نظریه مشورتی شماره ۷/۹۵/۱۱۶۳ مورخ ۱۳۹۵/۰۵/۱۸

تاریخ نظریه: ۱۳۹۵/۰۵/۱۸
شماره نظریه: ۷/۹۵/۱۱۶۳
شماره پرونده: ۶۱۶-۱/۱۶۸-۹۵
استعلام:
نظر به اینکه همچنان در خصوص اینکه دیه مجازات است یا خسارت بین حقوقدانان اختلاف وجود دارد هر چند در ماده ۱۴ قانون مجازات دیه به عنوان مجازات اعلام شده با توجه به ماده ۵۴۱ قانون آیین دادرسی کیفری ار شاد فرمائید در مواقعی که به دستور قاضی اجرای احکام کیفری به محکوم له ابلاغ میشود تا سه ماه تصمیم خود را درباره اجرای حکم اعلام کند و در این مدت با وصف عدم وصول درخواست اجرای حکم محکوم علیه همچنان در حبس باقی میماند این ماده آیا شامل دیه، رد مال در بزه سرقت میباشد یا خیر؟ در صورت امکان اعلام فرمائید مبتلا به این ماده چه مواردی میباشد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
الف-اولاً برابر ماده ۴۵۲ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ دیه، حسب مورد حق شخصی مجنی علیه یا ولی دم است و احکام و آثار مسئولیت مدنی یا ضمان را دارد. ذمه مرتکب جز با پرداخت دیه، مصالحه، ابراء و تهاتر، بری نمی گردد. با عنایت به ماده یادشده و مواد ۲ و ۲۲ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب ۱۳۹۴/۳/۲۳ دیه گرچه قانوناً مجازات نیز تلقی شده است ولی اجرای آن مستلزم مطالبه محکوم له و مشمول ماده ۵۴۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ است.
ثانیاً مستفاد از ماده ۴۸۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و مواد ۴۹۱ و ۵۳۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و اصلاحات بعدی الزام به اجرای حکم محکومیت محکوم علیه به پرداخت دیه، مستلزم سپری شدن مهلت پرداخت آن میباشد و مادام که حکم مزبور لازم الاجرا نگردیده است، موضوعاً از شمول مقررات ماده ۵۴۱ قانون آیین دادرسی کیفری خارج است.
ب- رد مال در بزه سرقت اساساً مجازات نیست و تکلیف دادگاه مبنی بر الزام سارق به رد مال مسروقه در ضمن حکم کیفری، دلیل بر مجازات تلقی کردن آن نمیباشد. بنایراین، موضوعاً از شمول ماده ۵۴۱ یادشده خارج است.