بررسی امکان اعمال ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ در مورد حکم «قطعی» و «لازم الاجرا»

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۹/۱۱/۰۹
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر چمستان
موضوع
بررسی امکان اعمال ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ در مورد حکم «قطعی» و «لازم الاجرا»
پرسش
در پرونده کیفری، رای غیابی بزه غیر قابل گذشت صادر گردیده و مهلت واخواهی و تجدیدنظر منقضی شده و سپس شاکی رضایت داده، حال امکان اعمال ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ وجود دارد یا خیر؟ به عبارت دیگر مراد مقنن در ماده فوق الذکر قطعیت رای به معنای خاص میباشد یا رای لازم الاجرا هم شامل میشود؟
نظر هیات عالی
اولاً؛ با توجه به تصریح ماده ۴۸۳ قانون آ.د.ک، حکم مقرر در ماده مذکور ناظر به احکام قطعی است و شامل احکام لازم الاجرا نمی گردد.
ثانیاً؛ در فرض پرسش چنانچه محکوم علیه با اسقاط حق اعتراض خود به رای غیابی صادره (با فرض ابلاغ قانونی، حکم غیابی محسوب میشود والا اگر حکم ابلاغ واقعی شده باشد و مواعد منقضی شده باشد، حکم قطعی محسوب میگردد که از فرض پرسش خارج است) تقاضای اعمال تخفیف در مجازات، براساس ماده ۴۸۳ قانون آ.د.ک را بنماید در این صورت حکم مزبور قطعیت یافته محسوب و مقررات ماده یاد شده قابل اعمال است.
نظر اتفاقی
از نظر اصول حقوقی و منطق قضایی، حکمی به اجرا گذاشته میشود که قطعی باشد.
۱- حکمی قطعی است که جز از طرق فوق العاده اعتراض به آراء قابل شکایت نباشد. ماده ۴۹۰ق.آ.د.ک، آراء قطعی، آرایی که به موجب ماده ۴۲۷ ق.ا.د.ک از دادگاه بدوی در جرایم تعزیری درجه ۷ و ۸ و جرایم مستلزم پرداخت دیه یا ارش در صورتی که میزان یا جمع آنها کمتر از یک دهم دیه کامل باشد.
۲- رایی که مرجع تجدیدنظر آن را تایید کرده باشد.
۳- رایی که قابل تجدیدنظر بوده و نسبت به آن درخواست تجدیدنظر شد و مرجع تجدیدنظر آن را تایید یا پس از نقض رای بدوی رای جدید صادر کرده باشد.
۴- رایی که قابل واخواهی یا تجدیدنظر بوده اما در مهلت قانونی نسبت به آن واخواهی یا درخواست تجدیدنظر یا فرجام نشده یا درخواست فرجام آن رد شده باشد. حال موضوع سوال بحث، حکم قطعی شده است. نظر به اینکه لفظ رای قطعی برای دادگاه صادرکننده حکم قطعی استفاده شده اعم از اینکه بدوی باشد یا تجدیدنظر و رای لازم الاجرا برای اجرای احکام که در موضوع بحث اجرای احکام کیفری میباشد و این دو کاملا منفک میباشد. ماده ۴۹۱ قانون آیین دادرسی کیفری بیان میدارد: «هرگاه قاضی اجرای احکام کیفری، رای صادره را از لحاظ قانونی لازم الاجرا نداند، مراتب را با اطلاع دادستان به دادگاه صادرکننده رای قطعی اعلام و مطابق تصمیم دادگاه اقدام می کند.» نیز موید این موضوع میباشد. همچنین کلمه لازم الاجرا در بند ب الف ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی کیفری که تشریع مینماید: (وظایف قاضی اجرای احکام صدور دستور اجرای احکام لازم الاجرای کیفری و نظارت بر آن) حال در چه صورتی حکمی قطعی لازم الاجرا نیست؟ زمانی که به عنوان مثال قاضی اجرای احکام کیفری رای صادره قطعی را به جهت آنکه ابلاغ نشده باشد لازم الاجرا نداند. فلذا به نظر، حکم مورد سوال، حکم قطعی بوده است.