صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۲/۲۷
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر گرگان
موضوع
بررسی موضوع تهیه و ساخت وسیله ارتکاب جرم (موضوع ماده ۶۶۴ قانون تعزیرات اسلامی تعزیرات)
پرسش
در خصوص ماده ۶۶۴ قانون تعزیرات اسلامی تعزیرات که مقرر داشته: «هرکس عالماً عامداً برای ارتکاب جرمی اقدام به ساخت کلید یا تغییر آن نماید یا هرنوع وسیله ای برای ارتکاب جرم بسازد یا تهیه کند… »
۱- آیا این ماده صرفاً شامل مباشر جرم می‌شود و یا اینکه معاون را نیز شامل است. به عبارت دیگر آیا منظور قانونگذار این است که مرتکب، وسیله را برای ارتکاب جرم توسط خودش بسازد و یا دیگری را هم شامل می‌شود؟
۲- چنانچه ساخت و یا تهیه وسیله برای ارتکاب جرم توسط دیگری را نیز مشمول این ماده بدانیم با بند«ب» ماده ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی در خصوص معاونت در جرم چگونه قابل جمع است؟ با توجه به اینکه مجازات بزه ماده ۶۶۴ با مجازات بند«ب» ماده ۱۲۶ متفاوت خواهد بود.
نظر هیات عالی
بزه موضوع ماده ۶۶۴ قانون مجازات اسلامی تعزیرات هم شامل وقتی است که مرتکب وسیله جرم را برای خود تهیه کرده یا ساخته و هم شامل زمانی است که برای دیگری این وسایل را تهیه یا ساخته باشد در هر صورت در زمانی که وسیله مجرمانه برای دیگری ساخته شده باشد ولی طرف مقابل هنوز استفاده نکرده، موضوع معاونت منتفی و مشمول بزه ماده ۶۶۴ است. ولی اگر از این وسیله برای ارتکاب جرم استفاده شده باشد از موارد معاونت در این جرم هم است و می‌تواند تعدد معنوی موضوع ماده ۱۳۱ قانون مجازات اسلامی نیز باشد و لذا نظریه اکثریت تا حدی که با این نظریه انطباق دارد صحیح است.
نظر اکثریت
ماده ۶۶۴ قانون تعزیرات اسلامی تعزیرات هم شامل مباشر جرم می‌گردد و هم فرد دیگر غیر از مباشر. البته زمانی شامل مباشر خواهد بود که جرم اصلی واقع نشود، ولی اگر جرم اصلی واقع شود تهیه وسیله توسط مباشر به عنوان مقدمه جرم محسوب و غیر قابل مجازات خواهد بود و مباشر صرفاً به مجازات اصلی جرم محکوم خواهد شد. همچنین این ماده شامل فرد دیگری غیر از مباشر نیز خواهد بود. البته زمانی که موضوع مشمول ماده ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی نگردد؛ زیرا معاونت، مصادیق و مجازات آن به صورت خاص در این ماده که البته نسبت به ماده ۶۶۴ قانون تعزیرات اسلامی تعزیرات موخر التصویب نیز می‌باشد ذکر گردیده، لذا باید ببینیم که آیا رفتار فردی که وسیله ارتکاب جرم را ساخته و یا تهیه نموده ابتدائا با بند ب ماده ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی مطابق می‌باشد یا خیر که در این صورت می‌بایست مطابق این ماده عمل نمود؛ مثلاً جایی که جرم اصلی نیز ارتکاب یابد؛ اما اگر فردی مثلاً وسیله ارتکاب جرمی را برای مباشر بسازد و یا تهیه کند ولی جرم اصلی توسط مباشر ارتکاب نیابد، با توجه به اینکه معاونت در فرض مذکور قابل تصور نیست باید آن را از مصادیق ماده ۶۶۴ قانون تعزیرات اسلامی تعزیرات دانست.
نظر اقلیت
۱- ماده ۶۶۴ قانون تعزیرات اسلامی تعزیرات صرفاً شامل مباشر جرم می‌شود؛ لذا اگر کسی بدواً وسیله ای را برای ارتکاب جرمی بسازد یا تهیه کند و سپس مرتکب جرم گردد مورد از موارد تعدد مادی خواهد بود یعنی هم به مجازات جرم ارتکابی و هم به مجازات موضوع ماده ۶۶۴ قانون تعزیرات اسلامی تعزیرات محکوم خواهد شد. لذا این ماده شامل فرد دیگر نمی شود زیرا معاونت به صورت مستقل و خاص در ماده ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی تعریف و مجازات آن تعیین گردیده است.
۲- ماده ۶۶۴ قانون تعزیرات اسلامی تعزیرات به قرینه «عالماً عامداً» شامل مباشر جرم نمی شود بلکه صرفاً شامل معاون خواهد بود زیرا قید عبارت «عالماً عامداً» برای مباشری که قصد ارتکاب جرم را دارد بی معنا است. اما در خصوص تعارض با بند«ب» ماده ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی نیز باید اذعان داشت که اگر فردی برای مباشر جرم، وسیله ارتکاب جرم را عالماً عامداً بسازد و یا تهیه کند مورد از موارد تعدد معنوی خواهد بود که هم شامل بند «ب» ماده ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی خواهد بود و هم ماده ۶۶۴ قانون تعزیرات اسلامی تعزیرات که می‌بایست مجازات اشد اجرا گردد.
۳- این ماده هم شامل مباشر جرم خواهد بود و هم معاون جرم. لیکن اگر خود مباشر، وسیله ارتکاب جرم را بسازد یا تهیه کند و سپس مرتکب جرم گردد مورد از مصادیق تعدد مادی بوده که هم به مجازات جرم ارتکابی و هم به مجازات موضوع ماده ۶۶۴ قانون تعزیرات اسلامی تعزیرات محکوم خواهد شد. اما اگر وسیله ارتکاب جرم را فردی غیر از مباشر بسازد مورد از مصادیق تعدد معنوی است که هم شامل مجازات موضوع ماده ۶۶۴ قانون تعزیرات اسلامی تعزیرات خواهد بود و هم ماده ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی که می‌بایست مجازات اشد اعمال گردد.