تلف یا استرداد عین و عدم ارائه مشخصات از سوی خواهان

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۱/۰۶/۰۴
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر آذرشهر
موضوع
تلف یا استرداد عین و عدم ارائه مشخصات از سوی خواهان
پرسش
در صورتی که خواسته خواهان استرداد عین باشد ولی به علت تلف، استرداد عین ممکن نباشد و خواهان از ارائه مشخصات عین تلف شده اعلام عجز کند، تکلیف دادگاه چیست؟ آیا میتواند خارج از محدوده خواسته حکم صادر کند؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (۴): دادگاه اصولاً حق تغییر خواسته را ندارد ولی چنانچه شاکی بتواند با اصلاح خواسته و تغییر آن حتی به صورت اجمال وصفی از عین تلف شده را که راهگشای کارشناسی باشد ارائه کند با تشخیص کارشناسانه خواسته خواهان می توان به مورد خواسته حکم داد.
نظر اتفاقی
مستفاد از ماده ۳۱۱ و ۳۱۲ قانون مدنی این است که در صورت وجود عین باید همان عین مسترد شود در غیر اینصورت مثل یا قیمت آن پرداخت شود. در فرض سوال که امکان دسترسی به عین مقدور نیست اگر عین تلف شده مثلی باشد باید به پرداخت مثل آن حکم داده شود و در صورتی که عین از امور قیمی باشد باید قیمت آن پرداخت شود و چون خواهان از معرفی مشخصات عین خواسته عاجز است بنابراین، نمی توان به استرداد مثل حکم داد و تنها راه حکم به پرداخت قیمت عین تلف شده است که آن نیز با استعلام از کارشناس و تقویم وی انجام میگیرد و چون خود قانون چنین اجازه و راهکاری را به قاضی داده است خروج از محدوده خواسته محسوب نمی شود.