نحوه جبران خسارت معنوی شخصی که پس از یک سال بازداشت موقت تبرئه شود

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۱/۰۷/۰۴
برگزار شده توسط: استان هرمزگان/ شهر بندر عباس
موضوع
نحوه جبران خسارت معنوی شخصی که پس از یک سال بازداشت موقت تبرئه شود
پرسش
در خصوص شخص که به اتهام قتل عمد دستگیر و بازداشت شده و یک سال پس از بازداشت موقت تبرئه میشود، نحوه جبران خسارت معنوی وی چگونه به عمل می آید؟
نظر هیئت عالی
نظر به اینکه ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی و اصل۱۷۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ضمان ناشی از وقوع ضرر و زیان مادی و معنوی متأثر از تقصیر و اشتباه قاضی را پذیرفته است و از آنجا که اصل مذکور و ماده مزبور موخرالتصویب بوده، در این خصوص وارد بر قانون مسئولیت مدنی مصوب سال ۱۳۳۹ میباشند.
بنابراین، در فرض سوال، در صورت احراز تقصیر قاضی در دادگاه انتظامی قضات، مطالبه ضرر و زیان معنوی ناشی از تقصیر قضایی بر اساس نظریه کارشناس، قابل مطالبه است لکن در موارد اشتباه قاضی پرداخت خسارت به عهده دولت است.
نظر اکثریت
با عنایت به مواد ۱ و۲ و ۱۰ و ۱۱ قانون مسئولیت مدنی و ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی و اصل ۱۷۱ قانون اساسی تردیدی نسبت به جبران ضرر معنوی وجود ندارد اما در خصوص جبران آن باید متضرر از جرم مبادرت به تقدیم دادخواست کند، خواسته را تقویم و خوانده را مشخص کند و در صورت توجه تقصیر با جلب نظر کارشناس حکم صادر شود. در مورد قضات ابتدا باید تخلف و تقصیر آنها در دادسرای انتظامی قضات به اثبات برسد.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه برخورد دستگاه قضایی با جرایم یا مقابله نیروی انتظامی با قاچاقچیان و اشرار، از باب اعمال حاکمیت است در این شرایط اگر به کسی ضرر و صدمهای وارد شود دولت مسئولیت ندارد و در مانحنفیه که مقنن صدور قرار بازداشت موقت را در خصوص متهم تجویز کرده، بحث خسارت معنوی جایگاهی ندارد مگر در صورت تخلف قاضی پس از اثبات در دادسرای انتظامی قضات.