زوجی که بر اثر بی احتیاطی در امر رانندگی موجب فوت همسرش شده

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۰/۱۲/۰۲
برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر خمین
موضوع
زوجی که بر اثر بی احتیاطی در امر رانندگی موجب فوت همسرش شده
پرسش
آقای (الف) به اتهام بی احتیاطی در امر رانندگی منجربه فوت همسرش به پرداخت دیه در حق اولیای دم محکوم شده و دیه متعلقه توسط شرکت بیمه پرداخت شده است. آیا وی به عنوان یکی از ورثه زوجه از دیه ارث میبرد؟
نظر هیئت عالی
بنا بر قواعد ارث در قانون مدنی و فقه، زوجین از یکدیگر ارث می برند. از طرفی موانع ارث نیز در قانون مشخص شده است که از جمله ماده ۸۸۰ قانون مدنی است و بنا به مفهوم مخالف آن، قتل غیر عمد مانع از ارث نیست. بنا به مراتب در فرض سوال، زوج از زوجه ارث میبرد و در این رابطه نظرات متعدد اداره حقوقی از جمله نظریههای شماره ۱۰۱۶۳/۷ – ۱۳۷۹/۱۰/۲۱ و ۱۲۴۹/۷ – ۱۳۷۶/۳/۳۱ موید این استنباط است. در نتیجه نظر اکثریت در نشست قضایی خمین مورد تأیید است.
نظر اکثریت
قانون، موانع ارث را ذکر کرده است و موضوع سوال در زمره موانع ارث قرار ندارد. بنابراین، آقای (الف) به عنوان یکی از ورثه متوفیٰ از دیه پرداخت شده توسط شرکت بیمه ارث میبرد.
نظر اقلیت
ماده ۸۸۰ قانون مدنی که قتل عمد را مانع ارث بردن قاتل از ترکه مقتول اعلام کرده است نمی تواند دلیلی بر ادعای نظر اکثریت باشد؛ زیرا ماده مزبور در خصوص ارث نبردن قاتل از ترکه مقتول بحث می کند و بحثی از ارث بردن قاتل از دیه مقتول به لحاظ اینکه حکم اولی در قتل عمد، قصاص است نمی کند.
بنابراین، می توان گفت قانون در خصوص موضوع سوال ساکت است و مطابق اصل ۱۶۷ و ماده ۳ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی در موارد سکوت قانون، قاضی مکلف است با استناد به منابع معتبر یا فتاوی معتبر و اصول حقوقی که مغایر با موازین شرعی نباشد حکم قضیه را صادر کند. در همین راستا نظر فقهی آیات عظام محمد تقی بهجت، سید علی سیستانی، صافی گلپایگانی، فاضل لنکرانی و نوری همدانی اخذ شد که متفقاً و به صراحت مرقوم کرده اند اگر انتساب قتل به زوج باشد زوج ازدیه قتل، مطلقاً ارث نمی برد. بنابراین، با توجه به نظر صریح مراجع معظم تقلید، باید گفت در مانحنفیه آقای (الف) به عنوان یکی از ورثه فرض بر، از دیه پرداخت شده ارث نمی برد.