نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۶۹۶ مورخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۵

تاریخ نظریه: ۱۳۹۹/۰۶/۱۵
شماره نظریه: ۷/۹۹/۶۹۶
شماره پرونده: ۹۹-۱۶۸-۶۹۶ ک
استعلام:
با توجه به اینکه تعداد کثیری از بیماران اعصاب و روان که اکثرا با درجه جنون و حالت خطرناک هستند و یا سایر بیماری های مرتبط توسط خانواده آنها با اخذ دستور مقام قضایی علی الخصوص دادستان ها جهت استفاده از قوه قهریه و انتقال فرد به مراکز درمانی و بیمارستان های اعصاب و روان که اکثرا دولتی و زیر نظر وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی میباشند معرفی و بستری و متعاقبا پس از بهبودی با هماهنگی مقام قضایی ترخیص و تحویل خانواده آنها می شوند دسته دوم از افراد مذکور اشخاصی هستند که مرتکب جرم می شوند و با تشخیص جنون یا حالت خطرناک در اجرای ماده ۲۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ١٣٩٢ به مراکز موصوف معرفی می شوند و اصولا هم تا رفع حالت خطرناک مدت بستری آنها در مراکز طولانی مدت میباشد در هر حالت پس از ترخیص نامبردگان از پرداخت هزینه های درمانی خودداری می نمایند و در آیین نامه اجرایی نحوه نگهداری مجانین نیز اشاره ای به نحوه وصول بدهی نامبردگان نشده است
حال ابهامات و سوال های مطرح شده آن است که:
۱- آیا هر دو دسته افراد مذکور هزینه های درمان و بستری را باید بپردازند یا بر عهده دولت است؟
۲- آیا باید بین بیماران معرفی شده در اجرای ماده ۲۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و خود معرف، فرق قائل شد و افرادی که در اجرای ماده مذکور معرفی و بستری می شوند نباید هزینه ای پرداخت کنند و سایر افراد مشمول پرداخت هزینه هستند؟
۳- آیا در صورت تکلیف به پرداخت هزینه و استنکاف از پرداخت آن ،با توجه به اینکه اکثر مراکز درمانی مذکور دولتی و از بودجه دولتی استفاده می کنند دادستان میتواند از باب حفظ حقوق بیت المال و حقوق عامه در جهت برگشت وجوه هزینه شده به حساب های دولتی و استفاده مجدد آن برای عموم دستور توقیف حساب های مستنکف و برداشت وجه از آن را صادر نمایند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
وفق بند های «پ» و «ت» ماده ۱ آیین نامه اجرایی نحوه نگه داری و درمان مجانین مصوب ۱۳۹۸/۱/۲۶ رئیس قوه قضایه، اشخاصی که حین ارتکاب جرم مجنون بوده و نیز مجنون خطرناک که مرتکب جرم نشده ولی آزاد بودن، وی را در مظان ارتکاب جرم قرار میدهد، هر دو مشمول آیین نامه یاد شده اند و مطابق ماده ۱۰ این آیین نامه: «دولت موظف است در اجرای ماده ۵۶۷ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، هر ساله بودجه لازم را جهت اجرای قانون و آیین نامه و مفاد ماده ۱۵۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ به منظور تامین هزینه های مربوط به نگه داری و توان بخشی و درمان و مراقبت مجانین حسب مورد به پیشنهاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان بهزیستی کشور تامین نماید».