ماده ۴ قانون اساسنامه شرکت ملی نفت ایران مصوب ۱۳۵۶

ماده ۴ – موضوع شرکت عبارت است از اعمال حق مالکیت ملت ایران نسبت به منابع نفتی و گازی سرتاسر کشور و فلات قاره و اشتغال به عملیاتصنعت نفت و گاز و پتروشیمی و صنایع وابسته در داخل و خارج کشور به شرح زیر:
الف (منسوخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۴)- تفحص و نقشهبرداری و اکتشاف و استخراج و حمل و نقل و تصفیه نفت خام و گاز طبیعی و هیدروکاربورهای طبیعی دیگر اعم از مایع وجامد (به استثنای ذغال سنگ) و ساختن و عمل آوردن هر نوع فرآوردههای اصلی نفتی از قبیل گاز و گاز مایع و انواع مشتقات گاز و اقسام بنزین واقسام نفت سفید و نفت گاز و نفتهای سوخت و قیر و آسفالت و هر نوع مواد نفتی که تولید نیرو نماید. همچنین هر گونه عملیات به منظور قابل عرضهکردن مواد مزبور و حمل و نقل و پخش و صدور و فروش آنها در داخل و خارج کشور.
اشتغال به امور فوق الذکر در سراسر کشور و فلات قاره منحصراً به عهده شرکت میباشد مگر در مواردی که به موجب قوانین جداگانه مشارکتموسسات دیگر در بعضی از این امور تجویز شده و یا بشود و در این صورت شرکت نظارت کامل در حسن جریان امور مزبور به عمل خواهد آورد.
ب – ساختن فرآوردههای فرعی و مشتقات نفت از قبیل روغن موتور و گریس و پارافین و وازلین و حمل و نقل و پخش و صدور و فروش آنها درداخل و خارج کشور.
اشتغال اشخاص و موسسات خصوصی به این امور در هر مورد منوط به موافقت شرکت و تحصیل پروانه مخصوص از وزارت صنایع و معادن خواهدبود و شرکت به منظور تطبیق این گونه فرآوردهها با استانداردهای ملی یا بین المللی نظارت لازم را اعمال خواهد کرد و تعیین قیمت این فرآوردهها برایعرضه در بازار داخلی توسط وزارت صنایع و معادن و وزارت بازرگانی با مشورت شرکت صورت خواهد گرفت.
در صورتی که اشخاص و موسسات که به موجب قسمت اخیر بند فوق اقدام به تهیه فرآوردههای فرعی و مشتقات نفتی میکنند ضمن عملیات خودمقداری از فرآوردههای اصلی مذکور در بند الف فوق را که در انحصار شرکت است تولید کنند پخش و فروش و صدور مواد مذکور در هر مورد موکول بهاجازه شرکت و طبق مقرراتی خواهد بود که شرکت ابلاغ کند.
ج – مراقبت و اهتمام و اقدام مقتضی برای توسعه و پیشرفت صنعت نفت و صنایع وابسته به آن از لحاظ علمی و فنی و بازرگانی و اقتصادی وغیره.
د – حفظ مخازن زیر زمینی نفت و گاز و هیدروکاربورهای دیگر و اتخاذ تدابیر لازم برای جلوگیری از تلف شدن مواد مذکور و بهره برداری صحیحاز ذخایر نفتی در سراسر کشور و فلات قاره
ه – هر گونه فعالیت در رشتههای صنعت پتروشیمی و صنعت گاز و صنایع وابسته به آنها
و – مبادرت به اقدامات عمرانی و کشاورزی و دامداری در مواردی که در حوزه های عملیاتی شرکت لازم باشد.
ز – مبادرت به هر گونه فعالیت صنعتی و یا بازرگانی دیگر با تصویب مجمع عمومی.