مطالبه هزینه اجرای تعهد

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۲/۲۰
برگزار شده توسط: استان تهران/ شهر تهران
موضوع
مطالبه هزینه اجرای تعهد
پرسش
چنانچه متعهد له بدون طرح دعوای الزام متعهد به انجام تعهد خودش راساً موضوع تعهد را انجام دهد؛ آیا توان رجوع به متعهد جهت مطالبه خسارت را (هزینه اجرای تعهد) خواهد داشت؟
نظر هیات عالی
با توجه به «اصل» اجرای مفاد قرارداد چنانچه:
۱- نقض قراردادی صورت گرفته و متعهد له بدون اقامه و طرح دعوی موضوع تعهد را اجرا کند.
۲- اجرای مفاد قرارداد از ناحیه متعهد با موانع قانونی مادی و عینی و حقوقی مواجه نباشد.
با استناد به ماده ۲۲۶ قانون مدنی، متعهد له حق رجوع به متعهد را جهت مطالبه خسارت خواهد داشت.
نظر اکثریت
در ابتدا باید اقسام موضوع تعهد و مصادیق نقض و ضمانت اجرای آنها مورد شناسایی قرار بگیرد. آنچه که اصل است اجرایی شدن مفاد قرارداد میباشد و قاعده اختیاری بودن اجرای مفاد قرار داد به موجب قانون ایران و قرارداد بیع بین المللی مصوب ۱۹۸۰ وین که ایران نیز به آن نپیوسته است، وجود ندارد. البته آنچه که مهم است موضوع نقض قرارداد است؛ بعضاً نقض بهصورت بالفعل است و گاهی نیز نقض قرار داد بالقوه قابلیت پیش بینی داشته و عرف تجاری نیز این مطلب را پذیرفته است چراکه بر اساس واقعیت بیرونی عدم اجرای تعهد قابلیت پیش بینی و تصور را دارد و در هر دو حالت چنانچه نقض قرار دادی صورت گرفته باشد و متعهد له بدون طرح دعوی موضوع تعهد را اجرا نماید و از طرفی اجرای مفاد قرارداد از ناحیه متعهد نیز با موانع ۱- قانونی ۲- مادی و عینی ۳- حقوقی مواجه نباشد براساس مواد ۲۸۱ و ۲۲۶ قانون مدنی و ۴۷ قانون اجرای احکام مدنی متعهد له میتواند هزینه اجرای تعهد اختیاری خود را از محاکم مطالبه نماید.
نظر اقلیت
با فرض اینکه نقض قرارداد بهصورت بالفعل از ناحیه متعهد صورت گرفته باشد و با عنایت به اینکه مطابق قانون ایران و رویه قضایی حاکم قاعده ترتب پذیرفته شده است و مواد ۲۲۲ و ۲۲۶ قانون مدنی و وحدت ملاک ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی نیز حکایت از این مطلب دارد. در صورتی که متعهد له بدون مجوز دادگاه اقدام به اجرای مفاد قرارداد به اختیار مینماید، حق مطالبه هزینه های اجرایی تعهد قراردادی را از متعهد نخواهد داشت.