صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۰/۰۱/۳۰
برگزار شده توسط: استان بوشهر/ شهر بندر دیلم
موضوع
قابلیت تحقق معاونت در جرم برای اشخاص حقوقی
پرسش
آیا معاونت در جرم برای اشخاص حقوقی با توجه به ماده ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی و ماده ۱۴۳ آن قانون متصور است؟
نظر هیات عالی
مسئولیت شخص حقوقی مسئولیتی کمانه‌ای و نیابتی است و قائم بر مسئولیت نماینده‌ قانونی شخص حقوقی است؛ لذا چنانچه نماینده‌ شخص حقوقی در ارتکاب جرمی نقش معاونت داشته باشد، شخص حقوقی طبق ماده ۱۴۳ قانون مجازات اسلامی به عنوان معاونت قابل تعقیب خواهد بود.
نظر اکثریت
معاونت در جرم در ماده ۱۴۳ قانون مجازات اسلامی جرم انگاری شده است؛ چراکه قانون‌گذار در این ماده بیان می‌دارد نماینده قانونی شخص حقوقی به نام یا در راستای منافع آن مرتکب جرم شود که کلمه جرم در این عبارت اطلاق داشته و شامل معاونت در جرم و هر رفتاری که توسط قانون‌گذار جرم انگاری شده باشد؛ همچنین قانون‌گذار در ماده ۲۰ قانون مجازات اسلامی مجازات جرم ارتکابی در راستای ماده ۱۴۳ قانون مجازات اسلامی را بیان داشته و در مجازات‌ها تفاوتی میان جرم تام، معاونت و…. قائل نشده و درنتیجه در اشخاص حقوقی مجازات تام و معاونت در جرم یکسان است.
نظر اقلیت
معاونت در جرم توسط اشخاص حقوق جرم انگاری نشده است؛ زیرا ماده ۱۴۳ قانون مجازات اسلامی ظهور در جرم تام و مباشرت در جرم دارد و قانون‌گذار در مورد معاونت در جرم توسط شخص حقوقی ساکت است و با توجه به اصل قانونی بودن جرم و مجازات و همچنین تفسیر قانون کیفری به نفع متهم و به صورت مضیق؛ لذا معاونت در جرم توسط اشخاص حقوقی جرم نمی‌باشد. قانون‌گذار در اشخاص حقیقی مجازات جرم تام و معاونت در جرم را به تفکیک بیان نموده؛ اما در مورد اشخاص حقوقی در ماده ۲۰ قانون مجازات اسلامی چنین تفکیکی مشاهده نمی‌شود که این امر حاکی از مجازات‌های ماده ۲۰ مربوط به جرم تام است و چنانچه نظر به جرم انگاری معاونت در جرم توسط اشخاص حقوقی داشت باید در ماده ۱۴۳ به آن تصریح و مجازات آن را صادر و تعیین می‌نمود.