مشروعیت شرط مالکیت موجر بر اعیانی توسط مستاجر موقوفه پس از انقضای مدت اجاره

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۰/۱۱/۰۴
برگزار شده توسط: استان قم/ شهر قم
موضوع
مشروعیت شرط مالکیت موجر بر اعیانی توسط مستاجر موقوفه پس از انقضای مدت اجاره
پرسش
هرگاه متولی موقوفه، زمین وقفی را به شخصی حقیقی یا حقوقی اجاره دهد و در قرارداد اجاره به مستاجر اجازه دهد که به هزینه خود در آن اعیانی احداث کند مشروط به اینکه پس از انقضای مدت اجاره اعیانی، احداثی بلاعوض در مالکیت موجر قرار گیرد، حال، ۱. آیا شرط مذکور از نظر شرع و قانون نافذ و لازم الاجرا است؟
۲. اگر مستاجر زمین مورد اجاره را به شخص ثالثی واگذار کند و شخص مذکور در آن احداث بنا کند، بنای احداثی در مالکیت چه کسی قرار میگیرد؟
نظر هیئت عالی
۱. در صورتی که در قرارداد اجاره زمین موقوفه تنظیمی، فیمابین متولی وقف با اشخاص حقیقی و حقوقی به عنوان شرط ضمنالعقد به مستاجر اجازه داده شده باشد که به هزینه خود در زمین اعیانی احداث نماید و پس از انقضای مدت اجاره اعیانی احداث شده بلاعوض در مالکیت موجر قرار گیرد. چنین شرطی که داخل در عنوان شرط نتیجه است و مورد رضایت طرفین بوده با هیچ یک از شروط باطل و مبطل عقد موضوع ماده ۲۳۳ قانون مدنی مطابقت ندارد و بر حسب عموم ادله راجع به لزوم ایفای شرط متعاقب انقضای مدت اجاره اعیانی احداثی از طرف مستاجر متعلق به وقف خواهد بود و شرط مذکور صحیح و لازم الاجرا است.
۲. اگر از مستاجر موقوفه حق واگذاری مورد اجاره به غیر در مدت اجاره سلب نشده باشد و در مدت اجاره مورد اجاره را به دیگری واگذار کند، این اجاره با لحاظ ماده ۴۷۴ قانون مدنی صحیح است و در صورتی که مستاجر ثانوی با قبول شرط مندرج در اجاره نامه اولیه احداث اعیانی کند پس از انقضای مدت اجاره همان حکم در مورد مستاجر ثانی هم جاری خواهد بود.
نظر اکثریت
اجاره صحیح است و جزو وقف میشود و این مقدار جهل به میزان بنایی که در آینده ساخته میشود، مضر نیست، یعنی موجب بطلان عقد نمی شود.
نظر اقلیت
گروه اول: شرط باطل ولی عقد صحیح است.
گروه دوم: عدهای دیگر معتقدند، هم شرط باطل و هم مبطل عقد است به لحاظ غرری شدن عقد و جهل.