نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۱۸۹۳ مورخ ۱۳۹۶/۰۸/۱۷

تاریخ نظریه: ۱۳۹۶/۰۸/۱۷
شماره نظریه: ۷/۹۶/۱۸۹۳
شماره پرونده: ۹۶-۱۶۸/۱-۱۴۵۹
استعلام:
طبق ماده ۵۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ در صورت احراز بیماری محکوم علیه و عدم امید به بهبودی و مانع بودن آن برای اعمال مجازات دادگاه صادرکننده رای قطعی مجازات مندرج در حکم را به مجازات مناسب دیگر تبدیل مینماید با عنایت به اینکه رای حبس های طویل المدت نظیر حبس ابد و حبس ۱۵ سال مجازات مناسبی که بتوان جایگزین آن نمود وجود ندارد اولاً: مرجع تشخیص مانع بودن بیماری برای اعمال مجازات دادگاه است یا پزشکی قانونی؟
ثانیاً: در حبس های طویل المدت نحوه اعمال ماده ۵۰۲ و ملاک مجازات جایگزین چیست.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً: مستفاد از ماده ۵۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، احراز بیماری محکوم علیه و مانع بودن آن برای اعمال مجازات به عهده مقام قضایی ذیربط (قاضی اجرای احکام کیفری و قاضی دادگاه صادر کننده رای) است، مع الوصف برای احراز این امور با توجه به جنبه تخصصی و فنی آن ها، قضات ذیربط باید از نظریات پزشکی قانونی استفاده نمایند، هرچند نظر پزشکان متخصص در این خصوص موضوعیت نداشته و بلکه طریقی برای احراز آن از سوی مقام قضایی است.
ثانیاً: در مورد حبس های طولانی مدت تبدیل آن در اجرای ماده ی ۵۰۲ قانون مارالذکر، در صورت وجود شرایط قانونی، بلااشکال است، و دادگاه در صورت احراز شرایط مذکور، باید مجازات مندرج در حکم قطعی را به گونه ای که نسبت به شرایط محکوم علیه و قابلیت تحمل وی مناسب تشخیص میگردد، به مجازات دیگری تبدیل نماید و در هر صورت، مجازات جدید نباید نسبت به مجازات سابق با لحاظ معیارهایی مانند درجه بندی مجازات ها، مذکور در ماده ی ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و نیز معیارهای موجود در ماده ی ۲۷ این قانون و همچنین مواد ۵۱۶ و ۵۲۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، شدیدتر باشد.