ضابط دادگستری

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۰۲/۱۸
برگزار شده توسط: استان سازمان قضایی نیروهای مسلح/ شهر سمنان
موضوع
ضابط دادگستری
پرسش
اگر شخصی که سمت ضابط دادگستری نداشته باشد آیا میتواند از فردی که در حال تعرض است دفاع کند و در صورت دفاع نمودن، آیا مشمول قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر قرار میگیرد یا خیر؟
نظر هیات عالی
اگر منظور دفاع از خود در برابر تعرض است که مطابق ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی دفاع مشروع حق قانونی و شرعی افراد است و ارتباطی به بحث ضابطیت ندارد. و اگر منظور دفاع از دیگران که در تبصره ۱ ماده ۱۵۶ موارد جایز دفاع از دیگران آمده است و در شرایط ۵ گانه مندرج در این تبصره،دفاع از دیگران جایز است حتی اگر ضابط دادگستری نباشد. از لحاظ شرعی دفاع مشروع با جمع شرایط واجب کفایی است و بحث امر به معروف و نهی از منکر با مقوله دفاع مشروع متفاوت است و نباید این دو موضوع را باهم خلط نمود. در امر به معروف ونهی از منکر وظیفه همگانی، امر و نهی قلبی، زبانی و نوشتاری است.
نظر اتفاقی
با عنایت به ماده ۴ قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر که مقرر میدارد: مراتب امر به معروف و نهی از منکر، قلبی، زبانی، نوشتاری و عملی است که مراتب زبانی و نوشتاری آن وظیفه آحاد مردم و دولت است و مرتبه عملی آن در موارد و حدودی که قوانین مقرر کرده تنها وظیفه دولت است به نظر می رسد با توجه به ماده مرقوم افراد عادی که ضابط دادگستری نیستند فقط وظیفه زبانی و نوشتاری دارند و موارد عملی بر عهده دولت است بنابراین افراد عادی نمی توانند متعرض جان و جسم افراد شوند. همچنین ماده ۶ قانون مذکور بیان میدارد: هیچ شخص یا گروهی حق ندارد به عنوان امر به معروف و نهی از منکر به اعمال مجرمانه از قبیل توهین، افترا، ضرب، جرح و قتل مبادرت نماید. مرتکب طبق قانون مجازات اسلامی، مجازات میشود.
یا در دیدگاهی دیگر می توان گفت با عنایت به ماده ۲ قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر، امر به معروف و نهی از منکر، دعوت و واداشتن دیگران به معروف و نهی و بازداشتن از منکر است فلذا اگر شخصی که سمت ضابط دادگستری ندارد، به فردی که در حال تعرض به دیگری است امر به معروف کند و او را از منکر بازدارد ولی شخص متعرض در مقابل آسیب و جرحی به آمر به معروف و ناهی از منکر بزند مشمول قانون حمایت از آمران به معروف و ناهیان از منکر قرار میگیرد.