تنفیذ وصیت نامه ای که بر اساس قانون امور حسبی تنظیم نشده

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۵/۰۸/۱۰
برگزار شده توسط: استان کردستان/ شهر قروه
موضوع
تنفیذ وصیت نامه ای که بر اساس قانون امور حسبی تنظیم نشده
پرسش
آیا دادخواست تنفیذ وصیتنامهای که طبق مواد ۲۷۶ و ۲۸۳ قانون امور حسبی تنظیم نشده در دادگاه قابل تنفیذ میباشد؟
نظر هیئت عالی
به طوریکه در ماده ۲۷۶ قانون امور حسبی تصریح شده وصیت نامه اعم است از رسمی یا خودنوشت یا سری. بدیهی است وصیت نامه رسمی دارای اعتبار اسناد رسمی میباشد لیکن وصیت نامه خودنوشت در صورتی معتبر است که تمام آن به خط موصی نوشته شده و دارای تاریخ روز و ماه و سال بوده و به امضای او رسیده باشد اما وصیت نامه سری ممکن است به خط موصی نباشد ولی به امضای او می رسد و این وصیت نامه در اداره ثبت اقامتگاه موصی یا محل دیگری که تجویز شده امانت گذارده میشود. همچنین به موجب مقررات ماده ۲۸۳ قانون امور حسبی در موارد فوق العاده از قبیل جنگ و امثال آن موصی میتواند در حضور یک افسر با حضور دو گواه وصیت خود را شفاهاً اعلام دارد.
صرف نظر از این موارد چهارگانه به موجب ماده ۲۵۸ قانون امور حسبی وصیت بیمار یا مجروح جنگی در بیمارستان در حضور رئیس بهداری ارتش و مدیر بیمارستان که موصی در آنجا بستری است تجویز شده و بالاخره در غیر موارد فوق صرف نظر از نظریه شورای محترم نگهبان بر حسب مقررات ماده ۲۸۷ قانون امور حسبی موصی میتواند در حضور دو نفر گواه وصیت خود را اظهار نماید. یکی از گواهان اظهارات او را با تعیین تاریخ روز و ماه و سال و محل وقوع وصیت می نویسد و موصی و گواه دیگر نیز ذیل نوشته را امضا مینمایند و اگر موصی قادر به امضا نباشد گواهان این نکته را در نوشته قید مینمایند و سرانجام با تبعیت از نظر شورای محترم نگهبان اگر وصیتنامهای مطابق قانون امور حسبی و مواد مرقوم انجام نشده باشد، در صورتی که وصیت نامه با بیّنه شرعی به اثبات برسد دادگاه حکم به تنفیذ آن خواهد داد.
نظر اتفاقی
طبق مواد ۲۷۶، ۲۸۳ و ۲۹۱ امور حسبی وصیت نامه به دو شکل عادی که به سه شق ۱- رسمی ۲- سری ۳- خودنوشت تقسیم میشود و وصیت نامه فوق العاده که در زمان فرسماژور (قوای قاهره طبیعی و غیرطبیعی) یا در زمان مسافرت در دریا نوشته میشود وجود دارد. این دو نوع وصیت قانونی و بقیه موارد قانونی نیستند. ولی طبق نظریه شماره ۲۶۳۹ مورخ ۱۳۶۷/۸/۴ شورای محترم نگهبان قانون اساسی مواد ۲۹۱ و ۲۹۴ قانون امور حسبی غیرشرعی و صحت وصیت نامه به شهادت دو مرد عادل و با حجت شرعی قابل اثبات است و کلیه اعضای نشست قضایی بر این عقیدهاند که وصیتنامهای که مطابق مواد قانونی امور حسبی نباشد ولی با بینه شرعی صحت آن اثبات شود دادگاه حکم به تنفیذ وصیت نامه خواهد داد اگرچه ورثه آن را قبول ننمایند.