نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۲/۴۸۲ مورخ ۱۴۰۲/۰۹/۱۱

تاریخ نظریه: ۱۴۰۲/۰۹/۱۱
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۲/۴۸۲
شماره پرونده: ۱۴۰۲-۱۸۶/۱-۴۸۲ک
استعلام:
در یک پرونده، مالک یک دستگاه تراکتور به علت روشن نشدن تراکتور، جهت هل دادن آن به خارج از پارکینگ از یک نفر درخواست کمک مینماید و مالک تراکتور به همراه همسر خود از طرف چرخ های عقب اقدام به هل دادن می نمایند؛ در حالی که شخص کمک کننده از چرخ های جلو که کوچک تر از چرخ های عقب میباشند، این اقدام را انجام میدهد. این موضوع در حالی است که کسی به عنوان راننده سوار بر تراکتور نمیباشد و هر سه نفر تراکتور را به شرح فوق به صورت خاموش هل می دهند. بر اثر این بی احتیاطی، شخصی که جهت کمک فراخوانده شده است (و درحال هل دادن از چرخ جلو میباشد و طبیعتاً بین چرخ جلو و عقب قرار دارد) بین چرخ عقب و دیوار گیر نموده و بر اثر فشاری که بر قفسه سینه وی وارد و باعث شکستگی دنده و در نتیجه پارگی قلب و ریه میشود، فوت مینماید. حال خواهشمند است در خصوص سوالات ذیل ارشاد فرمایید:
۱- موضوع مشمول ایراد صدمه غیر عمدی (شبه عمدی) بر اثر بی احتیاطی در امر رانندگی میباشد؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، چه کسی مسئول میباشد؛ مالک تراکتور یا همسر وی نیز که در هل دادن تراکتور نقش داشته است، دارای درجاتی از تقصیر میباشد؟
۲- در صورتی که موضوع از شمول سوانح رانندگی خارج باشد، رسیدگی به موضوع در چه قالبی انجام میپذیرد و مسئول پرداخت دیه چه کسی است؟ با توجه به اینکه سه نفر در وقوع حادثه نقش داشته اند، با لحاظ مواد ۵۲۶ و ۵۳۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ تقسیم مسئولیت به چه نحوی میباشد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، با توجه به تعاریف «حوادث»، «شخص ثالث» و «وسیله نقلیه» که به ترتیب در بندهای «پ»، «ت» و «ث» ماده یک قانون بیمه اجباری خسارات واد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب ۱۳۹۵ بیان شده است و به ویژه اطلاق عبارت «هر گونه سانحه ناشی از وسایل نقلیه» که در بند «پ» ماده پیش گفته آمده است، چنانچه پس از بررسی های لازم و کسب نظر متخصصین امر (کارشناس تصادفات) احراز شود وسیله نقلیه (تراکتور) در وقوع حادثه منجر به فوت موثر بوده است، چنین حادثه ای، حادثه ناشی از وسیله نقلیه محسوب میشود و در این حوادث، پرداخت خسارت بدنی (دیه) مشمول احکام مقرر در قانون پیش گفته است و حسب مورد توسط شرکت بیمه یا صندوق تامین خسارت های بدنی پرداخت میشود.
ثانیاً، از آنجایی که مسئولیت ناشی از حوادث وسایل نقلیه موتوری بر عهده راننده میباشد، در فرض سوال نیز مسئولیت جبران خسارت متوجه کسی است که باید نسبت به رانندگی اقدام و با قرارگرفتن پشت فرمان، کنترل تراکتور را بر عهده می گرفت؛.بنابراین انجام ندادن این وظیفه در لحظه تصادف و قرار نگرفتن وی پشت فرمان و عدم امکان کنترل تراکتور، نافی مسئولیت وی نیست، همچنان که از موجبات کاهش مسئولیت وی و تقسیم مسئولیت بین او و دیگر کسانی که تراکتور را هل داده اند، نیز نخواهد بود.