نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۱۰۴۸ مورخ ۱۳۹۸/۰۷/۲۰

تاریخ نظریه: ۱۳۹۸/۰۷/۲۰
شماره نظریه: ۷/۹۸/۱۰۴۸
شماره پرونده: ۹۸-۱۶۸-۱۰۴۸ ک
استعلام:
در برخی از مواد قوانین کیفری مانند ماده ۴۵ قانون توزیع آب ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) و غیره قانونگذار پیش بینی نموده است که مرتکب جرم به جبران خسارت وارده محکوم شود علیهذا خواهشمند است ارشاد فرمائید که در مواد قانونی مورد اشاره آیا صدور حکم جبران خسارت مستلزم تقدیم دادخواست مطالبه ضرر و زیان از سوی ذینفع است یا اینکه با توجه به تصریح قانونگذار دادگاه مکلف به صدور حکم به جبران خسارت است و تقدیم دادخواست از سوی ذینفع ضرورت ندارد.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
نظر به این که ضرر و زیان ناشی از جرم و صدور حکم به جبران آن، از حیث ماهیت مجازات محسوب نمی شود و مطالبه آن عنوان دعوای حقوقی را دارد و با عنایت به قاعده کلی مذکور در ماده ۱۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ که مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم را مستلزم رعایت تشریفات قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ از جمله تقدیم دادخواست می داند، در فرض سوال، صدور حکم به «پرداخت بهای خدمات مصرفی و جبران خسارت و سایر حقوق مربوطه» مذکور در ماده یک قانون مجازات استفاده کنندگان غیرمجاز از آب، برق، تلفن، فاضلاب و گاز مصوب ۱۳۹۶ و نیز جبران خسارت وارده موضوع ماده ۴۷ قانون توزیع عادلانه آب مصوب ۱۳۶۱ با اصلاحات و الحاقات بعدی از این قاعده خارج نیست. رای وحدت رویه ی ۵۸۲ مورخه ۱۳۷۱/۱۲/۲ در همین راستا است.