استرداد مال امانی به وراث قانونی متوفی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۳/۰۲/۱۸
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر نکا
موضوع
استرداد مال امانی به وراث قانونی متوفی
پرسش
شخصی در اثر تصادف فوت می کند از وی دو زن و مادر به عنوان وارث باقی می مانند. دو زن سهم خودشان را از دیه فوت همسرشان خواستار می شوند ولی مادر از سهم خودش میگذرد و خونبهای فرزندش را قبول نمی کند. در این میان شخصی معتمد که از بستگان مادر میباشد به وی می گوید پرداخت دیه به عهده بیمه است، شما آن را بگیرید تا در محل خودتان اقدام به ساخت مسجد بکنید مادر نیز به آن شخص می گوید تمام این کارها را انجام بدهد و شخص مزبور نیز دیه سهم الارث مادر را گرفته که به مادر بدهد ولی مادر می گوید این مبلغ را به یک حسابی به نام خودت واریز کن تا مقدمات ساخت مسجد آماده شود. حدود سه سال میگذرد و هیچکاری انجام نمی شود و مادر نیز فوت می کند. دختران این مادر پس از فوت مادر خواستار آن پول که در حال حاضر نیز در حساب سپرده به اسم آن شخص است و همچنین سود بانکی آن می شوند. طبق گفته آنها حق مادری آنهاست. او این مبلغ را هبه نکرده و از تحت مالکیت وی خارج نشده است. ولی شخص مزبور می گوید مادرتان آن را هبه کرده و به من اختیارات لازم را در جهت ساخت مسجد داده است در اینجا حل مسئله چگونه است؟
نظر هیئت عالی
در فرض مسئله با توجه به اینکه شخص معتمد که بر اساس رضای دارنده سهمی از دیه و اذن او بر وجوه دریافتی تسلط پیدا کرده، در واقع نماینده و وکیل در انجام کار و عملی بوده و در حکم امین صاحب مال میباشد و با این ترتیب احکام امانت درباره او مترتب خواهد بود. مطابق ماده ۶۲۶ قانون مدنی با فوت امانتگذار ودیعه باطل، و امین باید مال امانی را به وراث قانونی وی مسترد دارد مگر اینکه قبل از فوت امانتگذار به مورد وکالت عمل کرده و در بنای مسجد صرف کرده باشد لذا مورد از مصادیق هبه نبوده، با مطالبه وراث و قائم مقام متوفی باید پرداخت کند.
نظر اتفاقی
سهم الارث مادر از دیه فرزندش از تحت مالکیت وی خارج نشده است کما اینکه شهود نیز شهادت داده اند که از قصد این مادر مطلع بودیم چون ایشان در یک منطقه کوهستانی زندگی میکرده است و دسترسی به امکانات کم بوده به آن شخص وکالت انجام کار را داده است و ما چیزی تحت عنوان هبه از مادر نشنیدهایم. علاوه بر آن ماده ۶۵۶ قانون مدنی نیز اشعار به همین مسئله دارد که نامبرده وکیل مادر برای انجام هر کاری که قصدش بوده میباشد و همچنین ماده ۶۷۸ قانون مدنی به فسخ و انقضای مدت و وکالت بعد از فوت موکل تصریح دارد. بنابراین می توان نتیجه گرفت که این مبلغ در ید شخص مزبور که در حساب خودش نیز بوده به عنوان امانت بوده و از تحت مالکیت مادر خارج شده است و در تحقق قصد مادر نیز هیچ کاری انجام نگرفته بعد از فوت مادر اموال جزو ماترک متوفی بوده که به فرزندانش می رسد و شخص مزبور نیز از تحت وکالت بعد از فوت موکل خارج میشود.