دایره شمول حکم ماده ۱۲۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۸/۲۸
برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر اراک
موضوع
دایره شمول حکم ماده ۱۲۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی
پرسش
آیا حکم ماده ۱۲۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، صرفاً ناظر به بند دال ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی است یا اینکه بندهای الف، ب و ج ماده ۱۰۸ را نیز شامل میشود؟
نظر هیات عالی
حکم ماده ۱۲۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی ناظر بر تمام موارد مندرج در ماده ۱۰۸ همان قانون میباشد، لذا نظریه ابرازی نشست قضایی اراک مورد تایید است.
نظر اکثریت
اولاً باید بدانیم دعوای موضوع ماده ۱۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی یک دعوای مسئولیت مدنی است و با احراز ارکان مسئولیت مدنی است که دادگاه میتواند از محل خسارت احتمالی سپرده شده حکم به جبران خسارات خوانده تامین خواسته (که در نتیجه اجرای آن و عدم اثبات دعوای اصلی خواهان متضرر شده است) صادر نماید و از طرفی به حکم مواد ۴۸ و ۵۱ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، یک قاعده کلی وضع شده است که احقاق حق مستلزم دادخواهی از مسیر تقدیم دادخواست است، لذا هر حکمی که مخالف این قاعده باشد اصولاً یک حکم استثنائی است و باید تفسیر مضیق گردد؛ بنابراین با عنایت به عبارات آخر ماده ۱۲۰ قانون قانون آیین دادرسی مدنی صرفاً ناظر به بند دال ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی و فرضی است که خواهان جهت اخذ تامین خواسته خسارت احتمالی واریز نموده است.
نظر ابرازی
اولاً که همان قانونگذاری که مقررات مواد ۴۸ و ۵۱ قانون آیین دادرسی مدنی را تضمین نموده است بر خلاف حکم اولیه یک حکم ثانویه و قاعده مجزایی جهت طرح دعوای مسئولیت مدنی ناشی از اجرای قرار تامین خواستهای که خواهان علیه خوانده اخذ و اجرا نموده و متعاقباً دعوای او به اثبات نرسیده است، وضع نموده است؛ لذا این حکم مقرر در ماده ۱۲۰ خود موید یک قاعده است نه حکم استثنائی و از طرفی عبارات تحریر شده در ماده ۱۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی دلالت صریحی در این امر ندارد که حکم و مقرره وضع شده ناظر بر بند دال ماده ۱۰۸ قانون مذکور است؛ بلکه صرفاً در شق آخر این ماده قانونگذار در خصوص تعیین تکلیف خسارت احتمالی که خواهان جهت اخذ تامین خواسته به حساب سپرده موقت دادگستری واریز نموده است، اظهار نظر نموده است و اصلاً در مقام بیان این امر نیست که حکم ماده ۱۲۰ ناظر بر بند دال ماده ۱۰۸ است، لذا حکم مذکور در ماده ۱۲۰ ناظر بر تمام موارد ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی است و در مواردی که صدور قرار تامین خواسته بدون سپردن خسارت احتمالی صادرشده است، اجرای حکم موضوع ماده ۱۲۰ مطابق مقررات عادی اجرای احکام مدنی اجرا میگردد.