صدور قرار تامین خواسته در مورد اسناد تجاری که موعد پرداخت آن فرا نرسیده است

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۳/۰۷/۰۲
برگزار شده توسط: استان خراسان شمالی/ شهر آشخانه
موضوع
صدور قرار تامین خواسته در مورد اسناد تجاری که موعد پرداخت آن فرا نرسیده است
پرسش
در خصوص اسناد تجاری که موعد پرداخت آن فرا نرسیده است آیا دارنده میتواند تقاضای صدور قرار تامین خواسته کند؟ اصولاً در مورد این دسته اسناد تجاری درخواست تامین قابل پذیرش و صدور قرار است یا خیر؟
نظر هیئت عالی
مطابق بند (ج) ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی در خصوص اوراق تجاری واخواست شده دادگاه مکلف به صدور قرار تامین خواسته است و اوراق تجاری واخواست شده، اسنادی است که موعد پرداخت آن فرا رسیده و در موعد پرداخت نشده است. مضافاً به موجب ماده ۱۱۴ همان قانون نسبت به طلب یا مال معینی که هنوز موعد تسلیم آن نرسیده است در صورتی که حق مستند به سند رسمی و در معرض تضییع یا تفریط باشد، می توان درخواست تامین خواسته کرد و در این ماده از قانون، ذکری از اوراق و اسناد تجاری نشده است لذا چک و اسناد تجاری از جمله اسناد عادی محسوب و مادام که مو عد پرداخت آن فرانرسیده باشد، درخواست تامین خواسته نسبت به آن قابل پذیرش نیست. تنها در فرض اینکه مدیون اسناد مذکور فوت کرده باشد چون طبق مقررات ماده ۲۳۱ قانون امور حسبی دیون موجل متوفا بعد از فوت حال میشود ذینفع میتواند درخواست تامین و دادخواست مطالبه دین خود را اقامه کند که از اموال متوفا تامین شود.
نظر اکثریت
مستفاد از ماده ۱۱۴ قانون آیین دادرسی حقوقی نسبت به طلب یا مال معینی که هنوز موعد تسلیم آن نرسیده است در صورتی که حق مستند به سند رسمی و در معرض تضییع یا تفریط باشد، می توان درخواست تامین کرد. در مورد اسناد تجاری که موعد پرداخت آن نرسیده نمی توان درخواست تامین خواسته مطرح کرد مگر اینکه اولا حق مستند به سند رسمی باشد که در این خصوص قابل تعمیم به مواردی است که سند تجاری مطابق مقررات واخواست شده باشد که چون با این فرض سند تجاری در حکم سند رسمی قرار میگیرد می توان قبل از موعد درخواست تامین کرد ولی اگر سند تجاری در موعد واخواست نشده باشد و به عنوان یک سند عادی مورد درخواست قرار بگیرد نمی شود به استناد آن قرار تامین صادر کرد. ثانیاً حق در معرض تضییع یا تفریط باشد به عنوان مثال اگر متعهد سند ورشکسته باشد ،می توان قبل از موعد پرداخت از مسئولین سند اعم از صادرکننده و ظهرنویسان درخواست تامین کرد و به محض صدور حکم ورشکستگی تمامی افراد طلبکار و سند دار اعم از حال و موجل دیونشان حال شده و در هیأت غرما وارد می شوند و اموال را به نسبت سهم خود تقسیم می کنند و ثالثاً اینکه به موجب ماده ۲۳۸ قانون تجارت اگر کسی حداقل دو فقره چک صادر کرد ه باشد چک اول موعد آن رسیده و لکن وجه آن پرداخت نشده باشد دارنده چک دوم میتواند قبل از موعد تقاضای تامین کند. بنابه مراتب فوق تقاضا و صدور قرار تامین خواسته در مورد اسنادی که موعد پرداخت آن نرسیده باشد جز در سه فرض فوق الاشعار امکان پذیر نیست و با وجود شروط سه گانه یاد شده قابل اجراست.
نظر اقلیت
۱. در خصوص اسناد تجاری که موعد پرداخت آن فرا نرسیده همچنان که در بند (د) ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرس مدنی آمده است با پرداخت خسارات احتمالی و تودیع آن به صندوق دادگستری می توان تقاضای صدور قرار تامین کرد و ظرف مهلت ده روز از تار یخ صدور قرار خواهان (طلبکار) باید دادخواست ماهیتی داد.
۲. با توجه به بندهای (ب)، (ج) و (د)، مواد ۱۰۸ و ۱۱۴ قانون آیین دادرسی حقوقی نسبت به اسناد تجاری مذکور می توان درخواست صدور قرار تامین کرد که قابل صدور است و جهت حل مشکل با استفاده از نظریه مشورتی اداره کل حقوقی و مهلت ده روزه طرح دعوای (به استناد ۱۱۲ قانون مذکور) ماهیتی از زمان حلول موعد پرداخت و سررسید سند تجاری محاسبه میشود و دارنده سند ظرف ده روز از تاریخ سررسید باید اقامه دعوا کند.