نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۱۴۰۳ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۴

تاریخ نظریه: ۱۳۹۹/۱۰/۲۴
شماره نظریه: ۷/۹۹/۱۴۰۳
شماره پرونده: ۹۹-۷۶-۱۴۰۳ ح
استعلام:
در خصوص معاملات موسوم به معاملات فردایی و یا کاغذی طلا و جواهرات از جهت قانونی و شرعی اعلام نمایید:
اولاً، آیا این گونه معاملات از نظر حقوقی صحیح است؟
ثانیاً، با توجه به این که در این گونه معاملات هیچ گونه طلا و جواهری رد و بدل نمی شود، آیا اقدام فرد اعم از فرد صنفی و یا غیر صنفی مبنی بر دریافت وجوه از دیگری واجد وصف کیفری کلاهبرداری و یا تحصیل مال از طریق نامشروع است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
در معاملات موسوم به «معاملات فردایی» که به موجب آن ذی نفعان بازار طلا و جواهرات در پایان یک روز معاملاتی، در خصوص قیمت این فلزات باارزش در روز آینده معامله می کنند و بر اساس پیش بینی هایی که از نرخ طلا و جواهر در روز آینده دارند، تعهدی بر عهده می گیرند و بر این اساس تحصیل سود می کنند یا متحمل زیان می شوند؛ اولاً، چنانچه طرفین قصدی برای انجام بیع در موعد مقرر نداشته باشند و تعهدی در این زمینه بر عهده نگیرند و در واقع موضوع معامله، صرفاً مابه التفاوت قیمت روز فروش و روز موعد مقرر باشد، به لحاظ فقدان شرایط صحت معامله موضوع ماده ۱۹۰ قانون مدنی، باطل است.
ثانیاً، چنانچه معامله نسبت به مال پایه صورت گیرد و قصد طرفین بر تحویل طلا و جواهر در آینده و یا تعهد آنان به بیع در آینده احراز شود، در صورت دارا بودن دیگر شرایط صحت معامله، واجد آثار حقوقی است. در هر صورت احراز قصد طرفین و شرایط صحت معامله بر عهده مقام قضایی رسیدگی کننده است.
ثالثاً، در معامله قسم نخست، احراز وصف کیفری موضوع و انطباق رفتار ارتکابی با قوانین جزایی حاکم، امری است که بر عهده مقام قضایی رسیدگی کننده است.