تاریخ نظریه: ۱۳۹۹/۰۷/۰۵
شماره نظریه: ۷/۹۹/۷۸۷
شماره پرونده: ۹۹-۱۸۶/۳-۷۸۷ ک
استعلام:
با توجه به مواد ۱۰۴ و ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی ۱۳۹۹ در بعضی از جرایم از قبیل کلاهبرداری و سرقت موضوع ماده ۶۵۶ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵ با توجه به ارزش مال و نصاب مقید در قانون فوق‌الذکر مجازات متفاوت می‌باشد. حال اگر شخصی مرتکب دو فقره کلاهبرداری که یکی از آنها با نصاب کمتر از یک میلیارد ریال و دیگری با نصاب بیشتر از یک میلیارد ریال در محاکم مطرح باشد جرایم مذکور با توجه به بند «الف» و بند «ب» ماده ۱۲ فوق‌الذکر جرایم مختلف می‌باشد یا غیر مختلف؟در نتیجه چه مجازاتی می‌بایست تعیین شود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- در صورت ارتکاب یک «جرم خاص» به صورت متعدد، مانند ارتکاب چند فقره بزه کلاهبرداری، جرایم ارتکابی غیر مختلف محسوب می‌شود.
۲- مطابق بند «الف» ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی ۱۳۹۹، هرگاه جرایم ارتکابی، مختلف نباشد، فقط یک مجازات تعیین می‌شود و دادگاه الزامی به تشدید مجازات ندارد و مخیر است حسب مورد مطابق ضوابط مقرر در بندهای «ب» و «پ» این ماده مجازات را تشدید کند. بنابراین در فرض سوال نیز برای مرتکب دو فقره بزه کلاهبرداری فقط یک مجازات تعیین می‌شود و مجازات جزای نقدی که جزئی از مجازات‌های کلاهبرداری است، در این حالت بر اساس بزهی که مال موضوع کلاهبرداری در آن نسبت به جرم دیگر بیشتر است، تعیین می‌گردد و دادگاه می‌تواند مجازات مرتکب را بر اساس بند «ب» ماده صدرالذکر تشدید کند.