عدم استماع دعوای دارنده سند، علیه ظهر نویس پس از انقضای مهلت مقرر

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۳/۰۹/۱۴
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر گرگان
موضوع
عدم استماع دعوای دارنده سند، علیه ظهر نویس پس از انقضای مهلت مقرر
پرسش
آیا با انقضای مهلت طرح دعوا علیه ظهرنویس چک، موضوع ماده ۳۱۵ قانون تجارت، دعوای مطروحه قابل استماع است؟
نظر هیئت عالی
ماده ۳۱۵ قانون تجارت و مواعد مندرج در آن ناظر به تاریخ مطالبه وجه چک از بانک محال علیه است. لذا چنانچه ظرف مدت پانزده روز از تاریخ صدور چک دارنده چک به بانک مراجعه نکند و گواهی عدم پرداخت از بانک محال علیه صادر نشود، اساساً دعوای دارنده علیه ظهرنویس مسموع نخواهد بود.
مطابق رای وحدت رویه ۵۹۷- ۱۳۷۴/۲/۱۲ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، مهلت مقرر در ماده ۲۸۶ قانون تجارت جهت استفاده از حقی که ماده ۲۴۹ قانون تجارت برای دارنده سند تجاری منظور کرده، ناظر به طرح دعوا علیه ظهرنویس ظرف مهلت یک سال از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت است و ناظر به شخصی که به عنوان ضامن ظهر چک را امضا کرده و یا به هر تقدیر ضمانت وی از صادرکننده احراز شده، نیست.
نظر اتفاقی
ظهرنویسی به معنای نوشتن در پشت سند است. دارنده با امضای ظهر (پشت سند تجاری) آن را انتقال میدهد. ظهرنویسی انواعی دارد از جمله ۱- ظهرنویسی به عنوان انتقال ۲- به عنوان وکالت ۳- به عنوان وثیقه، و ظهرنویسی با هر ماهیتی که ظهرنویس قصد می کند به صراحت ماده ۲۷۷ قانون تجارت حاکی از انتقال برات است، با وصف فوق اصل «ظهرنویسی به عنوان انتقال است». چنانچه خلاف آن باشد باید قید شود چنانچه سند تجاری در وجه حامل باشد ظهرنویسی حکایت از ضمانت است در خصوص رعایت مهلت توسط دارنده چک ماده ۲۸۶ قانون تجارت برای دارنده مهلت یک سال جهت طرح دعوا به طرفیت ظهرنویس تعیین کرده است. به استناد رای وحدت رویه ۵۹۷ مورخ ۱۳۷۴/۲/۱۲ هیأت عمومی دیوان عالی کشور چنانچه ظهرنویسی به عنوان ضمان باشد، رعایت مهلتها ضروری نیست.