بررسی صلاحیت دادگاه در لغو اجراییه رای داوری

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۰/۱۲/۰۳
برگزار شده توسط: استان تهران/ شهر تهران
موضوع
بررسی صلاحیت دادگاه در لغو اجراییه رای داوری
پرسش
بنابر درخواست خواهان دادگاه بر اساس رای داوری، اجراییه صادر می کند و محکوم علیه رای داوری خارج از مهلت ۲۰ روزه در شعبه دیگر دادگاه، دادخواست ابطال رای داوری را مطرح می کند و قرار رد درخواست صادر و قطعی میشود. سپس دادگاه متعاقباً با بررسی اسناد و لایحه محکوم علیه متوجه میشود رای داوری باطل و قابلیت اجرا نداشته است؛ آیا دادگاه میتواند به صرف درخواست محکوم علیه نسبت به لغو اجراییه اقدام کند؟
نظر هیات عالی
اولاً دادگاه نمی تواند به صرف درخواست شخصی که علیه وی رای داوری صادر شده و خارج از موعد اعتراض کرده نسبت به لغو اجراییه اقدام کند. ثانیاً قانونگذار در ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی در خصوص اینکه چه آرائی اساساً باطل و غیر قابل اجرا هستند و چه مواردی به درخواست محکوم علیه رای داوری قابل ابطال است، سکوت اختیار کرده است. در اینگونه موارد باید بین حالاتی که ناظر به بطلان مطلق یا ذاتی رای داور است، مانند مواردی که موضوع قابلیت ارجاع به امر داوری را نداشته باشد، مانند دعوی ورشکستگی، دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی، بندهای ۵ تا ۷ ماده ۴۸۹ قانون فوق و سایر حالات که مربوط به رعایت حق مربوط به اصحاب دعوی است و قابل ابطال است، تفکیک قائل شد. در مورد اول علیرغم صدور اجراییه دادگاه میتواند راساً از دستور اجرا عدول کند، لکن در مورد اخیر که مربوط به حقوق شخصی درخواست کننده اجرای رای داور است، دادگاه اختیاری در لغو یا عدول از اجراییه ندارد.
نظر اکثریت
اولاً؛ صدور حکم بر ابطال رای داور مستلزم طرح دعوای مربوطه موضوع مواد ۴۹۰ و ۴۹۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی است و دادگاه نمی تواند صرفاً با یک درخواست رای داوری را باطل کند. ثانیاً؛ بر فرض اینکه دعوای ابطال رای داوری از نظر شکلی رد شده باشد مانع این نیست که دادگاه اگر متوجه وجود یکی از شرایط ماده ۴۸۹ قانون مذکور شد راساً در راستای عموم و اطلاق ماده ۱۱ قانون اجرای احکام مدنی دستور لغو اجراییه را دهد و این با درخواست هم انجام میشود و نیازی به دادخواست نیست زیرا اجراییه یک نوع دستور قضایی بر اجرا میباشد و قابل عدول است و اعمال ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی نیز مقید به زمان یا مرحله ای خاصی از دادرسی نیست.
در کل هر زمان که دادگاه بنابر دلایل موجه نظر بر باطل بودن اجراییه داشت بدون دادخواست راساً میتواند ماده ۱۱ قانون اجرای احکام مدنی را اعمال کند.
نظر اقلیت
هر نوع لغو اجراییه صادره بر اساس رای داور میبایست در قلمرو ماده ۴۹۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی با دادخواست ابطال رای داور انجام شود و دادگاه نمی تواند با دستور اجراییه را لغو کند بلکه باید قبل آن رای بر ابطال رای داور صادر شود زیرا قانونگذار در خصوص لغو اجرای رای داور طریق خاصی را پیش بینی نموده است که باید رعایت شود و تا زمانی که رای داوری باطل نشود اجراییه آن باید اجرا شود ولی مهلت ۲۰ روزه ماده ۴۹۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی در خصوص شرایط ماده ۴۸۹ قانون مذکور است و محکوم علیه درهرزمانی که دادخواست دهد دادگاه بدون در نظر گرفتن مهلت ۲۰ روزه باید دعوا را استماع کند.