انقلاب دعوی به سبب فوت خواهان در دعوی تقابل

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۸/۰۸/۰۹
برگزار شده توسط: استان کردستان/ شهر کامیاران
موضوع
انقلاب دعوی به سبب فوت خواهان در دعوی تقابل
پرسش
ورثه شخص الف عبارتند از پدر و مادر و همسر و فرزند، همسر متوفی از دیه متوفی حقوق قانونی خود را مطالبه و اخذ مینماید. پدر متوفی با ارائه یک برگ چک مدعی بدهکار بودن متوفی به خودش میباشد و مبادرت به طرح دعوای مطالبه وجه چک مینماید در حین رسیدگی فوت مینماید. حال تکلیف دادگاه در رسیدگی به پرونده چیست؟
نظر هیئت عالی
در فرض سوال، چنانچه مبلغ مورد ادعای پدر آقای الف معادل یا کمتر از سهم الارث او از ماترک فرزندش باشد، دعوی او سالبه به انتفاء موضوع است؛ چنانچه بیش از آن باشد، موضوع محتاج رسیدگی است؛ از این رو دادگاه با توجه به فوت خواهان مطابق ماده ۱۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی قرار توقیف دادرسی صادر می کند و با معرفی جانشین متوفی، رسیدگی ادامه می یابد حتی اگر ورثه همان خواندگان باشند و سهم هر ورثه نسبت به دیگری متفاوت باشد، رسیدگی باید ادامه داشته و رای ماهوی صادر شود، اما اگر ورثه مالک مافیالذمه خود باشند هرکدام به نسبت سهم خود، خواهان تلقی و موضوع دعوا زایل شده و دادگاه به استناد بند ج ماده ۱۰۷ قانون آیین دادرسی مدنی قرار سقوط دعوی صادر خواهد کرد.
نظر اکثریت
با توجه به مقررات ماده ۱۰۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی که مقرر داشته «هرگاه یکی از اصحاب دعوا فوت نماید یا محجور شود یا سمت یکی از آنان که به موجب آن سمت، داخل دادرسی شده زایل گردد، دادگاه، رسیدگی را به طور موقت متوقف و مراتب را به طرف دیگر اعلام میدارد. پس از تعیین جانشین و درخواست ذینفع، جریان دادرسی ادامه می یابد مگر اینکه فوت یا حجر یا زوال سمت یکی از اصحاب دعوی تاثیری در دادرسی نسبت به دیگران نداشته باشد که در این صورت دادرسی نسبت به دیگران ادامه خواهد یافت.» لذا قرار توقف رسیدگی صادر مینماییم و پس از معرفی قائم مقام ولو اینکه خواندگان دعوا باشند به جهت اینکه مالک مافیالذمه شده اند پس از درخواست آنان، رسیدگی ادامه خواهد یافت مگر اینکه ورثه متوفی منحصر به همان خواندگان دعوا باشند که در این صورت به جهت مالکیت مافیالذمه قرار رد دعوا صادر میشود اما در فرض سوال خواندگانی که مالک مافیالذمه شده اند به قائممقامی متوفی می توانند ادامه رسیدگی را درخواست نمایند و دادگاه مکلف به رسیدگی و صدور رای نسبت به سایر خواندگان میباشد.
نظر ابرازی
بدواً مستند به ماده ۱۰۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی باید قرار توقف رسیدگی صادر گردد اما نسبت به خواندگان دعوا که به قائممقامی از متوفی درخواست ادامه رسیدگی دارند باید قرار رد دعوا صادر گردد چراکه در این حالت، خواندگان، خواهان تلقی و جمع خواهان و خوانده ممکن نمیباشد و ادامه رسیدگی وجاهت قانونی ندارد اما اگر غیر از خواندگان دعوای متوفی، ورثه دیگری داشته باشد در صورت درخواست از سوی ورثه به قائممقامی از متوفی مبنی بر رسیدگی، دادگاه رسیدگی را ادامه و رای صادر مینماید.