اقدام بعدی موجر در صورت عدم وصول قبوض لازم الاجرای اجاره بها

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۳/۰۳/۲۵
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر مرند
موضوع
اقدام بعدی موجر در صورت عدم وصول قبوض لازم الاجرای اجاره بها
پرسش
چنانچه مستاجر از بابت اجاره بها در واقع از بابت دین خود چک یا سند تجاری به موجر بدهد آیا تبدیل تعهد شده است؟
نظر هیئت عالی
چنانچه مستاجر از بابت اجاره بها، قبوض لازم الاجرا یا اسنادی نظیر چک و سفته به موجر بدهد با توجه به منشأ صدور آن اسناد و با توجه به قرارداد اجاره و مقررات قانونی حاکم بر روابط طرفین، نحوه پرداخت اجاره بها طریقیت داشته و صرف صدور اسناد مزبور موجب برائت ذمه مستاجر نخواهد شد و اگر اجاره بها به وسیله اسناد مذکور وصول نشود موجر میتواند پس از رعایت شرایط تحقق دعوا ضمن درخواست تخلیه (در مواردی که قانوناً میتواند درخواست تخلیه کند) به لحاظ عدم پرداخت اجاره بها، اجور معوقه را نیز مطالبه کند و چون تعهد اصلی همان پرداخت اجاره بها و مسئولیت مستاجر ناشی از قرارداد اجاره بوده که موضوعیت دارد، صرف صدور اسناد ذمّهای موجب برائت ذمه مستاجر نخواهد شد. در نتیجه نظر اکثریت تأیید میشود.
نظر اکثریت
صدور چک و تحویل آن از ناحیه مستاجر به موجر مسبوق به قرارداد بوده و صرف صدور چک دلیلی بر زائل شدن قرارداد اجاره نیست زیرا قصد در رضای مشترک طرفین بر تعهد لازم است و تبدیل تعهد محسوب نمی شود. در صورت عدم وصول وجه چک در امضای آن است که تعهد (اجاره) به قوت خود باقی است و حقوق موجر دایر بر مطالبه اجاره بها و درخواست تخلیه از بابت صدور چک منتهی نشده بلکه موجر اختیار دارد برای استیفای حق خود نسبت به وصول چک اقدام کند یا برای وصول اجارهبهای معوقه یا تخلیه عین مستاجره در دادگاه طرح دعوا کند.
نظر اقلیت
صدور چک از جانب مستاجر دریافت آن از ناحیه موجر تبدیل تعهد خواهد بود زیرا مستاجر بریالذمّه شده است و فقط در مورد وجه چک قابل تعقیب خواهد بود و نمی توان فرد را از دو جهت مشغول الذمّه قرار داد و چنانچه علاوه بر تعهدنامه پرداخت اجاره بها از بابت ضمانت اجرای عدم پرداخت اجاره بها و تخلیه مورد اجاره با ارائه چک متعهد شود چنین عملی اراده بر تبدیل تعهد است و لاغیر.