اصالت وصیت نامه و تطبیق مفاد آن با مقررات شرعی و قانونی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۹/۰۹/۰۵
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر کلیبر
موضوع
اصالت وصیت نامه و تطبیق مفاد آن با مقررات شرعی و قانونی
پرسش
در دعوای تنفیذ وصیت نامه، آیا دادگاه صرفاً به اصالت وصیت نامه رسیدگی خواهد کرد و یا تطبیق مفاد وصیت با موازین شرعی و مقررات قانونی نیز ضرورت دارد؟
نظر هیئت عالی
با توجه به ماده ۸۴۰ قانون مدنی ناظر به ماده ۹۷۵ همان قانون و مستفاد از آن، وصیتنامهای که برخلاف قانون و اخلاق حسنه و با علل مختلف، مخالف با نظم عمومی محسوب شود قابل اجرا نیست. لذا دادگاه علاوه بر احراز صحت انتساب وصیت نامه به موصی، باید در تنفیذ و تأیید صحت وصیت نامه و مفاد آن، مقررات فصلهای اول، دوم و سوم قانون مدنی را در باب اول (در وصایا) مورد لحاظ و توجه قرار دهد. در نتیجه، نظر اول ابرازی که متضمن این معنا است، تأیید میشود.
نظر اتفاقی
نظر اول: در رسیدگی به اصالت وصیت نامه، دادگاه باید به مفاد آن نیز توجه کافی داشته باشد تا برخلاف قانون و مقررات شرعی نباشد. در صورتی که قائل به آن باشد که بدون تطبیق وصیت نامه با مقررات شرعی و قانونی فقط دادگاه اصالت آن را تأیید کند، اگر وصیت نامه برخلاف مقررات شرعی و قانونی باشد، دادگاه وصیتنامهای را تأیید می کند که خلاف مقررات شرعی و قانونی است که قابلیت اجرا هم ندارد.
نظر دوم: دادگاه فقط به اصالت وصیت نامه رسیدگی می کند. در صورت احراز اینکه وصیت نامه از طرف متوفیٰ تنظیم شده است آن را تنفیذ می کند و نیازی به قطعیت وصیت نامه با مقررات شرعی و قانونی وجود ندارد.
نظر سوم: منظور از تنفیذ وصیت نامه، اعلام نافذ بودن یا نافذ نبودن وصیت است و وصیتی نافذ است که همه شرایط قانونی و شرعی در آن رعایت شده باشد؛ لذا دادگاه باید بررسی کند که مفاد وصیت با موازین شرعی و قانونی مانند اهلیت موصی، مالکیت موصی به و موجود بودن موصی له مطابقت دارد یا خیر و رسیدگی به اصالت وصیت نامه ابرازی صرفاً در صورت تعرض خواندگان به اصالت آن انجام میشود.