ماده ۱۲ قانون اساسنامه شرکت ملی نفت ایران مصوب ۱۳۵۶

ماده ۱۲ – هر گاه زمینهایی برای انجام عملیات مقرر در این اساسنامه مورد احتیاج شرکت واقع شود به ترتیب زیر عمل خواهد شد.
الف – در مورد اراضی موات حیازت و تملک آن از طرف شرکت مجاز و تابع احکام کلی است.
ب – در صورتی که زمین مورد احتیاج بایر و متعلق به دولت باشد بر حسب پیشنهاد شرکت و تصویب هیات وزیران مجاناً به شرکت واگذارمیشود. در صورتی که احتیاج شرکت به زمینی که بدین طرز تحصیل کرده باشد رفع شود شرکت بدون اجازه دولت حق انتقال آن را به غیر نخواهدداشت و باید آن را بلاعوض مسترد دارد.
تشریفات ثبتی این قبیل اراضی در صورتی که قبلاً انجام نشده باشد از طرف دولت انجام خواهد گرفت.
ج – زمین های دایر متعلق به دولت در مقابل پرداخت بهای عادله آن به شرکت انتقال داده خواهد شد. هر گاه احتیاج شرکت از زمینی که از دولتخریداری کرده رفع شود باید مراتب را کتباً به دولت اعلام و زمین مزبور را برای فروش به دولت پیشنهاد کند. در صورتی که دولت مایل به خرید زمینمزبور باشد شرکت آن را در مقابل بهای عادله به دولت واگذار خواهد کرد هر گاه ظرف شش ماه از تاریخ پیشنهاد فروش دولت زمین را خریداری نکندشرکت در فروش آن به غیر آزاد خواهد بود.
استفاده از اراضی موضوع این بند پس از رفع نیاز شرکت در اجرای برنامههای تامین مسکن برای کارکنان ایرانی صنعت نفت بلامانع است.
در مورد اراضی مشمول این بند که پیشنهاد فروش آن به دولت داده میشود دولت در صورتی که خود مایل به خرید نباشد ممکن است استفاده از حقخود را به شهرداری یا موسسه عمومی دیگر واگذار کند و در این صورت زمین در مقابل بهای عادله به شهرداری یا موسسه عمومی که دولت تعیین کندانتقال داده خواهد شد.
د – در مواردی که شرکت برای انجام عملیات خود احتیاج به اراضی اعم از دائر و بایر متعلق به اشخاص و همچنین ابنیه و تاسیسات و اعیانیهایموجود در زمین های مزبور داشته باشد به طریق زیر عمل خواهد شد:
۱ – تشخیص این که اراضی و مستحدثات موجود در آن مورد نیاز شرکت میباشد با هیات مدیره شرکت است.
۲ – شرکت وضع ثبتی اراضی (اعم از عرصه و اعیان) مورد نیاز عملیات خود را از ثبت محل استعلام خواهد کرد و اداره ثبت مکلف است حداکثرظرف پانزده روز وضع ثبتی و شماره پلاک ملک را تعیین و اعلام دارد و در صورتی که تشریفات ثبتی ملک خاتمه یافته باشد نام مالک و یا مالکین ومقدار سهم هر کدام و اقامتگاه آنان را تعیین و گواهینامه لازم را صادر و به شرکت تسلیم نماید.
۳ – در صورتی که ملک مورد اختلاف بوده یا به ثبت نرسیده و یا تشریفات ثبتی آن خاتمه نیافته و یا مالک یا مالکین و حاضر به فروش نشوند و یاهر گاه بین شرکت یا مالک یا مالکین برای خرید اراضی و اعیانیها از لحاظ قیمت یا مال الاجاره و حق پیشه و کسب توافق حاصل نشود شرکت ضمنارسال دادخواستی متضمن رونوشت مصوب هیات مدیره مبنی بر لزوم تحصیل آن و رونوشت گواهی ثبتی و ۳ نسخه نقشه زمین مورد نیاز و یا معرفیکارشناس خود از هیات سه نفری مرکب از دادستان کل کشور – وزیر کشور و رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و یا نمایندگان آنها درخواستخواهد کرد که برای تعیین قیمت عادله ملک اقدام کند.
۴ – هیات سه نفری حداکثر ظرف ۱۰ روز از تاریخ وصول دادخواست شرکت برای انتخاب دو نفر کارشناس دیگر بدین شرح اقدام خواهد کرد.
دفتر هیات سه نفری به مالک یا مالکین اخطار می کند که ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اخطاریه کارشناس خود را معرفی و برگ قبولی او را ظرف همینمدت به دفتر هیات تسلیم کند.
کارشناس سوم را هیات سه نفری تعیین خواهد کرد.
در صورت انقضاء مدت ده روز و عدم معرفی کارشناس و یا عدم ارسال برگ قبولی کارشناس از طرف مالک و یا مالکین، کارشناس مزبور نیز توسطهیات سه نفری تعیین خواهد شد.
۵ – در صورتی که اقامتگاه یا محل کار مالک یا مالکین مشخص نباشد ابلاغ اخطاریه به اقامتگاه مالک یا مالکینی که طبق گواهی اداره ثبت تعیین شده باشد معتبر خواهد بود.
۶ – در صورتی که ملک مشاع یا مالکین آن متعدد باشند کارشناس توسط اکثریت مالکین تعیین خواهد شد و در صورتی که اکثریت حاصل نشودکارشناس توسط هیات سه نفری انتخاب خواهد شد.
۷ – دستمزد و هزینه ایاب و ذهاب و فوق العاده روزانه کارشناسان به میزانی که از طرف هیات سه نفری تعیین گردد به وسیله شرکت و از طریق دفترسه نفری پرداخت خواهد شد.
۸ – کارشناسان مکلفند حداکثر ظرف پانزده روز از تاریخ انتخاب قیمت عادله اراضی و اعیانیهای مورد نیاز عملیات شرکت را که بر حسب موردممکن است شامل حق پیشه و کسب و کار یا هر نوع حق قانونی دیگر هم باید به اتفاق یا با اکثریت آراء بر اساس بهای اراضی مشابه یا مجاور و بدون درنظر گرفتن منابع نفتی و نوع استفادهای که منظور شرکت میباشد و به بهای قبل از تاریخ تصویب هیات مدیره شرکت تعیین و به دفتر هیات سه نفریاعلام کنند.
۹ – دفتر هیات سه نفری بهای عادله تعیین شده از طرف کارشناسان را به شرکت ابلاغ خواهد کرد. در صورتی که مالک یا مالکین با بهای تعیین شدهموافقت کنند انتقال زمین به بهای مزبور به عمل خواهد آمد و در غیر این صورت شرکت قیمت تعیین شده را به صندوق دادگستری تودیع و قبضدریافتی را به دفتر هیات سه نفری ارسال خواهد داشت.
هیات سه نفری ظرف پنج روز از تاریخ تسلیم قبض مذکور تصمیم لازم دائر به الزام مالک یا مالکین به تنظیم سند انتقال را صادر و به طرفین ابلاغخواهد کرد و در صورتی که مالک یا مالکین ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ تصمیم هیات از امضا سند خودداری کنند به دستور دادستان کل کشور، از طرفدادستان شهرستان محل وقوع ملک ظرف مدت پانزده روز سند انتقال ملک امضا و عرصه و اعیان مورد تصمیم به موجب صورت جلسهای از طرفدادستان شهرستان به نماینده شرکت تحویل خواهد شد.
در این مورد هر وقت مالک و یا مالکین حاضر به دریافت قیمت ملک خود گردیدند دفتر هیات سه نفری پس از اعلام به شرکت حواله پرداخت قیمت رابه صندوق دادگستری صادر خواهد کرد همچنین است در مورد املاک مندرج در شق (۱۱) زیر که پس از مشخص شدن مالک و انتقال ملک به شرکتحواله پرداخت وجه به نام او صادر میگردد.
۱۰ – در موارد فوری شرکت میتواند بلافاصله پس از انجام تشریفات ارزیابی و تودیع بهای ملک در صندوق دادگستری عرصه و اعیان مورد نیازخود را به موجب صورتمجلس با حضور نماینده دادستان شهرستان محل وقوع ملک تصرف کند. ابلاغ تصمیم هیات سه نفری به مالک یا مالکین وانجام تشریفات تنظیم سند انتقال به شرح مقرر در این بند پس از تصرف ملک مورد نیاز به موقع اجراء گذارده خواهد شد.
۱۱ – در مورد املاکی که مالکیت آن مورد اختلاف بوده و یا به ثبت نرسیده و یا تشریفات ثبتی آن ملک انجام نگرفته و یا دسترسی به مالک و یامالکین نباشد تعیین کارشناس مالک و یا مالکین آن به عهده هیات سه نفری خواهد بود و پس از تعیین قیمت ملک و تودیع در صندوق دادگستری وصدور تصمیم لازم از طرف هیات سه نفری بنا به دستور دادستان کل سند انتقال را دادستان محل وقوع ملک ظرف مدت ۱۵ روز امضا کرده به موجبصورتجلسه به شرکت تحویل خواهد داد.
در صورتی که دولت مالک اراضی مورد اختلاف شناخته شود و سند مالکیت به نام دولت صادر گردد وجوه تودیعی بابت قیمت اراضی بایر به شرکتمسترد خواهد شد.
۱۲ – اقامه دعوی شخص ثالث و یا دعوی متقابل موجب تاخیر در انجام مقررات این ماده نخواهد بود و هیات سه نفری باید در هر مورد تشریفاتکارشناسی و تودیع بها و صدور حکم را ظرف مواعدی که به شرح فوق تصریح گردیده است انجام دهد.
۱۳ – در مورد املاک مندرج در قسمت اول شق (۱۱) ادارات ثبت مکلفند پس از ابلاغ رای هیات سه نفری نسبت به تفکیک اراضی موضوع رای براساس نقشه شرکت اقدام و صورتمجلس تفکیکی را جهت تنظیم سند انتقال به دفتر اسناد رسمی حوزه ثبت مربوط ارسال دارند.