آیین نامه شورای عالی قضایی

کلیات »
فصل اول
الف
– در تشکیل شورای عالی قضایی و ارکان آن :
ماده ۱
– شورای عالی قضایی که در این آیین نامه شوری نامیده میشود طبق قانون اساسی مرکب از رئیس دیوان عالی کشور و دادستان کل کشور با انتصاب رهبر و سه عضو دیگر با انتخاب قضات کشور تشکیل میگردد :
ماده ۲
– رئیس دیوان عالی کشور رئیس شوری نیز میباشد .
ماده ۳
– نخستین جلسه هر دوره که مدت آن پنجسال است حداکثر دو روز پس از صدور اعتبارنامه اعضاء انتخابی توسط قضات از طرف هیات سه نفره ناظر بر انتخابات تشکیل میشود .
ماده ۴
– نخستین جلسه بنا به دعوت رئیس دیوان عالی کشور و در غیاب وی بنا به دعوت دادستان کل کشور تشکیل میگردد .
ماده ۵
– رئیس شوری میتواند در حضور خود اداره جلسه را به دادستان کل کشور و در نبود ایشان به یکی از اعضاء واگذار نماید .
ماده ۶
– جلسات با حضور حداقل سه نفر از اعضاء رسمیت می یابد .
تبصره در جلساتی که با حضور سه نفر از اعضاء تشکیل میشود در مصوبات اتفاق آراء لازم است .
ماده ۷
– اجرای آیین نامه ، تعیین دستور جلسات – اداره جلسه – دعوت از کسانی که حضور آنان را شوری لازم میداند و یا کسانی که درخواست حضور در جلسه شوری را نموده اند و به تصویب شوری رسیده است با رئیس شوری میباشد .
ماده ۸
– شوری یکنفر را از میان خود به عنوان سخنگو به مدت یک سال انتخاب می کند که در پایان هر هفته مصوبات و گزارش جلسات شوری را از طریق رسانه ها به اطلاع جامعه میرساند .
ماده ۹
– زمان جلسات و ساعات آن برای هر شش ماه با تصویب اکثریت اعضاء از طرف رئیس شوری اعلام میشود .
ماده ۱۰
– شوری میتواند برای حسن انجام وظایف قانونی خود مشاورینی داشته باشد و نیز هر یک از اعضاء در رابطه با وظایف خود به عنوان عضو شوری میتواند یکنفر مشاور داشته باشد .
ب
– در تشکیل کمیسیونها و ارکان آن :
ماده ۱۱
– چنانچه هر یک از اعضاء شوری بخواهد استعفاء کند ، استعفاء خود را کتباً با ذکر دلائل آن به رئیس شوری تسلیم مینماید . رئیس شوری مکلف است استعفای وی را در نخستین جلسه شوری اعلام نماید و به اطلاع حضرت امام مدظله برساند ، چنانچه عضو مستعفی از تاریخ اعلام استعفاء در جلسه شوری تا ۱۵ روز استعفاء خود را مسترد ندارد استعفاء مذکور قطعی میشود و بلافاصله در اولین جلسه شوری تصمیم برای اقدامات قانونی جهت تعیین جانشین وی در مدت باقیمانده دوره به عمل خواهد آمد .
تبصره بدیهی است در مورد استعفاء دو عضو انتصابی تصمیم نهایی با حضرت امام خواهد بود .
ماده ۱۲
– به منظور بررسی مسائل گوناگونی که بر طبق اصول صد و پنجاه و ششم و صد و پنجاه و هفتم و دیگر اصول قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و نیز طبق قوانین عادی جزء وظایف قوه قضاییه و تکالیف شورای عالی قضایی است و همچنین تهیه مقدمات در زمینه های تصمیم گیری ، تعیین خط مشی ، برنامه ریزی ، سازماندهی همآهنگی و نظارت و ارزیابی دستگاه قضایی کشور ، کمیسیونهای زیر تشکیل میشود :
۱
– کمیسیون نظارت بر حسن اجرای قوانین .
به منظور رسیدگی به شکایات از بازرسی کل کشور و دیوانعدالت اداری و دادسرا و دادگاه انتظامی قضات و بازرسی دیوان عالی کشور و دادگاه ها و دادسرا ها که به شوری می رسد و یا شکایات این بخشها از دستگاه های اجرایی و قضایی و رسیدگی به گزارشات بازرسی کل کشور و دیوان عالی کشور کمیسیونی مرکب از پنج تا هفت نفر تشکیل میشود .
۲
– کمیسیون تدوین قوانین .
به منظور تهیه لوایح قضایی متناسب با جمهوری اسلامی کمیسیون تدوین قوانین مرکب از ۵ نفر تشکیل میگردد .
۳
– کمیسیون آموزش و برنامه ریزی آموزشی
به منظور آموزش و برنامه ریزی آموزشی دادگستری و نیز مسائل مربوط به دانشکده علوم قضایی آموزش حین خدمت و نظائر اینها کمیسیونی مرکب از ۳ نفر تشکیل میگردد .
۴
– کمیسیون امور اجرایی و تشکیلات
به منظور رسیدگی به امور اداری و تشکیلاتی دادگستری ، امور مربوط به پلیس قضائی ، پزشکی قانونی، ثبت ، روزنامه رسمی ، شورای سرپرستی زندانها ، کمیسیونی مرکب از ۵ تا ۷ نفر تشکیل میگردد .
۵
– به منظور بررسی و برنامه ریزی جهت پیشگیری از وقوع جرم کمیسیونی مرکب از ۷ نفر تشکیل میگردد .
۶
– به منظور اجرای بند ۳ از اصل ۱۵۷ قانون اساسی کمیسیونی به نام کمیسیون استخدام مرکب از ۵ نفر تشکیل میگردد .
۷
– شوری میتواند در مواقع لازم برای بررسی موضوعات مهم و تهیه گزارش برای شوری کمیسیون ویژه ای به طور موقت تشکیل دهد . تعداد افراد کمیسیون ویژه را نیز در هر مورد شوری تعیین خواهد کرد .
ماده ۱۳
– هر یک از کمیسیونها در نخستین جلسه خود یکنفر را به عنوان رئیس و یکنفر را به عنوان نایب رئیس و یکنفر مخبر و یکنفر منشی تعیین می کند .
ماده ۱۴
– مسئولیت همآهنگی در کار کمیسیونها و ایجاد ارتباط دقیق میان آنها و یکسان ساختن تصمیمات و امور دیگر از این قبیل از طرف شورای عالی قضایی به وزیر دادگستری واگذار میگردد .
ماده ۱۵
– کمیسیونها می توانند در مواردی که لازم میدانند از افراد متخصص به عنوان مشاور استفاده کنند .
ماده ۱۶
– کمیسیونهای ۷ نفری با شرکت حداقل ۵ نفر و ۵ نفری با ۴ نفر و ۳ نفری با ۲ نفر رسمیت می یابد مصوبات کمیسیونها باستثناء کمیسیون آموزش که همواره حداقل ۲ رای لازم است با اکثریت مطلق اعضای حاضر معتبر است .
طرز کار کمیسیونها و شورای عالی قضایی
فصل دوم
الف
– طرزکار کمیسیونها
ماده ۱۷
– مسائلی که میتواند در دستور کار شوری قرار بگیرد ابتداء به دبیرخانه فرستاده میشود دبیرخانه این مسائل را به کمیسیون های مربوطه ارجاع مینماید و کمیسیونها پس از بحث و بررسی گزارش آن را تهیه نموده و به دبیرخانه جهت طرح در جلسه شوری تسلیم مینماید .
ماده ۱۸
– چنانچه برخی از موضوعات دارای جنبه های مختلف باشد دبیرخانه کمیسیون اصلی و کمیسیونهای فرعی را تعیین خواهد کرد .
کمیسیون فرعی درباره آن قسمت که از طرف دبیرخانه تعیین شده است بررسی کرده و ظرف حداکثر یک هفته گزارش خود را به کمیسیون اصلی ارسال مینماید این مدت با موافقت کمیسیون اصلی تا یک هفته دیگر قابل تمدید است .
کمیسیون اصلی گزارش بررسی خود را با رعایت نظرات کمیسیونهای فرعی تهیه نموده و برای طرح در جلسه شوری به دبیرخانه تسلیم مینماید .
ماده ۱۹
– در مورد مسائلی که ارتباط اساسی آن با یک کمیسیون روشن نباشد و یا مربوط به چند کمیسیون باشد کمیسیون خاصی مرکب از برخی از اعضاء کمیسیونها به ریاست یکی از اعضاء شوری تشکیل میشود .
ماده ۲۰
– دستورجلسات کمیسیونها باید به ترتیب وصول مطلب از دبیرخانه به کمیسیون از طرف رئیس کمیسیون تهیه و به اطلاع اعضاء برسد ، تعیین مدت بحث برای هر موضوع در کمیسیون با رئیس کمیسیون است .
ماده ۲۱
– در جلسات کمیسیونها کسانی که عضویت ندارند با دعوت و با اجازه رئیس کمیسیون بدون داشتن حق رای می توانند حاضر شوند .
ماده ۲۲
– کسانی که مسائل مربوط به آنها در کمیسیون طرح میشود می توانند به دعوت رئیس کمیسیون در کمیسیون مربوطه حاضر شوند و توضیحات لازم را در خصوص آن مسائل و یا پیشنهاد هائی که کرده اند بدهند ، کمیسیون موظف است حداقل ۲۴ ساعت قبل از طرح مطلب از پیشنهاد دهندگان دعوت به عمل آورد .
تبصره
– کمیسیونها موظفند در موقع رسیدگی به طرح های مربوط به وزارتخانه ها و سازمان های وابسته به دولت و نهاد های انقلابی و موسساتی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است از مسئولان آنها حداقل ۲۴ ساعت قبل از تشکیل جلسه دعوت به عمل آورند .
ماده ۲۳
– گزارش هر مطلبی که به کمیسیون ارجاع میشود حداکثر ظرف یکماه باید به دبیرخانه شوری بازگردانده شود مگر در مواردی که شوری فوریت امر را تاکید و مدت کوتاه تری را معین کند و یا مدت یکماه را تا حدودی که لازم میداند با اکثریت آراء تمدید نماید گزارش کمیسیونها باید حداقل ۴۸ ساعت قبل از طرح در شوری بین اعضاء شوری توزیع گردد .
ماده ۲۴
– شوری حداقل یک نفر منشی در اختیار کمیسیون میگذارد ، منشی مذکور شخصاً یا به کمک یک یا چند همکار عهده دار امور اداری از قبیل ارتباط با دبیرخانه و مسئول همآهنگی و ادارات دادگستری و کمیسیونهای دیگر و تنظیم و توزیع مراسلات و ضبط مذاکرات و بایگانی اوراق پرونده و سرعت جریان امور اداری و غیر اینها میباشد .
ماده ۲۵
– آیین نامه طرز کار کمیسیونها توسط دبیرخانه تدوین و به تصویب شوری خواهد رسید .
ب
– طرز کار شوری
ماده ۲۶
– موضوعاتی که در شوری به بحث گذارده میشود عبارتند از :
۱
– گزارشاتی که از طرف کمیسیونها رسیده است به ترتیب وصول در جلسات مطرح میشود مگر این که رئیس اهمیت بعضی از آنها را تشخیص بدهد در آن صورت مقدم بر سایر گزارشات میدارد .
۲
– مسائلی که رئیس یا هر یک از اعضاء مطرح می کند که شوری به حسب وظائف قانونی خود باید درباره آنها تصمیم بگیرد که این مسائل اگر فوریت داشته باشد و فوریت آن به تصویب شوری برسد در همان جلسه به بحث گذاشته و تصمیم گیری میشود و چنانچه فوریت نداشته باشد طبق ترتیب توسط رئیس در لیست دستور جلسات قرار میگیرد ، درباره هر موضوع که مطرح میشود هر یک از اعضاء یکبار می توانند به عنوان مخالف و یا موافق حداکثر پنج دقیقه صحبت کنند و در صورتی که برای بار دوم بخواهد اظهارنظر کند در صورتی که رئیس تشخیص بدهد که لازم است میتواند صحبت کند .
ماده ۲۷
– گزارش هر یک از مسائل توسط مخبر کمیسیونها مطرح میشود در مواردی که مخبر کمیسیون آمادگی ندارد و یا غائب است گزارش مذکور را رئیس کمیسیون مربوطه در شوری مطرح می کند مدت صحبت برای مخبر درباره هر گزارش حداکثر ده دقیقه خواهد بود و با موافقت رئیس تا ده دقیقه دیگر قابل تمدید است و چنانچه مخبر تشخیص دهد که موضوع گزارش از اهمیتی برخوردار است که برای توضیح آن بیش از ۲۰ دقیقه وقت لازم است به مقداری که شوری موافقت می کند میتواند صحبت کند آنگاه به ترتیب ابتداء یک مخالف و سپس یک موافق نظر خود را در ظرف ۵ دقیقه ابراز می کند پس از اظهار نظر کلیه حاضران یا برخی از آنها که ثبت نام کرده اند مخبر کمیسیون حداکثر در ظرف ۵ دقیقه باظهارات مخالفان یا سئوالات اعضاء پاسخ میدهد آنگاه رئیس اعلام رای مینماید چنانچه در مورد طرح مخالفی نباشد و موافقان نمی توانند صحبت کنند در این صورت بر اساس گزارش مخبر کمیسیون رای گیری به عمل می آید چنانچه موافقی موجود نباشد پس از گزارش مخبر کمیسیون مخالفان می توانند به ترتیب صحبت کنند آنگاه مخبر کمیسیون به اظهارات مذکور پاسخ میدهد و سپس اعلام رای میشود .
ماده ۲۸
– چنانچه فوریت موضوعی در جلسه مطرح شود ابتداء پیشنهاد دهنده حداکثر به مدت ۵ دقیقه توضیح میدهد و سپس چنانچه اعضاء بخواهند صحبت کنند یکنفر مخالف و یکنفر موافق به ترتیب هر یک حداکثر ۵ دقیقه صحبت می کنند و سپس توسط رئیس رای گیری میشود .
ماده ۲۹
– تصمیمات جلسات شوری جزء در مواردی که به موجب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و یا قوانین عادی و یا این آیین نامه حد نصاب دیگری برای آنها تعیین شده با حداقل ۳ نفر موافق معتبر است .
ماده ۳۰
– مذاکرات کامل جلسات شوری باید توسط نوار ضبط صوت ضبط شود و مصوبات و تصمیمات جلسه با ذکر اسامی افراد حاضر و افراد غایب و دیرآمدگان و سایر شرکت کنندگان در دفتر مخصوصی ثبت شده و در جلسه بعد بامضا اعضاء شوری می رسد .
ماده ۳۱
– مصوبات و تصمیمات شوری در دفتر مخصوص توسط وزیر دادگستری ثبت و در دبیرخانه نگهداری میشود ، هر گونه رای گیری در مورد اشخاص اعم از نصب و یا عزل و یا ترفیع و نقل و انتقال و غیرذالک و نیز در موارد مهم با پیشنهاد دو عضو از اعضای شوری با ورقه و مخفی خواهد بود .
تبصره
– در موارد ذیل اکثریت مطلق آراء حاضرین معتبر است :
۱ – هرگونه تغییر یا اصلاح یا تکمیل آیین نامه .
۲ – تعیین رئیس بازرسی کل کشور .
۳ – وزیر دادگستری .
۴ – رئیس دیوان عدالت اداری .
۵ – رئیس سازمان ثبت .
۶ – رئیس کل دادگاه های عمومی تهران .
۷ – دادستان عمومی تهران .
۸ – دادستان انقلاب اسلامی تهران .
۹ – روسای کل دادگستری استانها .
۱۰ – روسای شعب دیوان عالی کشور .
۱۱ – دادستان انتظامی قضات .
۱۲ – رئیس محکمه انتظامی قضات .
۱۳ – معاون شوری و رئیس تشکیلات و معاونین ایشان .
۱۴ – تعیین رئیس مجمع روزنامه رسمی .
۱۵ – رئیس پزشکی قانونی .
۱۶ – رئیس شورای سرپرستی زندانها .
۱۷ – رئیس پلیس قضائی .
۱۸ – رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح .
۱۹ – دادستان سازمان قضایی نیروهای مسلح .
۲۰ – پخش و چاپ مذاکرات شوری .
۲۱ – تعیین نماینده شوری و عضو علی البدل در شوری سرپرستی صدا و سیما .
ماده ۳۲
– طبقه بندی مصوبات و تصمیمات شوری بانظر خود شوری خواهد بود .
تبصره
– نوار مذاکرات شوری سری خواهد بود و افشاء و پخش آن ممنوع است مگر با تصویب شوری .
ماده ۳۳
– مصوبات و تصمیمات شوری در روزنامه رسمی به چاپ می رسد مگر مواردی که شوری مصلحت نداند .
ماده ۳۴
– در مواردی که شوری لازم بداند میتواند در رابطه با انجام وظایف قانونی خود فردی و یا هیئتی را مامور انجام کاری نماید در این صورت این فرد و یا هیات گزارش مکتوب کار خود را به دبیرخانه تسلیم مینماید دبیرخانه این گزارش را به کمیسیونهای مربوطه جهت بررسی و تهیه گزارش ارجاع میدهد و در صورتی که لازم ندانست به کمیسیون ارجاع دهد به تشخیص وزیر به اطلاع شوری خواهد رسید .
ماده ۳۵
– به منظور جذب نیروهای لایق و صالح برای تصدی امور مختلف قضایی واحدی زیر نظر شوری به نام واحد جذب نیرو تشکیل میگردد ، مسئول و اعضای این واحد را شوری تعیین می کند .
امور اداری و اجرایی
فصل سوم
ماده ۳۶
– برای انجام وظایف ذیل دبیرخانه شوری تشکیل میگردد :
۱ – تنظیم امور اداری شوری و کمیسیونها .
۲ – دریافت نامه ها و گزارشات و پرونده ها و ارجاع آنها به کمیسیونهای مربوطه .
۳ – تهیه مدارک و اسناد و سایر امور لازم جهت کار شوری و کمیسیونها .
۴ – آماده کردن گزارشهای کمیسیونها جهت ارائه به رئیس شوری تا در دستور کار قرار دهد .
۵ – حفظ و نگهداری مدارک و اسناد مذاکرات جلسات رسمی شوری و کمیسیونها و سایر اسناد مربوطه .
۶ – ابلاغ مصوبات و تصمیمات شوری .
۷ – دعوت از مقامات ، سازمان های دولتی و غیر دولتی ، برای شرکت در جلسات شوری پس از تصویب شوری .
۸ – ایجاد کلیه ارتباطات لازم بین شوری و سایر ارگانها و شخصیتها ….
ماده ۳۷
– برای حفظ انتظام و امنیت محل کار شوری و فضای اطراف ساختمان فردی صالح و لایق زیرنظر رئیس شوری و با انتصاب وی انجام وظیفه مینماید .
ماده ۳۸
– حمل هر نوع سلاح برای کسانی که وارد ساختمان شوری میشوند باستثناء مامورین انتظامی مستقر در داخل ساختمان ممنوع است.
ماده ۳۹
– هرگونه اصلاح و یا تغییر در آیین نامه باید به صورت طرح و با امضا حداقل دو نفر در جلسه مطرح و طبق ماده ۲۶ عمل شود .
در ششمین جلسه از دوره دوم شورای عالی قضایی روز شنبه ۱۹ر۵ر۱۳۶۴ در ۳۹ ماده و چهار تبصره به تصویب رسید .
رئیس شورای عالی قضایی – موسوی اردبیلی