آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور (۲)

در اجرای ماده ۹ قانون تبدیل شورای سرپرستی زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور به سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور (مصوب ۱۳۶۴/۱۱/۶) آیین نامه اجرایی قانون یاد شده به شرح زیر تصویب میگردد:
بخش نخست
: امور کلی
فصل نخست
: تعریف ها و واژه شناسی
ماده ۱
– سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور، سازمانی است مستقل که به طور مستقیم زیر نظر رئیس قوه قضاییه انجام وظیفه مینماید و به اختصار در این آیین نامه سازمان نامیده میشود.
ماده ۲
– همه ساله در موعد مقرر بودجه سازمان در ردیف مستقل پیش بینی میشود و پس از موافقت رئیس قوه قضاییه برای تصویب به سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور ارسال میگردد.
ماده ۳
– زندان محلی است که در آن محکومانی که حکم آنان قطعی شده است با معرفی مقام های صلاحیت دار قضایی و قانونی برای مدت معین یا به طور دایم به منظور تحمل کیفر، با هدف حرفه آموزی، بازپروری و بازسازگاری نگهداری می شوند.
ماده ۴
– بازداشتگاه، محل نگهداری متهمانی است که با قرار کتبی مقام های صلاحیت دار قضایی تا اتخاذ تصمیم نهایی به آنجا معرفی می شوند.
تبصره ۱
– تا هنگامی که بازداشتگاههای موضوع این ماده ایجاد نشده است، در زندان ها محل جداگانه ی طبقه بندی شده ای برای نگهداری متهمان تحت قرار در نظر گرفته میشود و نگهداری متهمان با محکومان در یک مکان ممنوع است.
تبصره ۲
– با اجرای طرح ساماندهی منطقه ای زندان های کشور، که از سوی سازمان تعیین و ابلاغ میشود می توان محکومان به حبس های کوتاه مدت تا ۶ ماه را در بازداشتگاه نگهداری کرد.
ماده ۵
– زندان ها به زندان بسته، مراکز حرفه آموزی و اشتغال که خود شامل موسسه های حرفه آموزی و کاردرمانی (اردوگاه) است، تقسیم می شوند.
تبصره (اصلاحی ۱۳۸۴/۱۱/۱۷)
– موسسه ی کیفری اعم از زندان، مرکز حرفه آموزی و اشتغال، و سایر موسسه های تخصصی یا مراکزی است که در این آیین نامه، نام آنها ذکر شده است.
ماده ۶
– زندان بسته، زندانی است محصور که با برجهای دیده بانی در پوشش داخلی و خارجی دارای حفاظت کامل باشد.
تبصره
– در این نوع زندان، محکومان شبها در خوابگاههای اختصاصی یا گروهی نگهداری و روزها از برنامه های آموزشی و فنی حرفه ای و تفریحی استفاده می نمایند و در کارگاههای داخل زندان به کار گمارده می شوند.
ماده ۷
– مراکز حرفه آموزی و اشتغال مکانی است که میتواند محصور و در پوشش خارجی دارای حفاظت مناسب یا نامحصور و بدون حفاظت و مامور انتظامی و یا در حالتی بینابین باشد که در آن محکومان به طور گروهی به کار اعزام می گردند و پس از خاتمه کار دوباره به آسایشگاههای خود بازگشت داده می شوند.
تبصره
– سازمان میتواند برنامه های حرفه آموزی، آموزش و اصلاح را در مورد متهمان نیز اجرا نماید.
ماده ۸
– کلیه محکومان با توجه به نوع و میزان محکومیت، پیشینه کیفری، شخصیت، اخلاق و رفتار بر اساس تصمیم شورای طبقه بندی، حسب مورد در زندان های بسته یا مراکز حرفه آموزی و اشتغال نگهداری می شوند، مگر آنکه مقام قضایی صادرکننده حکم در رای صادره محل خاصی را برای نگهداری محکوم تعیین نموده باشد.
تبصره
– محکومانی که در مراکز حرفه آموزی و اشتغال مرتکب تخلف گردند با نظر شورای انضباطی به زندان بسته منتقل خواهند شد.
ماده ۹
– رئیسان مراکز حرفه آموزی و اشتغال باید به شیوه های مقتضی طرز اخلاق و رفتار و نظم و ترتیب کار محکومان را کنترل نمایند.
تبصره
– کارکنان مراکز حرفه آموزی و اشتغال موظفند، طرز رفتار و اخلاق و نظم و ترتیب کار محکومان را برابر مقررات سازمان کنترل نموده و تخلف های آنان را به سرعت به اطلاع رئیس موسسه مربوط برسانند. در این صورت رئیس مرکز ظرف مدت بیست و چهار ساعت مراتب را جهت اتخاذ تصمیم به شورای انضباطی منعکس خواهد کرد.
ماده ۱۰
– رئیسان مراکز حرفه آموزی و اشتغال موظفند پس از ورود محکومان، آنان را با برنامه ریزی آموزشی و حرفه آموزی موسسه ها آشنا نمایند.
ماده ۱۱
– محکومانی که در مراکز حرفه آموزی، اشتغال می یابند در تمامی ساعت های کار و حرفه آموزی، حق خروج از محل کار را نداشته و پس از خروج از آسایشگاه باید به طور مستقیم به محل کار رفته و به موقع نیز مراجعت نمایند. زمان ورود و خروج آنان در محل کار به دقت باید ثبت شود.
تبصره
– در هر مورد که محکوم مقررات مربوط را رعایت ننماید و یا صلاحیت حرفه آموزی و کار در محل های یاد شده را نداشته باشد با نظر رئیس مرکز به زندان بسته اعزام گشته تا حسب مورد تصمیم نهایی از سوی شورای طبقه بندی و انضباطی مربوط اتخاذ گردیده و مراتب به قاضی ناظر زندان جهت اطلاع اعلام گردد.
ماده ۱۲
– موسسه کاردرمانی (اردوگاه)، مرکزی است برای نگهداری متهمان و محکومان جرایم مواد مخدر و اعتیاد.
ماده ۱۳
– محکومان بنا بر تصمیم شورای طبقه بندی به منظور اشتغال به کار یا حرفه آموزی به موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی زیر اعزام می شوند:
۱- موسسه های درون زندان (این موسسه ها ممکن است در مالکیت زندان باشد یا به سایر سازمان های دولتی یا موسسه های خیریه یا تعاونیها یا بخش خصوصی تعلق داشته و زندان مجاز به استفاده از آنان باشد).
۲- موسسه های خارج از سازمان (این موسسه ها ممکن است در مالکیت سازمان باشد یا به سایر سازمان های دولتی یا غیر دولتی یا عام المنفعه یا موسسه های خیریه یا تعاونیها یا بخش خصوصی تعلق داشته و زندان مجاز به استفاده از آنها باشد).
تبصره ۱
– موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی با توجه به وضعیت ساختمان و کیفیت حفاظت آنها به پیشنهاد رئیس موسسه و تشخیص رئیس سازمان می توانند به عنوان مراکز حرفه آموزی و اشتغال تلقی گردند.
تبصره ۲
– موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی خارج از سازمان باید دست کم واجد محل های کافی، جهت نمازخانه، کتابخانه، وسایل ارتباط جمعی، خوابگاه، غذاخوری، محلی برای ملاقات محکومان و سایر زمینه های تفریحات سالم باشند.
ماده ۱۴
– مراکز اقدامات تامینی و تربیتی موسسه هایی هستند که در آنجا متهمان و محکومان قبل و بعد، یا ضمن اجرای مجازات یا مستقل از آن تا رفع حالتی که آنها را در آینده در مظان ارتکاب جرم قرار میدهد، به حکم یا قرار کتبی مراجع قضایی نگهداری می شوند.
ماده ۱۵
– موسسه های صنعتی، کشاورزی، خدماتی و نظایر آن موسسه هایی هستند که تحت نظارت سازمان با امکانات لازم از راه سرمایه گذاری دولت یا مشارکت بخش خصوصی و تعاونی به منظور اشتغال و آموزش فنی حرفه ای و نیل به خودکفایی با هدف بازپروری محکومان تاسیس می شوند.
تبصره
– دستورالعمل ویژه این بخش با نظر حوزه معاونت امور اشتغال، خودکفایی و حرفه آموزی تهیه و پس از تایید رئیس سازمان ابلاغ خواهد شد.
ماده ۱۶
– اداره های مراقبت بعد از خروج مراکزی هستند که حمایت محکومان آزاد شده و واجد شرایط را بر عهده می گیرند.
ماده ۱۷
– کانون اصلاح و تربیت مرکزی است که اطفال و نوجوانان بزهکار کمتر از ۱۸سال تمام در آنجا برای اصلاح، تربیت و آموزش نگهداری می شوند.
فصل دوم
– وظایف سازمان و مسئولان اداره کننده و ناظر زندان، بازداشتگاهها، مراکز حرفه آموزی و اشتغال و سایر مراکز وابسته به سازمان
ماده ۱۸
– وظایف سازمان به شرح زیر میباشد:
الف
– نگهداری متهمان تحت قرار و محکومان به حبس، بنا بر دستور کتبی مقام های قضایی و به موجب مقررات و قوانین مربوط؛
ب
– اداره ی کلیه امور زندان ها مراکز حرفه آموزی و اشتغال، بازداشتگاهها و مراکز اقدامات تامینی و تربیتی کشور و موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی و سایر مراکز وابسته؛
ج
– ایجاد مراکز حرفه آموزی و اشتغال، زندان ها، بازداشتگاهها و موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی و سایر موسسه های لازم برای نگهداری، بازپروری، حرفه آموزی و اشتغال به کار متهمان و محکومان؛
د
– انجام تحقیقات و پژوهشهای نوین کیفرشناسانه به منظور بهبود شیوه ها و خدمات زندانبانی؛
ه
– – تعیین خط مشی، اداره و نظارت بر اجرای کلیه امور مربوط به زندان ها و موسسه ها و مراکز وابسته به آن؛
و
– تهیه پیش نویس قوانین و مقررات مورد نیاز و پیشنهاد آن به مراجع صلاحیت دار؛
ز
– ایجاد امکانات و تسهیلات لازم و مناسب به منظور تصدی امور بازپروری نظیر اصلاح، ارشاد، آموزش و بازسازگاری محکومان؛
ح
– انجام خدمات مشاوره ای و نیز کمک و مساعدت به منظور حل مشکلات محکومان و خانواده آنان؛
ط
– جذب هرگونه کمک از قبیل کمکهای مردمی، موسسه های خیریه برنامه ریزی در جهت به کارگیری صحیح اینگونه کمکها با هدف بهبود امور زندان ها و مساعدت به محکومان و یا خانواده آنان؛
ی
– سیاست گذاری و برنامه ریزی کلیه امور مربوط به، اشتغال و حرفه آموزی محکومان و خودکفایی مراکز حرفه آموزی و اشتغال، زندان ها و موسسه های وابسته؛
ک
– تهیه آمار و اطلاعات مورد نیاز از محکومان و متهمان تحت نظارت به روش های علمی به منظور استفاده در امور اجرایی، سیاستگزاری ها و مطالعات کیفرشناسانه و انتشار آنها به صورت سالنامه ی آماری کیفری؛
ل
– تهیه و پیشنهاد اسامی محکومان واجد شرایط آزادی مشروط و ارایه آن به قاضیان ناظر زندان؛
م
– تهیه و پیشنهاد اسامی محکومان واجد شرایط عفو و ارایه آن به هیات عفو.
ن
– برنامه ریزی برای مراقبت بعد از خروج محکومان با همکاری دستگاه های مربوط؛
ص
– آموزش کارکنان همسو با موازین کیفر شناسی نوین و سیاست های توسعه قضایی قوه قضاییه.
ماده ۱۹
– سازمان میتواند با ایجاد تشکیلات مناسب نسبت به انجام تحقیقات و مطالعات علمی کیفرشناسانه لازم راساً اقدام نماید.
تبصره ۱
– کلیه پژوهش های سازمان باید همساز با مبانی نوین کیفر شناسی بوده، نتیجه آن برای سازمان و بهینه سازی اداره امور کاربرد عملی داشته باشد.
تبصره ۲
– منظور از کیفر شناسی نوین؛ مطالعه، تحقیق، ارزیابی و بررسی روش های علمی اجرایی است که به فایده مندی فردی و اجتماعی شیوه های اجرای کیفرها، میپردازد.
ماده ۲۰
– استانداردهای مورد نیاز در مورد تشکیلات اعم از تعداد کارمندان، مربیان تربیتی، ماموران انتظامی و مربیان مذهبی و متخصصان در زندان ها و موسسه ها و مراکز وابسته به سازمان به تناسب موقعیت و احتیاجهای محل و آمار شناور محکومان توسط سازمان تعیین و به تصویب سازمان مدیریت و برنامه ریزی خواهد رسید.
ماده ۲۱
– در هر مرکز حرفه آموزی و اشتغال، زندان، بازداشتگاه و یا سایر مراکز وابسته به سازمان در صورت ضرورت، واحد آمار و رایانه تشکیل میگردد تا کلیه آمار مورد نیاز را ثبت نماید.
تبصره
– مسئول واحد یاد شده موظف است اطلاعات جمع آوری شده را بنا بر دستورالعمل های صادر شده تهیه و به مقام مافوق ارایه نماید.
ماده ۲۲
– تاسیس، احداث و اداره کلیه مراکز حرفه آموزی و اشتغال، زندان ها، بازداشتگاهها و سایر موسسه ها و مراکز وابسته به سازمان و نیز تغییر محل آنها به طور انحصاری در اختیار سازمان میباشد. مراجع قضایی، اجرایی، اطلاعاتی، نظامی و انتظامی از داشتن زندان و بازداشتگاههای اختصاصی ممنوع میباشند.
تبصره
– بازداشتگاههای انضباطی نیروهای مسلح از شمول این آیین نامه خارج است.
ماده ۲۳
– انتظامات و حفاظت فیزیکی از مراکز حرفه آموزی و اشتغال، زندان ها و بازداشتگاهها و سایر مراکز وابسته به عهده سازمان است که توسط یگان انتظامی و نیروهای انتظامی تحت امر اعمال خواهد شد.
تبصره
– نیروهای یاد شده تحت امر رئیس سازمان بوده و وی میتواند اختیارات خود را راساً اعمال نموده یا با تفویض به معاون انتظامی سازمان، به مدیران کل استانها و رئیسان زندان ها واگذار نماید.
ماده ۲۴ (اصلاحی ۱۳۸۴/۱۱/۱۷)
– وظایف رئیسان مراکز حرفه آموزی و اشتغال، زندان ها، بازداشتگاهها، موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی و سایر موسسه ها و مراکز وابسته به سازمان عبارت است از:
الف
– اجرای قوانین، مقررات و آیین نامه های وضع شده؛
ب
– اجرای تصمیم های شورای طبقه بندی با رعایت مقررات مربوط؛
ج
– محافظت و مراقبت کامل از زندان ها مراکز حرفه آموزی و اشتغال محکومان و متهمان به وسیله عوامل در اختیار و پیش بینی تمهیدهای لازم برای جلوگیری از فرار آنان و همچنین مراقبت در نحوه رفتار ماموران با محکومان و متهمان؛
د
– آموزش توجیهی، هدایت و نظارت بر یگان حفاظت زندان و مراکز حرفه آموزی و اشتغال؛
ه
– – برنامه ریزی و اهتمام و اقدام در جهت تهذیب، اصلاح و تربیت محکومان و نیز تامین بهداشت، تغذیه، تربیت بدنی و تفریح های سالم آنان در محیط زندان یا مراکز وابسته؛
و
– اجرای برنامه های آموزش حرفه ای، فنی، کشاورزی، خدماتی، علمی و مذهبی با همکاری سازمان های مربوط؛
ز
– اعمال نظارت و بازرسی مداوم و کسب اطلاعات لازم از وضعیت عمومی و فردی محکومان و متهمان و رسیدگی مقدماتی به تقاضای آنان و اعلام به مقام های مسئول؛
ح
– همکاری و مساعدت در اجرای برنامه های انجمن حمایت از زندانیان، ستاد مردمی رسیدگی به امور دیه، مراکز مراقبت بعد از خروج و موسسه های صنعتی کشاورزی و خدماتی و سایر مراکز وابسته؛
ط
– مراقبت در اجرای برنامه روزانه و دو نوبت سرشماری از محکومان و متهمان و گزارش اتفاقها و آمار روزانه به مقام های بالاتر برابر دستورالعمل های صادر شده؛
ی
– گزارش نتایج حاصله از اجرای برنامه های محوله به مقام های بالاتر برابر دستورالعمل های صادر شده؛
ک
– تهیه برنامه و بودجه سالیانه واحد تحت سرپرستی و ارایه آن به مدیرکل استان؛
ل
– انجام سایر وظایف پیش بینی شده در این آیین نامه.
ماده ۲۵
– رئیس زندان یا مراکز وابسته شخصاً و در غیاب وی مسئول مربوط به محض اطلاع از وقوع حادثه باید در محل حاضر شده، ضمن اتخاذ تدابیر لازم و عاجل برای برقراری نظم و آرامش، در صورت لزوم مراتب را در اسرع وقت به مقام های بالاتر گزارش نماید رونوشت آن نیز برای دادستان یا قاضی ناظر زندان ارسال میگردد.
ماده ۲۶
– حفاظت از زندان ها و مراکز حرفه آموزی و اشتغال، استقرار نظم و تامین امنیت آنها با استفاده از طرحها، عوامل و موانع حفاظت فیزیکی و برخورد مناسب و مقابله لازم با هرگونه اخلال نظم، اغتشاش، شورش و اقدام های مخلّ امنیت مراکز حرفه آموزی و اشتغال به وسیله ی یگان حفاظت تحت نظارت و هدایت رئیس مراکز حرفه آموزی و اشتغال یا زندان انجام میگیرد.
ماده ۲۷
– مدیران و رئیسان زندان ها و مراکز حرفه آموزی و اشتغال موظفند فهرست متهمان تحت قرار در زندان تحت مدیریت خویش را که حداکثر یک ماه از تاریخ صدور قرار آنان سپری شده، هر ماه تهیه کرده و به منظور تعیین تکلیف نهایی در اختیار مراجع قضایی مربوط قرار دهند.
ماده ۲۸
– معاون زندان بر حسب وظیفه و عنوان اختصاصی (هر یک از معاونتها) و بر اساس درجه زندان یا مراکز حرفه آموزی و اشتغال در انجام تکالیف مقرر با زندان همکاری و معاضدت نموده و دستورهای قانونی او را به مورد اجرا میگذارد و در غیاب رئیس یکی از معاونان به پیشنهاد وی و تصویب مدیرکل استان مسئولیت امور را بر عهده خواهد داشت.
ماده ۲۹
– وظایف فرمانده قرارگاه زندان به شرح زیر است:
۱
– نظارت بر امور حفاظت فیزیکی زندان و تایید لوحه نگهبانی، گشت و کنترل و تایید لوحه پاسداری؛
۲
– نظارت بر حضور و غیاب پرسنل انتظامی زندان و اقدام لازم در این خصوص؛
۳
– بازدید و بررسی وضع ظاهری کارکنان حاضر به خدمت در هنگام برگزاری مراسم صبحگاه و انجام وظیفه و ارائه آموزشها و تذکرات ضروری به آنها؛
۴
– نظارت در تمرین پرسنل نسبت به طرح های دفاعی و امنیتی زندان با پرسنل؛
۵
– بازدید از اماکن زندان و اسلحه و مهمات و تجهیزات و نظارت بر امر نظافت و نگهداری آنها؛
۶
– نظارت بر نحوه اعزام و انتقال زندانیان به مراجع قضایی و دیگر مراجع؛
۷
– نظارت، بررسی، هدایت و راهنمایی مسئول نگهبانی و افسر آموزش و یگان عملیات و سایر عوامل کشیک و گشت در انجام وظایف محوله؛
۸
– ابلاغ دستورات مقامات مافوق و بخشنامه های اداری و انتظامی به مامورین مربوط و نظارت بر حُسن اجرای آنها؛
۹
– عهده دار شدن امور در غیاب مسئول امور انتظامی؛
۱۰
– تدوین، ارائه و پیشنهاد طرحها و دستورالعمل ها ی لازم در زمینه هر یک از موارد فوق در جهت بهبود امور جاری و تسهیل و تسریع کار برابر مقررات؛
۱۱
– جلوگیری از وقوع هرگونه بی نظمی و نظارت بر تحقیقات اولیه و تشکیل پرونده و اعزام متهم یا متهمین به مراجع قضایی در وقت قانونی؛
۱۲
– ارائه گزارش لازم از وقایع اتفاقیه به مقام مافوق؛
۱۳
– انجام سایر امور محوله طبق دستور.
ماده ۳۰
– وظایف افسر نگهبان عبارت است از:
۱
– حضور به موقع در محل خدمت و مطالعه مندرجات ۲۴ ساعت گذشته دفتر ثبت وقایع و خدمات روزانه به منظور پیگیری و اجرای دستورهای صادره از سوی مقام مافوق و اطلاع از وقایع مربوط.
۲
– کنترل عوامل نگهبانی، نظارت بر تحویل اسلحه و مهمات به آنان، تطبیق نام آنان با لوحه نگهبانی، اعلام پرسنل غایب به مقام مافوق و ثبت اسامی و مامورین حاضر در دفتر ثبت وقایع و خدمات روزانه؛
۳
– نظارت بر امور کمک افسر نگهبان مبنی بر اعزام به موقع عوامل نگهبانی به محل ماموریت؛
۴
– تحویل و تحول امور نگهبانی با توجه به وقعات روز قبل؛
۵
– تنظیم و ثبت وقعات و گزارشهای نهایی به صورت صحیح و بدون خط خوردگی و تراشیدگی و الحاق برابر دستورالعمل های صادره؛
۶
– رسیدگی به پرونده های متشکله باقیمانده از نگهبانی قبل جهت تکمیل و به جریان انداختن و آماده نمودن آنها برای ارسال به مراجع قضایی؛
۷
– نظارت بر انجام وظیفه مامورین اطلاعات درب ورودی و راهنمایی مراجعه کنندگان و نگهداری اشیاء ممنوعه ارباب رجوع؛
۸
– بازدید از عوامل نگهبانی و اماکن انتظامی در طول مدت خدمت؛
۹
– تقدیم گزارش از وضعیت حفاظت فیزیکی زندان در زمینه مشکلات، نواقص، ایرادات و نارسائیها به فرمانده انتظامی در مدت نگهبانی؛
۱۰
– نظارت بر امور محوله داخلی بین پوسته دوم زندان مانند نظافت کلیه اماکن انتظامی، اطمینان از عدم وجود اشکال در ساختمان و تاسیسات؛
۱۱
– تعیین افراد جیره بگیر، امور رفاهی مامورینی که به طور شبانه روزی در زندان بسر می برند، وضعیت ظاهری و شئونات اسلامی، رعایت موارد انضباطی و جلوگیری از حرکات یا اعمال سوء مامورین و نظارت بر اجرای برنامه های دسته جمعی از جمله نماز جماعت، سخنرانی و اجرای دستورات انضباطی و تنبیهی در مورد هر یک از کارکنان و ارائه گزارش نواقص، معایب مشهود در هر مورد به مقام بالاتر؛
۱۲
– اجرای مراسم صبحگاه و شامگاه؛
۱۳
– اعمال نظارت لازم بر بازرسی بدنی از زندانیان، ملاقات کنندگان و بازرسی دقیق وسائط نقلیه و سایر تجهیزات در هنگام ورود و خروج از زندان بدون استثناء.
۱۴
– هدایت و نظارت کمک نگهبان در انجام وظایف و امور محوله؛
۱۵
– ارائه گزارش سوانح و حوادث غیرمترقبه حادث شده به مقام مافوق در اسرع وقت؛
۱۶ (اصلاحی ۱۳۸۴/۱۱/۱۷)
– اجرای کامل مقررات و آیین نامه های مربوطه و نظارت کامل در حُسن جریان امور انتظامی و سرکشی و بازدید مرتب از اماکن مختلف پستی و ارتباط آنان با یکدیگر و به طور کلی برقراری نظم و آرامش در محدوده فیزیکی تحت مسئولیت و اعمال مراقبت دائم در مورد جلوگیری از ورود هرگونه سلاح سرد و گرم به زندان؛
۱۷
– آمارگیری از کارکنان تحت امر به منظور آگاهی بر تعداد کارکنان موجود، غائب، در حال مرخصی، بیمار، فراری، منتسب و غیره و تنظیم آمار لازم و درج آن در دفتر نگهبانی؛
۱۸
– انجام سایر امور محوله طبق دستور.
ماده ۳۱
– مسئول بازدید و کنترل ورود و خروج افراد و وسایل موظف است علاوه بر امور محوله، اقدامات زیر را انجام دهد:
۱
– بازرسی دقیق از وسائط نقلیه و اشیائی که به هر نحو به زندان وارد و یا خارج می شوند و جلوگیری از ورود و خروج اشیاء ممنوعه؛
۲
– بازرسی بدنی از زندانیان و مراجعین به هنگام ورود یا خروج از زندان و جلوگیری از ورود و خروج اشیاء ممنوعه؛
۳
– اجرای مقررات مربوط به ورود اشخاص به زندان؛
۴
– تنظیم و ثبت دفتر ورود و خروج به زندان؛
۵
– ارائه گزارش موارد تخلفات زندانی و ارباب رجوع و معرفی آنان به مسئول مربوط؛
۶
– کنترل ورود و خروج خودروها از حیث ثبت تاریخ و ساعت و شماره خودرو با نام راننده مربوط و گرفتن کارت شناسایی معتبر از راننده و در مواقع ضروری گرفتن کارت ماشین.
ماده ۳۲
– وظایف سایر مسئولین و کارکنان در زندانها، بازداشتگاهها، موسسات صنعتی، کشاورزی و خدماتی و سایر موسسات و مراکز وابسته بر اساس شرح وظائف پست سازمانی مصوب خواهد بود.
ماده ۳۳
– ترک نگهبانی، صحبت کردن در موقع نگهبانی، خوابیدن و نشستن و خارج شدن از محوطه پاسگاه، غذا خوردن، استعمال دخانیات، انجام حرکاتی که باعث انصراف خاطر آنان از خدمت و مراقبت از زندانیان در تکالیف مقرره آنان شود ممنوع میباشد. نگهبانان باید طبق آیین نامه داخلی همیشه مجهز و ملبس به لباس رسمی، تمیز و مرتب بوده، مواقعی که در داخل زندانها ماموریت داشته باشند بدون اسحله [اسلحه] انجام وظیفه نمایند. اسلحه، مهمات و تجهیزات زندان باید در پوشش خارج بند در جای امن و مستحکم نگهداری شود. هنگامی که نگهبانان زندانی را طبق دستور رسمی و کتبی مقامات صلاحیتدار قانونی برای محاکمه یا بازپرسی یا انتقال به زندان یا محل دیگر از زندان خارج می نمایند باید مسلح باشند و در طول راه حق توقف و مذاکره و حرف زدن با متهم و دیگران را ندارند و مکلفند زندانی را برابر مقررات مربوط تحت مراقبت کامل از جای خلوت مستقیماً به مرجع احضارکننده بدرقه نموده پس از انجام کار او را بلافاصله و به همان نحو مستقیماً به زندان عودت داده به افسر نگهبان خارج تحویل نمایند. نگهبانان به هنگام نگهبانی، بدرقه و حفاظت زندانیان از ادای احترامات معاف خواهند بود. اگر زندانی مبادرت به فرار نماید نگهبان موظف است ضمن استمداد از اطرافیان با تمام توان او را تعقیب نموده و چنانچه با به کار بردن تلاشهای ممکن موفق به دستگیری او نشود سه مرتبه با صدای بلند و رسا ایست داده هرگاه باز هم توقف ننمود، با رعایت اطراف و جوانب و توجه به اینکه باعث قتل یا جرح کسی نگردد با استفاده از اسلحه و خالی کردن تیر هوایی و در مقام ناچاری با نشانه گیری ساق پای زندانی از فرار او جلوگیری نماید. هرگاه نگهبان بدون اجازه رسمی و کتبی مقامات مربوط از بازداشت هر زندانی، اطلاعی به خارج از زندان داده یا اطلاعات و پیام ها و نوشته ها یا اجناس و اشیائی از طرف زندانیان به خارج برساند یا از خارج برای آنان بیاورد به نسبت اهمیت تخلف تحت تعقیب قرار خواهد گرفت. نگهبان در مواقعی که خلافی از یکنفر زندانی مشاهده نماید بدون اینکه حق داشته باشد او را مجازات یا حتی ملامت کند بایستی مراتب را با ذکر جزئیات امر کتباً به افسر نگهبان گزارش دهد چنانچه در مقام رسیدگی خلاف گزارش وی ثابت شود مواخذه خواهد شد.
تبصره
– تخلف از مقررات ماده فوق علاوه بر تعقیب قانونی موجب تنبیه انضباطی خواهد بود.
ماده ۳۴
– در هر زندان مرکز حرفه آموزی و اشتغال یا با توجه به نوع آن به تعداد کافی پست سازمانی جهت انجام امور مربوط در نظر گرفته خواهد شد. شرح وظایف هر یک از مشاغل توسط مسئولان مربوط در ستاد مرکزی تصویب و به مسئولان زندان ها مراکز حرفه آموزی و اشتغال و جهت ابلاغ به متصدیان مشاغل ابلاغ خواهد شد.
تبصره
– مسئول هر واحد موظف است شرح وظایف مشاغل تحت سرپرستی خویش را مطالعه و به متصدیان مشاغل ابلاغ نماید. افزون بر آن ضمن ارایه آموزشهای لازم به کارکنان برای اجرای شرح وظایف یک نسخه از شرح وظایف هر فرد را در محل کار وی و در جایی که توسط مراجعان به راحتی دیده میشود نصب نماید.
ماده ۳۵
– وظایف سایر مسئولان و کارکنان سازمان و مراکز حرفه آموزی و اشتغال، بازداشتگاهها، موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی و سایر موسسه ها و مراکز وابسته بر اساس شرح وظایف پست سازمانی مصوب خواهد بود.
تبصره ۱
– مسئولان پست های مصوب با توجه به امکانات و نیروی انسانی بر اساس تخصص های مربوط به پست مورد تصدی منصوب خواهند شد، رئیس سازمان به منظور پیاده شدن راهبرد توسعه قضایی، اصل تخصص گرایی را در انتصاب ها ملاک قرار خواهد داد.
تبصره ۲
– کلیه مسئوولان بازرسی سازمان خواه در ستاد و خواه در استان ها باید از میان حقوقدانان مسلط به حقوق زندانیان انتخاب شوند.
تبصره ۳
– به منظور فراهم شدن زمینه های نهادینه سازی سیاست های نوین کیفری و فایده مندسازی شیوه های اجرای کیفر سلب آزادی، ترجیحاً رئیسان مراکز آموزشی و پژوهشی سازمان و مسئولان واحدهای آموزش و پژوهش این مراکز از میان متخصصان کیفر شناسی انتخاب خواهند شد.
ماده ۳۶
– رئیس دفتر زندان مکلف است در حُسن جریان کلیه امور مربوط به دبیرخانه و یا بایگانی و تقویم و ابلاغ و اجرای احکام، نظارت کامل داشته و مراقبت نماید تا کارهای جاری بدون وقفه و تاخیر و به موقع انجام شده، پاسخ نامه های رسیده در اسرع وقت تهیه و به مقصد ارسال شود، کلیه نامه ها و احکام و قرارهای رسیده در دفاتر مربوط ثبت، پس از ابلاغ به محکومان و اجرای مفاد آن در پرونده مربوط به هر محکوم درج و بایگانی گردد. بدیهی است نتیجه اجرای حکم را به مرجع قضایی مربوط ارسال خواهد نمود. دفاتر داخلی مراکز حرفه آموزی و اشتغال یا زندان عبارتند از:
دفتر نامه ها و احکام و قرارها، دفتر ثبت اسامی محکومان، دفتر حضور و غیاب محکومان، دفتر ثبت تقویم و احتساب محکومیت ها با تعیین تاریخ دقیق آزادی محکومان، دفتر ثبت اسامی محکومان پیشینه دار، دفتر ثبت احضاریه، دفتر آزادی محکومان، دفتر ورود و خروج محکومان، دفتر ملاقات.
تبصره
– نظارت کامل در اجرای محکومیت های حبس بدل از جزای نقدی محکومان نیز در زندان ها یا مراکز حرفه آموزی و اشتغال، از وظایف ذاتی مسئول اجرای احکام هر موسسه یا زندان که زیر نظر مسئول مربوط انجام میشود.
ماده ۳۷
– مسئول شعبه اموال و انبار که صاحب جمع اموال موسسه یا زندان شناخته میشود مکلف است طبق مقررات آیین نامه مربوط در محافظت و نگهداری اثاثیه و اموال دولتی و لوازم و اشیاء و اسناد متعلق به محکومان مراقبت و اهتمام شایسته به عمل آورده و وظایف مشروح زیر را انجام دهد:
– پیش بینی و اقدام به موقع و لازم در تهیه و تدارک اثاثیه و ملزومات و مایحتاج داخل موسسه یا زندان از قبیل لباس و پوشاک ماموران و محکومان، تامین احتیاج های مربوط به سوخت و روشنایی و استحمام و نظافت و بهداشت محکومان و مکانهای زندان و هرگونه ضرورت های دیگر؛
– جلوگیری از تفریط و تضییع و حیف و میل اموال و اثاثیه دولتی و لوازم شخصی محکومان و اشیایی که به طور امانت می سپارند؛
– تهیه و تنظیم دفاتر مربوط به ثبت نامه های اداری؛
– وصول و تحویل اموال و لوازم و اشیاء دولتی، نوشت افزار اداری، البسه دولتی محکومان و ماموران موسسه یا زندان؛
– ثبت اموال و اثاثیه دولتی بنا بر نمونه رسمی و منطبق با مقررات آیین نامه اموال دولتی؛
– ثبت درخواستهای مربوط به تهیه اشیاء و لوازم مورد احتیاج؛
– ثبت البسه و لوازم شخصی و اسناد عادی و قیمتی محکومان و هر چیزی که محکوم موقع ورود به موسسه یا زندان با خود دارد در دفاتر مربوط؛
– تفکیک و نگهداری کیسه های محتوی لباس و اشیاء محکومان به ترتیب شماره ردیف (لباس و لوازم شخصی هر محکوم به محض ورود او به مراکز حرفه آموزی و اشتغال یا زندان باید به وسیله متصدی انبار تنظیف و ضد عفونی شده در کیسه مخصوص با ذکر شماره در برگ صورت مجلس تنظیمی تحویل و تحول که یک نسخه آن با قبض انبار به محکوم تسلیم میشود لفاف شده و در حفظ و حراست آن از گزند موش و بید و آفات دیگر دقت و مراقبت کافی به عمل می آید)؛
– تنظیم اسناد و درخواست رسمی برای تهیه و تدارک اجناس مورد لزوم و امضا و گزارش رئیس موسسه یا زندان و مقام های مالی مربوط؛
– مراقبت در نظافت و حفاظت کامل اموال دولتی و امکانات محکومان؛
دقت و مراقبت کافی در تحویل صحیح و سالم امانت های محکومان به هنگام آزادی یا انتقال آنان و ارسال صورت مجلس تنظیمی با امضا محکوم به دفتر مراکز حرفه آموزی و اشتغال یا زندان.
ماده ۳۸
– اداره ها و واحدهای مددکاری و خدمات اجتماعی در جهت شناخت شخصیت محکومان و کشف و حل معضلات و مشکلات شخصی و خانوادگی و اجتماعی آنان با کسب نظر روان شناس، تحقیقات و اقدام لازم را نموده، یک نسخه از تحقیقات را جهت ضبط در پرونده شخصیت محکوم به رئیس زندان و نسخه دیگر را جهت اقدام لازم به اداره متبوع خود تسلیم مینماید. مددکاران باید با ابراز شفقت و جلب اعتماد محکوم برای بازگشت آنان به زندگی عادی و سالم اجتماعی اقدام و اهتمام لازم به عمل آورند.
تبصره
– مدیران کل استان ها مکلفند هر سال بودجه ای را ترجیحاً با جلب کمکهای مردمی و موسسه های خیریه به منظور زندان زدایی و به صورت تنخواه در اختیار واحدهای مددکاری هر ندامتگاه قرار دهند؛ واحدهای مددکاری، ضمن تلاش برای جلب رضایت شاکی، بدهی های مالی تا سقف دو میلیون ریال را از بودجه در اختیار پرداخت نموده؛ تا بدین وسیله موجبات جلب رضایت شاکیان و آزادی محکومان مالی یا بهره مندی آنان از آزادی مشروط را فراهم کنند.
ماده ۳۹
– از تاریخ تصویب این آیین نامه واحدهای فرهنگی – تربیتی زندان ها و مراکز حرفه آموزی و اشتغال به «واحد بازپروری» تغییر نام می یابند. مسئولان واحدهای بازپروری مکلفند کلیه ی اقدام ها، فعالیت ها، برنامه ها و امکانات مادی و معنوی واحد خود را به سوی بازپروری و بازسازگاری محکومان هدفمند سازند به نحوی که نتیجه اقدام های آنان کاهش ماهانه و سالانه میزان تکرار بزه و افزایش میزان خروجی محکومان باشد.
افزون بر وظایف مقرر در پست های مصوب، مسئولان واحدهای بازپروری موظفند:
۱(اصلاحی ۱۳۸۴/۱۱/۱۷)
– برای کلیه فعالیت های خود به منظور بازپروری برنامه ریزی نموده؛ ضمن تعریف و تعیین اهداف عینی و اختصاصی خود؛ هم سو با بازپروری نسبت به تدابیری که موثر در اصلاح، بازپروری و بازسازگاری محکومان با جامعه و نیز کاهش میزان بازگشت محکومان به زندان است اقدام نمایند.
۲
– کلیه برنامه ها و اقدامهای بازپرورانه واحدهای خود را با محیط زندان یا مراکز محل خدمت، شرایط اقلیمی، فرهنگی و بومی و ویژگی های مردم شناسانه ی محکومان همساز و همگرا گردانند.
۳
– آثار برنامه ها و فعالیت های اجرا شده واحد خود بر محکومان و تاثیر پیشرفت آن بر کاهش میزان تکرار بزه را مورد ارزیابی ماهانه و سالانه قرار دهند و ضمن اصلاح، تعدیل یا حذف برنامه های نامناسب؛ برنامه های نوین بازپرورانه جایگزین آن نموده، گزارش های ماهانه و سالانه خود را به رئیس زندان یا مراکز حرفه آموزی و اشتغال محل خدمت و شورای طبقه بندی به منظور اتخاذ تصمیم های بهتر و مناسب تر ارسال نمایند.
تبصره
– گزارش های سالانه یاد شده هر سال توسط مدیران کل استان های مربوط به منظور بهینه سازی تصمیم گیری ها و برنامه ریزی ها به معاونت بازپروری سازمان تسلیم خواهند شد. معاونت یاد شده مکلف به مطالعه کارشناسانه، برنامه ریزی و ابلاغ برنامه های بهینه ساخته به واحدهای بازپروری میباشد.
ماده ۴۰
– روانشناسان زندان و مراکز حرفه آموزی و اشتغال موظفند با همکاری مددکاران و بخش معاونت بازپروری و ملاحظه پرونده شخصیتی محکومان ضمن بررسی ناسازگاری و ناهنجاریهای روانی آنان مراتب را به شورای طبقه بندی اعلام و اقدام لازم را برای ایجاد سازگاری و در صورت لزوم درمان آنان به عمل آورند.
ماده ۴۱
– مسئول بهداری مراکز حرفه آموزی و اشتغال یا زندان موظف است با همکاری متخصصان مربوط چون روانپزشک، پزشک و یا روانشناس نسبت به بستری کردن بیماران روانی به منظور معالجه آنان اقدام نموده در صورتی که بیماری افراد یاد شده منجر به جنون یا اختلال مشاعر تشخیص داده شود مراتب را در اسرع وقت به وسیله رئیس موسسه یا زندان به پزشکی قانونی جهت اعلام نظر و اطلاع به مقام های قضایی گزارش نموده و در صورت نیاز برای انتقال و معالجه آنان در یک موسسه درمانی و تامینی تدابیر شایسته قانونی را اتخاذ نماید.
ماده ۴۲
– مربیان زندان ها، مراکز حرفه آموزی و اشتغال، صنعتی، کشاورزی و خدماتی موظفند ضمن اجرای دستورهایی که از طرف رئیس موسسه به آنان ابلاغ میشود، در روز دست کم دو بار صبح و عصر از محکومان و متهمان سرشماری و حضور و غیاب به عمل آورده و ضمن گشت، افراد مشغول به کار را تحت نظر گرفته و از هرگونه تماس آنان با افراد خارج و یا خروجشان از محوطه موسسه یا فرار آنان جلوگیری کنند و در صورت بروز حادثه یا مشاهده هرگونه تخلف فوری بنا بر مقررات این آیین نامه اقدام نموده، مراتب را به رئیس زندان یا مراکز مربوط گزارش نمایند.
تبصره ۱
– شرح وظایف مربیان بر اساس ویژگی های موسسه یا زندان محل خدمت و متناسب با آن، متفاوت خواهد بود و شورای برنامه ریزی سازمان مکلف است در تعریف شرح وظایف مربیان تفاوت های موسسه ای را رعایت کند.
تبصره ۲
– اعزام و بدرقه محکومان و متهمان به وسیله نیروهای مربی ممنوع است. در موارد اضطراری یا در مورد محکومان و متهمان زن؛ این امر به همراهی دیگر ضابطان انجام خواهد شد.
ماده ۴۳
– متهمان و محکومان در طول اقامت در مراکز حرفه آموزی و اشتغال یا زندان و یا موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی و یا اقامت در موسسه های اقدامات تامینی و تربیتی از حیث تحولات حاصله در ویژگی های اخلاقی و مذهبی و تشخیص سلامت بدنی و روحی تحت مراقبت و بررسی متخصصان زندان یا موسسه مربوط قرار خواهند داشت.
تبصره
– اقدام های مقرر در این ماده در بازداشتگاهها نیز اعمال خواهد شد.
ماده ۴۴ (اصلاحی ۱۳۸۴/۱۱/۱۷)
– به منظور توسعه و ترویج مبانی و موازین حقوق شهروندی در زندان ها، بازداشتگاهها و موسسه های تحت نظر سازمان، رعایت موازین حقوق اسلامی و انسانی، تسهیل روند زندان زدایی و بازسازگاری محکومان با جامعه دفتری به نام «دفتر حمایت از حقوق شهروندی زندانیان» زیر نظر رئیس سازمان و با تعداد لازم کارشناس، تشکیل میشود.
وظایف این دفتر به شرح زیر است:
۱
– مطالعه، بررسی و پیگیری موارد نقض حقوق شهروندی در زندان‎ ها، بازداشتگاهها و مراکز حرفه ‎آموزی و اشتغال و اعلام آن به رئیس سازمان؛
۲
– مطالعه پرونده‎ های قضایی افراد تحت قرار و تذکر گذشت موعدهای قانونی به قاضیان ناظر و مقام‎ های قضایی مربوط؛
۳
– تهیه کتابچه ای در مورد حقوق و تکالیف قانونی محکومان و متهمان و تفهیم ماهانه این حقوق و تکالیف به افراد تازه وارد؛
۴ (اصلاحی ۱۳۸۴/۱۱/۱۷)
– همکاری مستمر و نظام ‎مند با هیات نظارت بر اجرای قانون احترام به آزادیهای مشروع و حفظ حقوق شهروندی، ستاد حقوق بشر قوه‎ قضاییه و سایر نهادهای حقوق بشری پس از هماهنگی با رئیس سازمان؛
۵
– نظارت بر حُسن اجرای این آیین‎ نامه و سایر اموری که به این دفتر به موجب قانون ارجاع می‎ شود.
تبصره ۱
– مسئول دفتر، از میان حقوقدانان آگاه به موازین حقوق شهروندی توسط رئیس سازمان انتخاب می‎شود.
تبصره ۲
– مسئوول دفتر موظف است از وضعیت حقوق شهروندی مراکز حرفه ‎آموزی و اشتغال و زندان ‎ها به طور ماهیانه به رئیس سازمان گزارش دهد.
تبصره ۳
– گزارش سالیانه حقوق شهروندی سازمان به وسیله مسئوول دفتر تهیه گشته از طریق رئیس سازمان تسلیم رئیس قوه ‎قضاییه خواهد شد.
تبصره ۴
– در کلیه اداره ‎های کل استانی واحد حمایت از حقوق شهروندی زندانیان تاسیس خواهد شد.
ماده ۴۵
– افزون بر نظارت بر حُسن اجرای قوانین و مقررات مربوط به زندان ها و مراکز حرفه آموزی و اشتغال و سایر وظایفی که به موجب دیگر مقررات بر عهده قاضیان ناظر زندان گذارده شده است، وظایف آنان با رعایت مقررات این آیین نامه عبارت است از:
۱
– اعمال نظارت بر امور محکومان از حیث پیشبرد اهداف بازپرورانه و اتخاذ تدابیر مناسب به منظور فردی سازی هر چه بیشتر کیفرها؛
۲
– شرکت در شورای طبقه بندی، ملاحظه پرونده شخصیت محکوم و اتخاذ تصمیم در مورد شیوه اعمال کیفر؛
۳
– اعلام تخلف های آیین نامه ای و قانونی محکومان و متهمان به مراجع قضایی مربوط؛ در مواردی که متضمن جرم باشد؛
۴
– صدور مجوز به منظور ملاقات نمایندگان سیاسی و کنسولی اتباع خارجی که در حال تحمل کیفر یا بازداشت اند؛
۵
– اعطای مرخصی به محکومان با ملاحظه پیشرفت های بازپرورانه و مقررات آیین نامه؛
۶
– مطالعه پرونده افراد تحت قرار بازداشت موقت یا کسب اطلاع از پرونده آنان به وسیله دفتر حمایت از حقوق شهروندی سازمان یا طرق دیگر و اعلام مراتب گذشت مدت های قانونی موضوع بند ط ماده ۳ قانون اصلاح قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب (مصوب ۲۸/ ۷/ ۱۳۸۱) صرفاً جهت اطلاع به مراجع یاد شده؛
۷
– صدور مجوز قانونی به منظور ملاقات وکیلان و مشاوران حقوقی با موکلان خود؛
۸
– برگزاری جلسه های هفتگی پرسش و پاسخ با محکومان یا متهمان به منظور حل مشکلات قانونی بر آمده از نحوه اجرای کیفرها و پاسخ گویی به مشکلات حقوقی آنان؛
ماده ۴۶
– در هر زندان، مرکز حرفه آموزی و اشتغال، یا موسسه صنعتی، کشاورزی و خدماتی هر یک ماه یک بار کمیسیونی با مسئولیت رئیس زندان، موسسه و یا نماینده وی و با شرکت متخصصان روانشناسی، مددکاری، فرهنگی، تربیتی و در صورت لزوم کارشناس صلاحیت دار دیگر تشکیل و خلاصه دیدگاههای کمیسیون یاد شده نسبت به محکوم در پرونده شخصیت او منعکس و رونوشت نظر کمیسیون برای قاضی ناظر زندان ارسال میگردد.
بخش دوم
: مقررات عمومی
فصل نخست
– پذیرش، تشخیص و طبقه بندی
ماده ۴۷
– واحد پذیرش و تشخیص محلی است برای پذیرش، بررسی و شناخت شخصیت محکومان و متهمان که زیر نظر مسئول مربوط انجام وظیفه مینماید.
ماده ۴۸
– پذیرش از هنگامی آغاز میگردد که متهم یا محکوم به موجب برگ رسمی به امضا و مهر مقام قضایی صادرکننده قرار یا حکم، متضمن مشخصات کامل متهم یا محکوم (شهرت – نام – نام پدر – سن – شماره شناسنامه – شماره ملی – کدپستی – شغل – نوع جرم و اتهام یا محکومیت – نوع و میزان مجازات – شماره قرار یا حکم – تاریخ شروع بازداشت) وسیله مامور شناخته شده قبلی که باید کارت شناسایی رسمی ملصق به عکس خود را ارایه دهد به مراکز حرفه آموزی و اشتغال، بازداشتگاه، زندان یا سایر مراکز وابسته تحویل میگردد.
تبصره ۱
– عدم ذکر نام و نام خانوادگی، نام پدر، نوع اتهام، شماره قرار و نیز عدم مهر و امضای مقام قضایی و قانونی موجب عدم پذیرش فرد خواهد بود مگر در مواردی که به ولگردی یا بی هویتی و امثال آن تصریح گردد که در این صورت زندان و مرجع قضایی بایستی به هر نحو ممکن مشخصات دقیق وی را به دست آورده و در سوابق ثبت کند.
تبصره ۲
– سازمان موظف است فهرست مقام های صلاحیتدار قانونی را که بر اساس سایر قوانین موضوعه مجاز به معرفی متهمان یا محکومان به زندان میباشند به اداره های کل زندان ها اعلام نماید.
ماده ۴۹
– از هر محکوم به محض ورود در قسمت پذیرش و تشخیص توسط ماموران نیروی انتظامی انگشت نگاری و عکاسی به عمل می آید و پس از تنظیم دو برگ انگشت نگاری (یگ برگ برای زندان و یک برگ برای ارسال به مراکز اسناد قانونی) برای تعیین پیشینه با ذکر شماره عکس محکوم به انضمام مدارک رسمی نسبت به تحویل زندانی اقدام میگردد و افزون بر شماره کلاسه دفاتر ثبت کل و ثبت قرارها و محکومیت ها ذکر شماره عکس نیز در کلیه مکاتبه های مربوط بازداشتی ها و محکومان الزامی است.
تبصره ۱
– هر محکوم یا متهم مکلف است هنگام ورود مشخصات صحیح و کامل، کدپستی و کد ملی خود را به واحد پذیرش اعلام نماید و در صورت ارایه مشخصات غلط بنا بر مقررات این آیین نامه تنبیه انضباطی خواهد شد، مسئولان زندان ها یا مراکز حرفه آموزی و اشتغال مکلف اند پس از احراز هویت واقعی مراتب را به مراجع قضایی مربوط اعلام نمایند.
تبصره ۲
– محکوم یا متهم هنگام ورود باید دست کم یک نفر را معرفی نماید که در صورت بروز هرگونه اتفاقی برای وی در اسرع وقت به فرد یاد شده اطلاع داده شود.
ماده ۵۰ (اصلاحی ۱۳۸۴/۱۱/۱۷)
– در زندان ها و مراکز حرفه آموزی و اشتغال باید دفاتر ثبت کل حاوی نکات زیر، صفحه بندی و به امضا و مهر رئیس زندان رسیده و مشخصات محکوم و متهم به محض ورود و پیش از تحویل او به زندان به شرح زیر در آن ثبت شود (ذکر هویت کامل متهم یا محکوم، شامل: نام و نام خانوادگی کنونی و پیشین، نام مستعار، لقب، نام پدر و مادر، وضع شرایط و ویژگی های خانوادگی، جنسیت، مذهب، تابعیت، شغل، سن، وضعیت تاهل، میزان سواد، پیشینه کیفری، شماره عکس، علائم مخصوص بدنی، نوع اتهام یا محکومیت، نوع قرار یا مجازات، مدت محکومیت، تاریخ شروع بازداشت، تاریخ آزادی از زندان، شماره قرار یا حکم، مرجع صدور قرار یا حکم، نشانی دائم، شماره تلفن و شماره و محل صدور شناسنامه) صحت انطباق مشخصات یاد شده با محکوم معرفی شده باید در زیر معرفی نامه به وسیله مامور و آورنده نامه محکوم یا متهم تایید و پس از ثبت مراتب در دفتر ثبت کل صحت آن به امضا محکوم معرفی شده در ستون آخر دفتر یاد شده گواهی شود.
ماده ۵۱
– پس از ثبت مشخصات کامل محکوم یا متهم در دفاتر (دفاتر ذکر شده در ماده ۳۷) برای هر فرد به ترتیب شماره دائمی عکس پرونده تشکیل میگردد و کارت شناسایی ملصق به عکس همچنین کارت بایگانی به ترتیب حروف الفبا تهیه و در ردیف مربوط نگهداری میگردد.
ماده ۵۲
– شماره مکاتبه های اداری درباره محکوم یا متهم به این شرح خواهد بود:
متهم: (شماره ردیف، شماره عکس، بزه مورد اتهام، شماره مربوط به نوع بزه مورد اتهام در مورد محکومیت، شماره ترتیب دفتر ثبت کل، علامت ممیزه زندان).
محکوم: (شماره ردیف، شماره عکس، بزه مورد اتهام، شماره مربوط به نوع بزه مورد اتهام در مورد محکومیت، شماره ترتیب دفتر ثبت کل، علامت ممیزه زندان).
ماده ۵۳
– کلیه پرونده های محکومان و متهمان، بایستی ملصق به عکس و حاوی برگ انگشت نگاری و شرح حال و خلاصه پیشینه شخصی، خانوادگی، اجتماعی و کیفری آنها به امضا مسئول بایگانی زندان باشد.
ماده ۵۴
– برای هر محکوم کارت شناسایی ملصق به عکس شامل مشخصات کامل به شرح مندرج در ماده ۴۹ تهیه و در هرگونه نقل و انتقالی به عنوان معرف و مبین مشخصات محکوم مورد استناد و استفاده لازم قرار میگیرد.
ماده ۵۵
– رئیس زندان مراکز حرفه آموزی و اشتغال، یا جانشین آنها مکلف است هر روز اول وقت اداری از محکومان و متهمان تازه وارد بازدید نموده و الزام اجرای مقررات و مراعات نظم و انضباط را در محیط بازداشتگاه، مراکز حرفه آموزی و اشتغال و زندان به آنان تفهیم نموده و دفترچه راهنمای مقررات و حقوق وظایف آنان را میان آنها توزیع نماید.
ماده ۵۶
– در صورت فقدان منع قانونی، هر محکوم میتواند در اسرع وقت به وسایل ممکن به یکی از نزدیکان مورد اعتماد خود اطلاع دهد که در زندان حضور یافته، نسبت به تحویل اشیاء و لوازم شخصی او با حضور خود محکوم اقدام نماید، در هر نوبت صورتمجلس تحویل و تحول بایستی در دفاتر نگهبانی و انبار زندان یا بازداشتگاه و پرونده محکوم ثبت شود.
ماده ۵۷
– هرگاه محکوم به طور کتبی تقاضا نماید که اشیاء و لوازم شخصی خود را به وسیله پست سفارشی یا به وسیله مطمئن دیگر برای یکی از بستگان خویش ارسال دارد نسبت به بسته بندی و لاک و مهر آن با تنظیم صورتمجلس به امضای خود محکوم و مسئول امور نگهبانی و انباردار حاوی مشخصات و جزئیات و تعداد محتویات بسته اقدام میگردد. هزینه بسته بندی و حمل آن به عهده محکوم میباشد.
ماده ۵۸
– در صورتی که محکوم یا متهم نتواند شخص مطمئن را برای تحویل دادن اسناد و اشیاء و لوازم شخصی و قیمتی خود معرفی نماید، تعیین تکلیف و محل و نحوه سپردن و نگهداری آن در محلی غیر از موسسه یا زندان از قبیل صندوق امانات پستی یا یکی از بانک ها و غیره موکول به تقاضای کتبی وی خواهد بود. هزینه نگهداری به عهده محکوم یا متهم است.
ماده ۵۹
– هنگام انتقال محکوم یا متهم به زندان دیگر باید تشریفات تحویل و تحول و بسته بندی لوازم و اشیاء دیگر او با تنظیم صورتمجلس و ثبت مراتب در دفاتر نگهبانی و انبار به طور کامل انجام شده و یک نسخه از صورتمجلس به همراه وی به موسسه یا زندان مقصد ارسال شود.
ماده ۶۰
– محکومان یا متهمان مجازند در موسسه یا زندان تنها از لوازم و اشیاء شخصی زیر استفاده نمایند در غیر این صورت بنا بر نظر شورای انضباطی با آنها برخورد خواهد شد. کتاب و نشریات مجاز، خمیردندان و مسواک غیرفلزی، جای صابون غیرفلزی، صابون و شامپو، ابر حمام، شانه غیرفلزی، دو عدد حوله کوچک، دو جفت جوراب، لباس زیر بنا به ضرورت بهداشتی، نوشت افزار (کاغذ، پاکت، مداد، خودکار) عینک طبی و لوازم بهداشتی دیگر با اجازه بهداری، زندان، ناخن گیر فاقد چاقو، ماشین اصلاح دستی، رادیو یک موج باطری دار.
ماده ۶۱
– به استثناء لوازم ذکر شده در ماده یاد شده نگهداری و استفاده از اشیاء دیگر موکول به پیشنهاد رئیس موسسه یا زندان و تصویب مدیرکل استان میباشد. (این اشیاء در هنگام ورود با ذکر مشخصات کامل در دو نسخه صورتجلسه شده که یک نسخه در اختیار آورنده و نسخه دیگر در پرونده محکوم یا متهم ضبط میگردد).
ماده ۶۲
– محکوم یا متهم حق آوردن لوازم و ابزار کار از کارگاه و آموزشگاه را به داخل موسسه یا زندان یا بازداشتگاه ندارد.
ماده ۶۳
– در هر مرکز حرفه آموزی و اشتغال یا زندان قسمتی به نام تشخیص به منظور شناخت شخصیت محکومان و متهمان و طبقه بندی آنان با استفاده از خدمات کارشناسان متخصص تشکیل میگردد که تهیه و تنظیم و نگهداری پرونده شخصیتی آنان به شرح مواد بعدی به عهده این قسمت است.
ماده ۶۴
– محکومان حداکثر دو ماه در قسمت پذیرش و تشخیص تحت آزمایشگاههای پزشکی، روانپزشکی، آزمون های روانشناسی و شناخت شخصیت و استعداد قرار گرفته و میزان سلامت جسمی و روانی معلومات و اطلاعات مذهبی و علمی و فنی آنان را در جهت شناخت شخصیت بررسی و تعیین میگردد. مددکاران اجتماعی طبق فرمهای تنظیمی که بر اساس موازین اسلامی از سوی سازمان تهیه میشود در مورد پیشینه زندگی تحقیقات لازم به عمل آورده گزارش کاملی از گذشته محکوم یا متهم از دوران طفولیت تا زمان تنظیم گزارش در محیط های مختلف خانوادگی، تحصیلی، محلی، حرفه ای و غیره را با اظهارنظر خود تهیه مینماید. در انقضاء مدت اقامت آنان در قسمت پذیرش و تشخیص کلیه گزارشهای متخصصان در پرونده او متمرکز می شوند تا در شورای طبقه بندی مطرح شود.
ماده ۶۵
– در هر زندان، مرکز حرفه آموزی و اشتغال یا، شورایی با ترکیب زیر به نام شورای طبقه بندی تشکیل میشود: قاضی ناظر زندان به عنوان رئیس شورا؛ رئیس زندان یا مرکز مربوط به عنوان دبیر شورا مسئولان واحدهای قضایی، بازپروری، انتظامی، رئیس اندرزگاه مربوط، یک نفر روانشناس و یک نفر مددکار که در قسمت تشخیص فعالیت می نمایند با انتخاب رئیس مرکز یا زندان.
تبصره ۱
– شورای طبقه بندی در اتخاذ تصمیم های مربوط به محکومان یا متهمان در صورت نیاز نظر واحد حفاظت و اطلاعات را اخذ مینماید.
تبصره ۲
– در زندان یا مراکزی که دارای قاضیان ناظر متعدد باشد، انتخاب قاضی ناظر رئیس شورا بر عهده ی دادستان است.
تبصره ۳
– در صورت عدم حضور سایر قاضیان ناظر در جلسات شورا؛ مصوبات شورای طبقه بندی بایستی به استحضار آنان برسد.
ماده ۶۶
– شورای طبقه بندی در موارد زیر اتخاذ تصمیم مینماید:
الف – تعیین و تقسیم محل استقرار محکومان و متهمان؛
ب – اشتغال یا عدم اشتغال به کار محکومان در مراکز اشتغال داخل و خارج از موسسه یا زندان؛
ج – اظهارنظر در زمینه احراز شرایط آزادی مشروط و عفو محکومان با رعایت مقررات مربوط.
تبصره
– نقل و انتقال محکوم یا متهم در داخل در اختیار رئیس موسسه یا زندان میباشد.
ماده ۶۷
– شورای طبقه بندی دست کم هفته ای یک بار تشکیل و با حضور اکثریت اعضا رسمیت می یابد، تصمیم های شورا با اکثریت آراء قطعی قابل اجرا است در صورت لزوم به دعوت رئیس موسسه یا زندان جلسه فوق العاده تشکیل خواهد شد.
ماده ۶۸
– مدیرکل استان یا رئیس زندان یا مراکز حرفه آموزی و اشتغال با تصویب شورای طبقه بندی و به منظور تشویق محکومان، پیشنهاد عفو یا آزادی مشروط آنها را با توجه به علاقه ی محکومان و پیشرفت آنان در اشتغال و رعایت مواد مربوط در این آیین نامه تقدیم می دارند.
تبصره
– اشتغال به کار کلیه محکومان در صورت عدم ممنوعیت در حکم، با تصویب شورای طبقه بندی و در صورت نیاز پس از گذارندن یک دوره حرفه آموزی و آموزش، بلامانع است.
ماده ۶۹
– محکومان حسب پیشینه، سن، جنس، تابعیت، نوع جرم، مدت مجازات وضع جسمانی و روانی، چگونگی شخصیت و استعداد و میزان تحصیلات و تخصص به یکی از قسمتهای مراکز حرفه آموزی و اشتغال، زندان یا موسسه های تامینی و تربیتی معرفی می گردند.
تبصره ۱
– محکومان و متهمان زن می توانند اطفال خود را تا سن دو سال تمام به همراه داشته باشند. رئیسان و مراکز حرفه آموزی و اشتغال می توانند در هر موسسه یا زندان نسبت به تفکیک و جداسازی اطفال ۲ تا ۶ سال در محل مجزا (مهد کودک) اقدام و یا نسبت به انتقال اطفال موصوف به بهزیستی یا موسسه های نگهداری اطفال مبادرت نمایند.
تبصره ۲
– محکومان معرفی شده به زندان یا مراکز حرفه آموزی و اشتغال که وضعیت ظاهری آنها حکایت از بیماری های روانی و جسمانی دارد، باید پیش از پذیرش توسط پزشک معتمد مورد معاینه قرار گرفته و در صورت نیاز به مراقبت های پزشکی و بیمارستانی، مراتب به قاضی مربوط اعلام گردد.
فصل دوم
– امور داخلی، برنامه ریزی روزانه، تغذیه و بهداشت
ماده ۷۰
– در صورت امکان به محکوم یک اتاق با وسایل لازم داده میشود و هرگاه محکومان به طور دسته جمعی نگهداری شوند باید منتهای کوشش و دقت را در انتخاب افراد یک گروه از حیث تناسب سن و جهات دیگر بویژه به هنگام خواب به عمل آورده و در شب بازدید و نظارت بیشتری درباره آنان اعمال گردد. برای محکومانی که حسب دستور مقام های قضایی صلاحیت دار میبایست به طور جداگانه نگهداری شوند باید اتاقی با امکانات لازم در نظر گرفته شود.
ماده ۷۱
– لوازم آسایشگاه برای هر محکوم عبارت است از: تختخواب، تشک، بالش، دو تخته پتو، ملحفه برای پتو، تشک و بالش (تغییر محل این لوازم در آسایشگاه به دلخواه محکوم ممنوع است).
ماده ۷۲
– محکومان مکلفند در حفظ و نگهداری و نظافت کامل لوازم موسسه یا زندان مراقبتهای لازم را به عمل آورند.
ماده ۷۳
– محکومان به هیچ وجه حق روشن کردن آتش و استفاده از چراغهای خوراک پزی و نگهداری نفت و بنزین و وسایل برقی و سایر مواد محترقه را در داخل موسسه، زندان یا بازداشتگاه ندارد.
ماده ۷۴
– برنامه روزانه موسسه ها، زندان ها و بازداشتگاهها بایستی بدون تبعیض و استثناء درباره کلیه محکومان یکسان به مورد اجرا گذارده شود. برنامه موسسه ها، زندان ها و بازداشتگاهها به شرح زیر است:
اذان صبح، بیدارباش و تا طلوع آفتاب، انجام امور واجب مذهبی، استحمام، نظافت آسایشگاه، امور شخصی، طلوع آفتاب، ورزش صبحگاهی، صرف صبحانه و سپس شرکت در کلاسها یا کارگاهها، از ظهر تا ۲ بعدازظهر انجام امور واجب مذهبی، صرف نهار و استراحت، ۲ بعدازظهر و پس از آن شرکت در کلاسها و کارگاهها، مغرب به جای آوردن امور واجب مذهبی، شام و ساعت خاموشی.
تبصره
– در صورتی که تلویزیون برنامه آموزشی مفیدی برای محکومان داشته باشد ریاست موسسه یا زندان میتواند خاموشی را تا پایان برنامه تلویزیون به تاخیر اندازد.
ماده ۷۵
– بیماران و افراد سالخورده با صدور گواهی معذوریت از طرف پزشک زندان و تایید آن توسط مسئول بهداری برای مدتی که در گواهی تصریح میگردد از اجرای برنامه های روزانه معاف خواهند بود.
ماده ۷۶
– در موقع امتحانها و بنا به ضرورت، برای مطالعه و به منظور تشویق محکومان با کسب اجازه کتبی از مسئول موسسه یا زندان، استفاد [استفاده] از روشنایی با رعایت سکوت کامل بدون ایجاد مزاحمت برای دیگران مجاز میباشد.
ماده ۷۷
– پس از خاموشی باید در محوطه موسسه یا زندان سکوت کامل برقرار باشد. همچنین در موقع کار، تحصیل، گردش، ورزش، تفریحات سالم و انجام وظایف جاری رعایت نزاکت، ادب، احترام و متانت در گفتار، کردار و رفتار در همه جا و تمام ساعت های شبانه روز الزامی است.
ماده ۷۸
– فریاد زدن، آواز خواندن با صدای بلند، جر و بحث و گفتگوهای تند که مخل امنیت موسسه یا زندان گردد، مشاجره و ارتکاب هر عمل فردی یا دسته جمعی که نظم و آرامش داخل موسسه یا زندان را مختل سازد، صحبت و اشاره کردن به هر نحوی از انحاء از پنجره های زندان با خارج به طور مطلق ممنوع است.
ماده ۷۹
– بازدید بدنی و لوازم همراه محکومان هنگام ورود و خروج به موسسه یا زندان و آسایشگاه به هر علتی الزامی است.
ماده ۸۰
– متهمان و محکومان باید بر اساس موازین اسلامی تحت نظارت مربیان مسئول امور تربیتی زندان بوده و از آنان دست کم روزی دو نوبت صبحها پیش از شروع ورزش و شبها هنگام ورود به آسایشگاه سرشماری به عمل آید.
ماده ۸۱
– محل کار و آسایشگاه و اشیاء محکوم یا متهم بر اساس دستور رئیس زندان یا جانشین او بازرسی میشود. تمرد یا مقاومت در برابر ماموران بازرسی و سرپیچی از اجرای دستورهای آنها موجب تنبیه های انضباطی متمرد خواهد شد.
ماده ۸۲
– برای حفظ آرامش و امنیت داخل موسسه یا زندان و بازداشتگاه باید دست کم ماهی یکبار کلیه اماکن و لوازم و اشیاء محکومان به وسیله گروهی با انتخاب رئیس موسسه یا زندان یا جانشین او و تحت تعلیم و نظارت آنان بازرسی شود و با تنظیم صورتمجلس گزارش کار به طور مرتب در پوشه مخصوص بازرسی موسسه یا زندان یا بازداشتگاه بایگانی شود.
ماده ۸۳
– میخ زدن یا نوشتن روی دیوارهای موسسه یا زندان یا بازداشتگاه، ترسیم و نقاشی و الصاق عکس و هرگونه نوشته ای در آسایشگاه ممنوع است مگر در موارد خاص با اجازه رئیس موسسه یا زندان.
ماده ۸۴
– دست زدن متهمان یا محکومان به سیم کشی و تغییر محل لوازم الکتریکی یا تعویض آن به وسیله آنان در موسسه یا زندان و بازداشتگاه به کلی ممنوع است.
ماده ۸۵
– متهم یا محکوم باید هر روز صبح پیش از خروج از آسایشگاه نسبت به نظافت اتاق و لوازم آن و مرتب کردن رختخواب خود اقدام نماید. آویزان کردن لباس و لوازم شخصی در آسایشگاه ممنوع است بدین منظور اشکافهایی مخصوص تهیه و در اختیار محکومان قرار میگیرد.
ماده ۸۶
– استعمال دخانیات در مکانهای سقف دار به طور مطلق ممنوع است، مسئولان مربوط در موسسه یا زندان مکلفند تمهیدهای لازم به منظور ترک سیگار را فراهم نمایند.
ماده ۸۷
– متهمان و محکومان مجاز به نگهداری و همراه داشتن پول در زندان نمی باشند و به منظور رفع نیازمندیها و احتیاجهایشان، مسئولان زندان مکلفند با استفاده از روشهای قابل اجرا تمهیدهایی را فراهم نموده تا محکومان بتوانند از محل موجودی خود نسبت به خرید از فروشگاهها و تهیه سایر کالاهای مورد نیاز خود اقدام نمایند. دستورالعمل موضوع این ماده از سوی سازمان به اداره های کل زندان ها ابلاغ خواهد شد.
تبصره
: در صورت کشف وجوه نقدی و اوراق بهادار چنانچه محکوم، از وجه نقد استفاده های نامشروع از قبیل قماربازی و دادن رشوه نماید، وجوه یاد شده توقیف و مراتب طی گزارشی به قاضی ناظر زندان ارسال میگردد و چنانچه استفاده های نامشروع از آن به عمل نیامده باشد ضمن طرح موضوع در شورای انضباطی وجوه یاد شده به حساب وی منظور گردیده و در مورد اوراق بهادار حسب مورد تصمیم قانونی اتخاذ میگردد.
ماده ۸۸
– در صورت کشف اشیاء ممنوعه چنانچه صرف نگهداری آنها جرم باشد، موضوع طی گزارشی به قاضی ناظر به منظور اتخاذ تصمیم ارسال میگردد و در غیراین صورت ضمن طرح در شورای انضباطی تا پایان مدت حبس اشیاء یاد شده توقیف و نگهداری و یا طی صورتجلسه تحویل خانواده محکوم میشود.
ماده ۸۹
– مواد ذکر شده در دو ماده پیش در سه نسخه صورتجلسه شده یک نسخه نزد قاضی ناظر و یک نسخه در پرونده محکوم بایگانی و نسخه دیگر به محکوم تحویل میگردد.
ماده ۹۰
– پوشیدن لباس ویژه ی محکوم، برای محکومان الزامی نیست مگر به تشخیص سازمان زندان ها.
ماده ۹۱
– به تشخیص دایره مددکاری از سوی زندان سالیانه به متهمان و محکومان نیازمند به میزان مناسب لباس داده شده و نیازمندی های بهداشتی ضروری متهمان و محکومان زن نیز تامین میشود.
تبصره
– استفاده از بند شلوار و کمربند و نظایر آن به جزشرکت در برنامه های ورزشی که از سوی سازمان مجاز تشخیص داده میشود ممنوع میباشد.
ماده ۹۲
– برنامه غذایی متهمان و محکومان به تناسب فصل های سال به وسیله مدیرکل هر استان تصویب و به زندان ها ابلاغ میگردد. اداره های مالی و تدارکاتی و انبارهای زندان بر اساس برنامه تنظیمی نسبت به تامین اعتبار و تهیه و تحویل مواد اولیه و دقت در مرغوبیت نوع آن اقدام می نمایند.
تبصره
– مدیران کل استانها میبایست با توجه به شرایط و احتیاجهای اقلیمی هر محل نسبت به تغییرات برنامه غذایی در محدوده اعتبار مصوب اقدام نمایند.
ماده ۹۳
– غذای روزانه در سه وعده به ترتیب زیر به متهمان و محکومان داده میشود. صبحانه، نهار، شام و اغذیه لازم که دارای کالری و ویتامینهای کافی باشد بر اساس برنامه های غذایی مصوب و متناسب با شرایط آب و هوا در هر محل با چای یا آب آشامیدنی سالم در اختیار محکومان گذارده میشود. در تهیه وسایل ضروری برای جلوگیری از فساد اولیه خواروبار و در تنظیف ظروف و محوطه آشپزخانه از طرف مسئولان مربوطه اهتمام کافی و مستمر به عمل آید.
تبصره ۱
– متهمان و محکومان باید غذای خود را در صورت امکان در سالن غذاخوری زندان صرف نمایند.
تبصره ۲
– متهمان و محکومان بیمار طبق برنامه و نظریه پزشک معالج در مدتی که برای آنان تعیین شده است از غذای مخصوص بهداری استفاده خواهند نمود.
ماده ۹۴
– برنامه روزانه متهمان و محکومان و برنامه غذایی آنان در ماه مبارک رمضان از سوی سازمان اعلام خواهد شد.
ماده ۹۵
– حداقل برنامه غذایی عبارت است از:
نان و پنیر و چای برای صبحانه و نهار یا شام، سبزیجات تازه یا خشک، برنج، سیب زمینی، پیاز، حبوبات، انواع لبنیات، تخم مرغ و میوه فصل میباشد و در هر هفته حداقل سه بار به محکومان نهار و شام با گوشت داده میشود.
تبصره
– نوع غذا برای کلیه محکومان هر زندان یکسان طبخ و توزیع میگردد.
ماده ۹۶
– لوازم غذاخوری برای هر محکوم عبارت است از: بشقاب – کاسه – لیوان و قاشق (در صورت امکان از جنس ملامین).
ماده ۹۷
– نظافت آشپزخانه، سالن غذاخوری، شستشو و خشک کردن ظروف و لوازم آنها بدون تبعیض و استثناء بر اساس برنامه موسسه یا زندان به عهده کلیه محکومان میباشد.
ماده ۹۸
– در داخل موسسه یا زندان ها به اندازه احتیاج با سرمایه بنگاه تعاون، حرفه آموزی و صنایع زندانیان کشور و یا زندان، فروشگاههای لازم تاسیس و رئیس موسسه یا زندان از نظر حفاظت و مسئولیتی که به عهده دارد بر آنها نظارت خواهد داشت.
تبصره ۱
– تعیین اجناس و مواد مجاز برای فروش در فروشگاههای زندان با توجه به ضرورت حفظ بهداشت و امنیت داخلی با رئیس زندان و نرخ آنها بر اساس قیمت عادلانه ی روز خواهد بود.
تبصره ۲
– اجناس و لوازم فروشگاههای زندان نباید بیش از قیمت عادلانه روز بوده و در صورت وجود اجناس تعاونی الزاماً با قیمت تعاونی فروخته میشود.
تبصره ۳
– صورت ریز مواد و اجناس موجود به نرخ عادلانه به امضای مسئول فروشگاههای موسسه یا زندان در تابلویی که به همین منظور در مدخل فروشگاه نصب میگردد درج و در معرض دید مشتریان گذارده میشود.
تبصره ۴
– رئیسان زندان ها مکلفند نظارت کامل بر نرخ اجناس داشته باشند و چنانچه تخلفی صورت گیرد متخلفان را به مراجع مربوط معرفی می نمایند.
ماده ۹۹
– محکومان و ملاقات کنندگان می توانند اقلام مورد نیاز خود را از فروشگاههای داخل موسسه یا زندان تهیه نمایند؛ مگر اینکه محکوم به علت تنبیه انضباطی یا دستور پزشک از این امر منع گردیده باشد.
تبصره
– فروش لوازم تجملی و مواد محرکه و دارو و وسایل برقی در فروشگاههای موسسه یا زندان ممنوع است.
ماده ۱۰۰
– وضع اماکن موسسه یا زندان عموماً و آسایشگاه محکومان بویژه باید بر اساس اصول بهداشتی باشد.
ماده ۱۰۱
– نظافت داخل آسایشگاه، راهروها، حیاط هواخوری، سرویسها، سالن اجتماعات، نمازخانه، کتابخانه، کارگاهها و موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی و امثال آن تحت برنامه ریزی و نظارت به عهده محکومان است. اجیر کردن محکوم توسط محکومی دیگر به هر نحو ممنوع است.
تبصره
– با محکومان بیمار و سالخوردگان و کسانی که قادر به انجام کارهائی چون موضوع ماده پیش نباشند بر اساس ماده ۷۶ رفتار خواهد شد.
ماده ۱۰۲
– بهداری موسسه یا زندان مکلف است دست کم ماهی یکبار نسبت به تست پزشکی کلیه محکومان اقدام نماید.
ماده ۱۰۳
– تا جایی که امکانپذیر است باید ترتیبی اتخاذ شود که احتیاج های درمانی و بهداشتی محکومان بیمار در داخل موسسه یا زندان تامین شود تا به انتقال محکوم به خارج از موسسه یا زندان نیازی نباشد. با این همه در موارد ضروری خروج محکوم از زندان برای معالجه بایستی با تایید بهداری زندان و اجازه رئیس موسسه یا زندان و موافقت قاضی ناظر باشد. در موارد فوری محکومی بیمار به دستور پزشک یا بهداری زندان و اجازه رئیس موسسه یا زندان یا جانشین او به بیمارستان اعزام میگردد و مراتب باید در اسرع وقت به صورت کتبی به قاضی ناظر گزارش شود.
تبصره
– قاضی ناظر و مسئولان مراکز حرفه آموزی و اشتغال و زندان ها موظفند وضع محکومان بیمار صعب العلاج یا غیر قابل علاج را رسیدگی کرده، حسب مورد بر اساس مقررات قانون آیین دادرسی کیفری اقدام کنند.
ماده ۱۰۴
– هزینه درمان عوارض و بیماریهایی که ضرورت یا فوریت درمان ندارند و یا در اثر تقصیر ناشی شده است به عهده محکوم و یا مقصر است.
ماده ۱۰۵
– کلیه اماکن زندان ها و اماکن وابسته باید دست کم ماهی یکبار ضد عفونی شود مگر اینکه به علت ظهور حشره ها یا بروز اپیدمی و اشاعه ویروس، بیماری های موسمی و محلی ایجاب نماید زودتر از موعد مقرر نسبت به گندزدائی لوازم مربوط و سمپاشی اتاقها در محوطه زندان اقدام شود.
ماده ۱۰۶
– در کارگاهها و اماکنی که محکومان در آن اشتغال به کار دارند پنجره ها باید به اندازه کافی وسیع باشد تا نور و هوای آزاد به مقدار کافی داخل شود و در صورت لزوم برای کار و مطالعه آنها نور مصنوعی فراهم گردد. مجاری فاضلاب همیشه باید باز باشد و در رفع عفونت و آلودگی در محوطه و مکانهای زندان ها مراقبت و اقدام لازم و دائم به عمل آید.
ماده ۱۰۷
– در هر موسسه یا زندان باید وسایل استحمام محکومان فراهم بوده، محکوم به محض ورود به موسسه یا زندان استحمام نماید.
ماده ۱۰۸
– گرمابه و مستراح و دستشوئی زندان باید همیشه تمیز و نظیف باشد و به اندازه کافی دوش سرد و گرم در دسترس محکومان گذاشته شود تا بتوانند با توجه به فصل های سال در هفته یکبار استحمام نمایند.
ماده ۱۰۹
– تراشیدن موی سر محکوم الزامی نیست، ولی به لحاظ رعایت مسائل بهداشتی کوتاه کردن موی سر آنان در حد متعارف الزامی است.
ماده ۱۱۰
– بهداری موسسه یا زندان مکلف است برای پیشگیری از سرایت بیماری های واگیر مانند بیماری های آمیزشی، سل و نظایر آن وارد عمل شده، با استفاده از همکاری و کمکهای مالی و فنی وزارتخانه ها و موسسه ها و انجمنها نسبت به تهیه محل و دارو برای درمان کامل بیماران یاد شده و همچنین معتادان مواد مخدر یا الکل اقدام نماید.
ماده ۱۱۱
– بهداری موسسه یا زندان موظف است از محکوم تازه وارد معاینه های کامل پزشکی به عمل آورده، در صورت لزوم با انجام آزمایشهای تشخیص طبی برنامه ریزی و حسب مورد نسبت به درمان یا معرفی وی به مراکز مربوط اقدام نماید کلیه اقدام های پزشکی باید در پرونده محکوم درج گردد.
ماده ۱۱۲
– هرگاه محکومی تازه وارد نسخه یا داروئی همراه داشته باشد اخذ و در اختیار بهداری زندان قرار میگیرد تا به تجویز پزشک به او داده شود و هرگاه دارو جنبه حیاتی برای وی دارد بایستی فوراً پس از معاینه و تجویز پزشک در اختیار وی قرار گیرد.
ماده ۱۱۳
– محکوم به محض احساس کسالت جریان را به مسئول امور نگهبانی زندان اطلاع داده و با اخذ معرفی نامه به بهداری موسسه یا زندان اعزام و دارو و دستورهای لازم پزشکی را دریافت میدارد.
ماده ۱۱۴
– محکوم باید در حضور پزشک یا پزشکیار و یا سایر مسئولان داروی مورد احتیاج را مصرف نماید. نگهداری دارو در آسایشگاه جز به هنگام ضرورت، ممنوع است.
تبصره
– تشخیص هنگام ضرورت به عهده پزشک زندان یا موسسه ی محل گذران محکومیت میباشد.
ماده ۱۱۵
– با تشخیص پزشک بهداری موسسه یا زندان در صورت ضرورت، محکوم بیمار در بیمارستان زندان بستری خواهد شد گواهی تشخیص ضرورت باید به طور کتبی در پرونده بیمار قید گردد.
ماده ۱۱۶
– محکومان مبتلا به بیماری های روانی، واگیر و پرخطر باید با لحاظ نظر پزشک متخصص و نیز سیاست های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به صورت مجزا نگهداری و معالجه شوند.
تبصره (اصلاحی ۱۳۸۴/۱۱/۱۷)
– افزون بر بیماری های روانی؛ در صورتی که بیماری شخص جزء بیماری های خاص باشد؛ رئیس زندان مکلف است پیشنهاد عفو او را با رعایت سایر قوانین به قاضی ناظر، یا کمیسیون عفو و بخشودگی تسلیم نماید.
ماده ۱۱۷
– سازمان میتواند در صورت لزوم نسبت به بیمه درمانی محکومان و یا انعقاد قرارداد با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اقدام نماید.
ماده ۱۱۸
– معاینه و در صورت نیاز معالجه محکومان بیمار به عهده اداره زندان یا مراکز حرفه آموزی و اشتغال است.
تبصره
– در صورت نیاز محکومان بی بضاعت، به دندان مصنوعی، عصا، اعضای مصنوعی، صندلی چرخدار و عینک انجمن حمایت از زندانیان مکلف به تامین آن میباشد.
ماده ۱۱۹
– تمارض محکومان به تشخیص پزشک زندان موجب تنبیه انضباطی خواهد بود.
ماده ۱۲۰
– رئیس بهداری زندان موظف است همه روزه اول وقت از کلیه محکومان بیمار که در بیمارستان زندان بستری هستند عیادت نماید و پس از پرسش از وضعیت آنان و حصول اطمینان از حُسن مراقبت پزشکان و پرستاران نسبت به معالجه و تغذیه صحیح بیماران نظارت کامل و مستمری به عمل آورد.
تبصره
: رئیس بهداری هر زندان باید پزشک باشد و در مراکزی که این امکان وجود ندارد، فرد مطلع و آشنا به مسائل پزشکی عهده دار این مسئولیت خواهد بود.
ماده ۱۲۱
– در صورت فوت محکوم، رئیس زندان مکلف است مراتب را فوری به پزشک قانونی، قاضی ناظر و مرجع قضایی محل اعلام داشته، پس از صدور مجوز از سوی مرجع قضایی مربوط جنازه را حسب مورد به بستگان او تحویل داده یا پس از تشییع، دفن نموده و وجوه و لوازم شخصی او با نظر قاضی ناظر بر اساس صورتمجلس و رعایت نکات لازم به ورثه قانونی وی تحویل و رسید اخذ گردد. هرگاه متوفی بدون وارث باشد باید در اسرع وقت با نظر مقام قضایی صلاحیت دار نسبت به تعیین تکلیف لوازم شخصی او در زندان اقدام شود و در صورت امکان تجهیز متوفی با اذن اولیاء باشد.
فصل سوم
– اشتغال و حرفه آموزی
ماده ۱۲۲
– سازمان به منظور توسعه برنامه های بازپرورانه، کاهش آسیب ها و نارسایی های نظام زندان، کمک به رفع مشکلات مادی و معنوی محکومان و خانواده آنان و نیل به خودکفایی باید از محل درآمد های بنگاه تعاون و حرفه آموزی، جذب کمکهای مردمی و موسسه های خیریه یا درآمد حاصل از موسسه های صنعتی، کشاورزی، خدماتی و فرهنگی تحت نظارت و بودجه مصوب اعتبار لازم را به منظور حرفه آموزی و اشتغال محکومان تامین و هزینه نماید.
ماده ۱۲۳
– سازمان میتواند در جهت ایجاد اشتغال برای محکومان داوطلب کار با استفاده از امکانات سازمان و یا کمکهای دولتی و یا از رهگذر دریافت وام یا با مشارکت بانک ها و نهادهای دولتی، تعاونیها و یا بخش خصوصی اقدام نماید.
ماده ۱۲۴
– محکومان و متهمان داوطلب پس از آزمایشهای لازم و تشخیص استعداد و ذوق و تخصص آنها با کسب نظر شورای طبقه بندی و رعایت مقررات این آیین نامه در کارگاههای داخل زندان، مراکز حرفه آموزی و اشتغال یا موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی خارج از زندان به کار گمارده می شوند.
تبصره ۱
– اعزام محکومان داوطلب کار به محیط های اشتغال داخل یا خارج از زندان از اختیارات ذاتی رئیسان زندان ها و سایر مراکز وابسته به سازمان بوده و آنان می توانند راساً بدان اقدام نمایند. این اقدام نیاز به اخذ تامین ندارد.
تبصره ۲
– شورای طبقه بندی یا مقامات قضایی صالح می توانند به منظور بازگشت زندانیانی که برای اشتغال، حرفه آموزی یا مرخصی به مکان های خارج از زندان اعزام می شوند وثیقه و یا تعهد مناسبی در قالب قرارداد های مدنی یا تامین های مذکور در مقررات آیین دادرسی کیفری را از محکومان، متهمان و یا اشخاص ثالث معرفی شده از سوی ایشان اخذ نمایند. در این صورت ادارات ثبت محل مکلفند نسبت به بازداشت وثیقه مدنی ارسالی از شورای طبقه بندی اقدام لازم را معمول دارند.
ماده ۱۲۵
– تقاضاهای مرخصی واصله به این شورا باید حداکثر ظرف مدت سه روز رسیدگی شوند.
ماده ۱۲۶
– محکومان و متهمان باید به حرفه هایی که مستلزم دیدن دوره های تعلیماتی برای کسب مهارت و تخصص میباشد و از طرف سازمان ابلاغ میشود به کار گمارده شوند تا در طول زمان بتوانند با طی مراحل مختلف آموزشی به اخذ گواهینامه مهارت فنی در رشته مخصوص نائل گردند.
تبصره
– سازمان مکلف است این قبیل حرفه آموزان را نزد شرکت های بیمه در قبال حوادث ناشی از کار، بیمه نماید.
ماده ۱۲۷
– محکومان و متهمان می توانند با موافقت رئیس زندان در ساعت های بیکاری و فراغت در آسایشگاه خود به کارهای دستی اشتغال داشته باشند. مواد اولیه این نوع کارها به طور انحصاری به وسیله فروشگاه مرکز یا زندان در اختیار آنان گذاشته میشود.
تبصره ۱
– هرگاه محکوم نتواند با سرمایه خود اقدام به تهیه مواد اولیه و لوازم مربوطه نماید، این مواد و لوازم به وسیله زندان یا انجمن حمایت زندانیان تهیه و در اختیار وی گذارده خواهد شد. در این صورت پس از کسر هزینه تهیه لوازم اولیه یک چهارم از سود حاصله به عنوان سهم سرمایه برداشت و به حساب صندوق مرکز یا زندان یا انجمن حمایت از محکومان واریز و بقیه به حساب محکوم منظور میگردد.
تبصره ۲
– محکوم مجاز است کار دستی خود را پس از قیمت گذاری توسط زندان و با استفاده از نظر خبره به هرنحو که خود می داند به موسسه یا زندان یا به اشخاص دیگر واگذار یا به فروش برساند. در صورت فروش یا واگذاری به غیر قیمت فروش نباید از قیمت تعیین شده توسط زندان کمتر باشد.
ماده ۱۲۸
– ساعت های کار و استراحت محکومان در موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی داخل و خارج از زندان با توجه به موقعیت محل و نوع و کیفیت کار و با رعایت فصل دوم از بخش دو این آیین نامه از طرف رئیس کارگاه یا موسسه مربوط با هماهنگی رئیس زندان تعیین و به مورد اجرا گذاشته میشود.
ماده ۱۲۹
– مزد روزانه محکومان به تناسب درجه مهارت و کاردانی هر یک از آنان و میزان و نوع کاری که انجام می دهند به صورت کارمزدی به وسیله مدیرکل استان تعیین میشود.
ماده ۱۳۰
– مزد ماهیانه کار محکوم به شرح زیر تقسیم میگردد:
۱- پنجاه درصد (۵۰%) به حساب بانکی سرپرست موقت عائله تحت تکفل محکوم واریز میگردد.
۲- بیست و پنج درصد (۲۵%) به حساب محکوم واریز میشود که در موقع آزادی به او پرداخت گردد.
۳- بیست درصد (۲۰%) به حساب خود محکوم برای مخارج ضروری پرداخت میشود.
۴- پنج درصد (۵%) برای جبران خسارت و حوادث ناشی از کار بر اساس قرارداد میان سازمان و محکومان شاغل اختصاص داده خواهد شد.
تبصره
: در صورتی که محکوم فاقد عائله تحت تکفل باشد مبلغ ۵۰% دستمزد ذکر شده در بند (۱) نیز به حساب خود وی واریز میگردد.
ماده ۱۳۱
– به هنگام انتقال محکوم به زندان یا موسسه دیگر در اسرع وقت کلیه مطالبات او پس از تسویه حساب کامل به محل موسسه یا زندان جدید حواله و منتقل میشود.
ماده ۱۳۲
– موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی مکلفند:
الف – در صورت بروز حوادث ناشی از کار هزینه خسارت وارده به محکومان را از محل پنج درصد (۵%) موضوع بند ۴ ماده ۱۳۰ پرداخت نمایند؛
ب – کلیه مقررات ایمنی، حفاظتی، بهداشتی را بر اساس ضوابط قانونی رعایت نمایند؛
ج – دفاتر رسمی قانونی مالی متناسب با اصول سیستم حسابداری استاندارد و پذیرفته شده جامعه حسابداران رسمی تنظیم نمایند؛
تبصره ۱
: پرداخت موجودی حساب پس انداز هنگام آزادی به شرط آنکه منع قانونی نداشته باشد پس از تسویه حساب کلیه قسمتهای زندان بلامانع است.
تبصره ۲
: در صورت رایانه ای شدن واحد مربوط مندرجات دفاتر یاد شده به رایانه منتقل خواهد شد.
ماده ۱۳۳
– نحوه اداره کارگاهها و موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی به شرح زیر خواهد بود:
الف – مسئولیت اداره امور کارگاهها و موسسه های صنعتی، کشاورزی و خدماتی از حیث نوع و میزان تولید، کیفیت و کمیت کار، خرید و فروش و معاملات و انعقاد و انجام قراردادها و مسایل فنی و تخصصی و سایر موارد از این قبیل بر عهده مدیریت کارگاه یا موسسه ها میباشد.
ب – مسئولیت امور انتظامی و امنیتی و در اختیار قرار دادن کارگران، نحوه و کیفیت اعزام آنان به کارگاه و نیازهای فرهنگی، بهداشتی محکومان بر عهده سازمان میباشد.
ماده ۱۳۴
– استفاده از محکومان در امور نگهبانی و انتظامی و اداری موسسه یا زندان و دیگر دستگاهها ممنوع است.
ماده ۱۳۵
– انجام امور خدماتی داخل بندها و اندرزگاهها و موسسه های صنعتی، خدماتی و کشاورزی و همچنین کارگاهها به طور نوبتی بدون تبعیض توسط محکومان انجام میگیرد.
تبصره
– اگر محکوم بدون عذر موجه از انجام وظایف محوله در داخل زندان و موسسه های وابسته خودداری نماید کوتاهی وی تخلف به شماره [شمار] آمده، به تشخیص شورای انضباطی تنبیه خواهد شد.
فصل چهارم
– برنامه های بازپرورانه
ماده ۱۳۶
– به منظور سوادآموزی، ارتقاء سطح معلومات و جلوگیری از اتلاف وقت محکومان و همچنین تقویت اراده و پرورش فکر و استعدادهای نهفته آنان در کلیه مراکز حرفه آموزی و اشتغال و زندان ها از رهگذر وزارتخانه های مربوط و موسسه های آموزشی، علمی و فنی، حرفه ای و دولتی یا وابسته به دولت و یا سازمان های خیریه و نهضت سوادآموزی و با همکاری آنان، تحت نظر واحدهای مربوط در موسسه یا زندان، آموزش فنی، حرفه ای و مذهبی داده میشود.
ماده ۱۳۷
– محکومان در مدت اقامت خود در موسسه یا زندان با توجه به مدت محکومیتشان و کیفیت و نوع برنامه های آموزش علمی، دینی و فنی، حرفه ای پیش بینی شده در زندان ها به فراگیری سواد و ادامه تحصیلات علمی، دینی و حرفه ای اشتغال خواهند داشت.
تبصره
: شرکت افراد بی سواد کمتر از شصت سال در کلاسهای سوادآموزی اجباری است، عدم شرکت در کلاسهای یاد شده میتواند موجب محرومیت از امتیازها گردد.
ماده ۱۳۸
– تدریس در آموزشگاههای علمی و فنی حرفه ای زندان ها با همکاری وزارتخانه ها و سازمانها و موسسه های آموزش عالی و فنی حرفه ای به وسیله مربیان علمی و فنی حرفه ای و بر اساس برنامه تنظیمی توسط واحدهای مربوط در موسسه یا زندان انجام میگردد.
ماده ۱۳۹
– آزمون سالیانه باید بر اساس برنامه رسمی دستگاه های مربوط در داخل زندان ها به عمل آید و به محصل هر کلاس گواهینامه رسمی بدون اشاره به محکوم بودن او با انجام تشریفات خاص که جنبه تشویق به تحصیل داشته باشد اعطاء میگردد.
ماده ۱۴۰
– به منظور کمک به بازسازگاری اجتماعی محکومان و جذب کامل آنها در محیط اجتماعی، سازمان مکلف است وسایل تحصیلی ابتدایی، راهنمایی، متوسطه و عالی و دوره های تخصصی، علمی و فنی حرفه ای را برای علاقه مندان به ادامه تحصیل با اجرای برنامه های عادی یا مکاتبه ای و رعایت مقررات مربوط به وسیله وزارتخانه ها و موسسه های مربوط و با همکاری آنان در داخل موسسه یا زندان فراهم نماید.
ماده ۱۴۱
– پرداخت هزینه های مربوط به تحصیلات عالی از رهگذر برنامه های عادی یا مکاتبه ای با خود محکوم است سازمان مکلف است به هزینه محکوم کتابها و وسایل لازم را تهیه کرده، در اختیار او قرار دهد.
تبصره
: در صورتی که محکوم به جهت عدم بضاعت قادر به پرداخت هزینه های ذکر شده در این ماده نباشد پرداخت هزینه ها به وسیله انجمن حمایت از زندانیان صورت میگیرد.
ماده ۱۴۲
– امتحانهای نهایی ابتدایی، راهنمایی، متوسطه و عالی با نظارت مستقیم وزارتخانه ها و موسسه های مربوط در داخل موسسه یا زندان انجام میشود.
ماده ۱۴۳
– محکوم با موافقت رئیس زندان به عنوان فعالیت های فردی و ممتاز افزون بر اجرای برنامه های تحصیلی میتواند مطالعات دانشگاهی، فنی، حرفه ای و تحقیقاتی خود را شخصاً در موسسه یا زندان انجام دهد و وسایل و لوازم مورد نیاز خود را با رعایت مقررات داخلی مراکز حرفه آموزی و اشتغال یا زندان ها به هزینه شخصی خود و در صورت امکان به هزینه دولت به وسیله مسئولان برنامه های آموزشی زندان تدارک نماید.
ماده ۱۴۴
– هر موسسه یا زندان با جلب کمک و همکاری وزارتخانه ها، سازمانها و نهادها، کتابخانه مجهزی با توجه به تعداد محکومان تاسیس کرده و کتابهای علمی، مذهبی، اخلاقی و فنی در حد نیاز برای مطالعه محکومان تهیه مینماید. محکومان می توانند در ساعات مقرر در کتابخانه به مطالعه پرداخته و با اجازه مسئولان کتابخانه ها از کتابخانه کتاب به امانت گرفته، سپس با رعایت نظافت کامل و بدون عیب و نقص آن را به کتابخانه مسترد نمایند.
ماده ۱۴۵
– هر محکومی که نسبت به حفظ نظافت و یا بازگرداندن به موقع کتاب به کتابخانه مسامحه نماید با نظر مسئول کتابخانه و موافقت رئیس زندان باید غرامت مربوط را عهده دار گردد.
ماده ۱۴۶
– استفاده از مجله ها و روزنامه های مجاز در داخل موسسه یا زندان مانعی ندارد.
ماده ۱۴۷
– با جلب و همکاری نهادهای مربوط در موسسه یا زندان وسایل آموزشی سمعی و بصری لازم برای محکومان تدارک و تامین میگردد.
ماده ۱۴۸
– هنگام پذیرش محکوم دین رسمی او در برگه پرسشنامه درج و به منظور تقویت و تحکیم مبانی دینی محکومان و اجرای آداب و مراسم دینی آنان با جلب کمک وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به وسیله مسئولان مربوط در زندان (در محل) تسهیلات لازم به منظور انجام امور واجب مذهبی آنها فراهم میگردد.
ماده ۱۴۹
– هر محکومی که دارای یکی از ادیان رسمی کشور باشد میتواند در آسایشگاه عمومی یا انفرادی خود یک جلد کتاب آسمانی، کتاب دعا، سجاده و مهر نماز برای اجرای امور واجب مذهب خود نگهداری نماید.
ماده ۱۵۰
– هر محکومی که دارای یکی از ادیان رسمی کشور است در صورت لزوم میتواند تقاضا نماید تا پس از موافقت رئیس زندان نماینده مذهبی او در موسسه یا زندان حضور یافته در اجرای آداب و مسائل مذهبی او را راهنمایی و ارشاد نماید.
ماده ۱۵۱
– در هر زندان در صورت امکان وسایل و امکانات ورزشی و تربیت بدنی از قبیل کادر مربیان ورزشی و تدارک سالن سرپوشیده و زمین و وسایل لازم برای ورزشهای فردی و گروهی فراهم میگردد.
ماده ۱۵۲
– به منظور سلامت جسم و روح محکومان، اجرای برنامه ‏های ورزش صبحگاهی در زندان ‏ها برای محکومانی که قادر به انجام ورزش می ‏باشند، اجباری است و بنا بر برنامه‏ ای که برای آنان تنظیم می‏ شود باید دست کم روزانه نیم ساعت در هوای آزاد ورزش نمایند.
ماده ۱۵۳
– محکوم می ‏تواند به پیشنهاد رئیس زندان، موافقت مدیرکل زندان‏ های استان مربوط و قاضی ناظر با اجرای تشریفات قانونی و انتظامی در مسابقه ‏های ورزشی و فعالیت های فرهنگی و مذهبی خارج از زندان شرکت نماید.
تبصره
– شرکت در مسابقه ‏های خارج از کشور افزون بر رعایت مفاد ذکر شده مشمول مقررات خاص خود نیز می ‏باشد.
ماده ۱۵۴
– به منظور پرورش افکار و استعدادهای هنری و ارتقاء سطح معلومات محکومان به پیشنهاد معاونت بازپروری، موافقت رئیس زندان و با جلب کمک و همکاریهای وزارتخانه‏ ها، نهادها و سازمان های مربوط، در زندان ‏ها برنامه ‏های نمایش ماهانه ترتیب داده می‏ شود.
محکومانی در نمایشهای ماهانه شرکت خواهند کرد که رئیس زندان از طرز کار و رفتار آنان رضایت داشته و صلاحیت اخلاقی آنها را شورای طبقه‏ بندی تایید نماید. همچنین به منظور پرورش روح و جسم محکومان با پیشنهاد رئیس زندان و موافقت مدیرکل و قاضی ناظر، محکومانی که دارای حُسن رفتار بوده و مقررات موسسه یا زندان را کاملاً اجرا می‏ نمایند، دست کم ماهی یکبار به نمایشگاهها یا تفریحگاههای عمومی شهر که از سوی موسسه یا زندان به این کار اختصاص داده شده اعزام خواهند شد. بدیهی است حفاظت از محکومان در چنین مواردی با رعایت مفاد این آیین‏ نامه به عهده ماموران انتظامی زندان خواهد بود و در صورت لزوم از سایر نیروهای انتظامی محل استفاده خواهد شد.
ماده ۱۵۵
– نمایش فیلمهای آموزنده و اخلاقی تحت نظر معاونت بازپروری در موسسه یا زندان با جلب کمک و همکاری اداره‏ ها و سازمان های مربوط با رعایت ماده پیش مانعی ندارد.
ماده ۱۵۶
– محکومان می ‏توانند در ساعت ‏های فراغت خود با رعایت نظم و ترتیب بر اساس برنامه تنظیمی از برنامه ‏های رادیو و تلویزیون استفاده نمایند.
ماده ۱۵۷
– متهمان واجد صلاحیت می‏ توانند با صلاحدید مسئولان زندان از برنامه ‏های بازپرورانه استفاده نمایند مگر اینکه به لحاظ عدم شایستگی اخلاقی و نوع و اهمیت جرم ارتکابی و یا دستور قضایی، اجتماع آنان با سایر متهمان و محکومان به مصلحت نباشد.
ماده ۱۵۸
– از تاریخ تصویب این آیین‏ نامه معاونت بازپروری سازمان به وسیله‏ ی واحدهای بازپروری درون موسسه‏ ها و زندان‏ ها، مکلف است کلیه اقدام‏ های بازپرورانه مقرر در این فصل اعم از آموزشی، حرفه‏ آموزی، مذهبی و مانند آنها را با توجه به تاثیر آنها در بازسازگاری محکومان و کاهش تکرار بزه مورد ارزیابی ماهانه و سالانه قرار دهد و در صورت نافایده ‏مندی هر یک از این برنامه‏ ها، باید برنامه‏ های بازپرورانه هدفمند که اجرای آن کاهش میزان تکرار بزه را در پی داشته باشد، تهیه، تدوین و اجرا گردد؛ رونوشت گزارش ‏های ارزیابی ماهانه و سالانه به استحضار رئیس سازمان خواهد رسید.
تبصره
– بی‏ توجهی به مقررات این ماده تخلف به شمار آمده، موجب پیگرد در هیات ‏های رسیدگی به تخلف ‏های اداری است.
ماده ۱۵۹
– محکومان می‏ توانند از اخبار کشور به وسیله وسایل ارتباط جمعی مجاز در داخل موسسه یا زندان مانند رادیو، تلویزیون و دست کم یک روزنامه کثیر الانتشار اطلاع حاصل نمایند.
ماده ۱۶۰
– در صورت امکان در هر زندان می ‏بایست زیرنظر واحد بازپروری نشریه ماهانه منتشر و اطلاعات مربوط به فعالیت های بازپرورانه و مقررات انتظامی موسسه یا زندان با درج مقاله ‏هایی که به وسیله مربیان یا محکومان تهیه می‏ شود در آن منعکس گردد. محکوم حق ندارد در ضمن مقاله‏ های خود کمکهای مادی یا انجام خدمتی را از مردم طلب نماید و مطالب مندرج در نشریه زندان باید صرفاً واجد جنبه‏ های اخلاقی، تربیتی، ادبی، علمی، تفریحی، هنری و سرگرم ‏کننده باشد.
ماده ۱۶۱
– اجازه بازدید از زندان به دستور کتبی مدیرکل زندان ‏ها یا مقام‏ های قضایی صلاحیت ‏دار افزون بر مقام‏ های رسمی کشور تنها به کسانی داده می ‏شود که در رشته‏ های مربوط به علوم مذهبی، اجتماعی، اخلاقی، تربیتی، کیفر شناسی، جزایی و علوم اداره زندان ‏ها تدریس یا تحقیق می‏ نمایند یا آنهایی که در انجمنهای خیریه به فعالیت های مذهبی، اجتماعی و اصلاح محکومان عضویت دارند.
ماده ۱۶۲
– مقام ‏های مجاز برای ورود به زندان‏ ها و موسسه‏ های تامینی و تربیتی عبارتند از:
رئیس قوه قضاییه و معاونان وی، رئیس دیوان عالی کشور، دادستان کل کشور، وزیر دادگستری، دادستان انتظامی قضات رئیس سازمان و معاونان او، مدیران کل سازمان، بازرسان اعزامی رئیس قوه قضاییه، ماموران دفاتر بازرسی و حفاظت اطلاعات سازمان، بازرسان سازمان بازرسی کل کشور بر اساس ابلاغ صادر شده، مسئول دفتر حمایت از حقوق شهروندی سازمان و مسئولان واحدهای استانی این دفتر در حوزه‏ ی استان محل خدمت، رئیسان دادگستری، قاضیان ناظر زندان، دادستان و معاونان وی و قاضیان دادگاه ها و دادسراها در مورد پرونده‏ های مطرح شده نزد آنان و همچنین رئیسان سازمان قضایی نیروهای مسلح، دادستان و معاونان وی در مورد متهمان و محکومان مربوط به این سازمان.
تبصره ۱
– اشخاص زیر با اطلاع و اجازه رئیس زندان و رعایت سایر مقررات این آیین ‏نامه در حدود وظائف و شغل خود و در صورت نیاز می‏ توانند وارد موسسه یا زندان شوند:
مدیرعامل، رئیس هیات ‏مدیره، کارکنان و مددکاران انجمن حمایت از زندانیان شهرستان محل.
تبصره ۲
– ورود و خروج نیروهای اطلاعاتی وزارت اطلاعات به منظور انجام امور محول شده پس از معرفی و هماهنگی لازم با سازمان تنها در حدود قانون و مقررات تشکیل وزارت اطلاعات خواهد بود.
تبصره ۳
– ورود ماموران با سلاح گرم یا سرد به پوسته داخلی موسسه ‏ها، زندان ‏ها، بندها و اندرزگاهها به استثناء موارد بحرانی بر اساس دستور ممنوع است و تخلف از آن حسب مورد موجب تعقیب قانونی خواهد بود.
ماده ۱۶۳
– عکسبرداری، رد و بدل کردن اشیاء، نامه، حمل ضبط ‏صوت، دوربین عکاسی، مواد ممنوعه و نظایر این اعمال برای بازدیدکنندگان در مواقع بازدید ممنوع می‏ باشد.
ماده ۱۶۴
– بازدیدکنندگان باید از پیش اجازه مخصوص به امضای رئیس موسسه یا زندان را اخذ نموده، و به هنگام ورود برگ شناسائی و اجازه کتبی خود را به مسئول امور نگهبانی زندان ارایه دهند، ساعت ورود و مشخصات کامل و علت بازدید و ساعت خروج آنها باید در دفتر مخصوص بازدیدکنندگان ثبت گردد. هرگاه بازدیدکننده دیدگاههایی اصلاحی یا انتقادی داشته باشد نتیجه مشاهده‏ ها و استنباط‏ های خود را در دفتر یاد شده منعکس می‏ نماید در این صورت مراتب باید به وسیله اداره کل به سازمان گزارش شود تا از این گونه همکاریها و راهنماییها در بهبود وضع موسسه ‏ها و زندان‏ ها حداکثر استفاده به عمل آید.
ماده ۱۶۵
– تهیه فیلم و خبر و انتشار شرح احوال و عکس محکومان به طوری که باعث شناسایی، هتک حیثیت و رسوایی آنان نشود و یا خود به طور کتبی به آنها رضایت دهند با اجازه معاونت بازپروری سازمان مجاز خواهد بود.
ماده ۱۶۶
– انجام عقد نکاح و طلاق و تنظیم هرگونه سند معامله و قرارداد یا تعهدی که یک طرف آن محکوم باشد بایستی با اجازه مقام قضایی مربوط یا قاضی ناظر زندان انجام و در صورت لزوم در موسسه یا زندان به وسیله یکی از سردفتران اسناد رسمی با شرایط عادلانه ‏تر از سایر دفترهای اسناد رسمی انجام پذیرد تا موجب تضییع حقوق محکوم یا اشخاص حقیقی و حقوقی دیگر نشود.
فصل پنجم
– تخلف‏ ها و تنبیه‏ های درون مراکز حرفه ‏آموزی و اشتغال و زندان‏ ها
ماده ۱۶۷
– اعتراض، شکایت و تقاضای ملاقات به صورت دسته ‏جمعی و اعتصاب محکومان و متهمان به کلی ممنوع است ولی هر محکوم می ‏تواند به طور شفاهی یا کتبی تقاضای ملاقات با قاضی ناظر زندان یا رئیس موسسه یا زندان را بنماید و اگر شکایت یا اعتراضی دارد آن را در صندوقهای مربوط بیندازد، به همین منظور صندوقهایی در محل های مناسب نصب گشته، دست ‏کم هفته ‏ای یک بار توسط قاضی ناظر تخلیه و مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
تبصره
– به گزارش‏ های نامربوط به موسسه یا زندان، یا بدون امضا و مشخصات نویسنده ترتیب اثر داده نخواهد شد.
ماده ۱۶۸
– هر محکوم باید به محض اطلاع از وقوع حوادث و پیشامدهای سوء احتمالی و اعمالی که تحقق آن مخل نظم داخلی موسسه یا زندان می ‏گردد، مراتب را فوری به مسئول امور نگهبانی یا به هر یک از مقام‏ های مسئول زندان گزارش دهد.
ماده ۱۶۹
– تندخویی، دشنام، ادای الفاظ رکیک یا تنبیه بدنی متهمان و محکومان و اعمال تنبیه‏ های خشن، مشقت ‏بار و موهن در موسسه‏ ها و زندان ‏ها به کلی ممنوع است.
ماده ۱۷۰
– مقید نمودن محکوم و متهم به دستبند به منظور کنترل و جلوگیری از خودزنی، ایذاء و آزار دیگران، ایراد خسارت به اموال و ممانعت از فرار وی به هنگام اعزام و بدرقه برابر نظریه رئیس موسسه یا زندان و در غیاب وی بالاترین مقام مسئول در موسسه یا زندان مجاز می ‏باشد.
ماده ۱۷۱
– در هنگام شورش محکومان یا متهمان، کارکنان موسسه‏ ها و زندان‏ ها نهایت تلاش خود را در برقراری آرامش و جلوگیری از بروز خونریزی یا ایراد خسارت به افراد و اموال خواهند نمود و در صورت لزوم از مقام‏ های انتظامی محل استمداد نموده، جلوی گسترش شورش را می ‏گیرند و متخلفان را حسب مورد به دستگاه قضایی و شورای انضباطی، موسسه یا زندان معرفی خواهند کرد.
ماده ۱۷۲
– کلیه محکومان و متهمان مکلف به حُسن رفتار و سلوک با یکدیگر و اطاعت از دستورهای ماموران موسسه یا زندان و رعایت کلیه مقررات داخلی زندان هستند و در صورت تخلف حسب مورد در شورای انضباطی مطرح و تصمیم‏ های اتخاذی درباره آنها اجرا خواهد شد.
ماده ۱۷۳
– هرگاه محکومان یا متهمان با یکدیگر اختلافی داشته باشند بایستی موضوع را به اطلاع مربی تربیتی بند رسانده تا رئیس اندرزگاه را در جریان امر قرار دهد و رئیس اندرزگاه موظف است به شیوه ‏ای مقتضی رفع اختلاف نماید و هرگاه موفق به حل اختلاف نشود جریان را به رئیس موسسه یا زندان گزارش خواهد کرد تا رئیس موسسه یا زندان حسب مورد اقدام لازم را به عمل آورد.
تبصره
– زد و خورد در زندان، خودزنی، اقدام به خودکشی یا تهدید به انجام آن و هر نوع عملی که بنا بر مقررات خلاف محسوب می ‏شود، ممنوع بوده، متخلف بر اساس نظر شورای انضباطی تنبیه و حسب مورد به مراجع قضایی معرفی خواهد شد.
ماده ۱۷۴
– به منظور رسیدگی به تخلف ‏های محکومان و متهمان شورای انضباطی با ترکیب اعضای زیر تشکیل می‏ گردد: مسئولان واحدهای قضایی، بازپروری، حفاظت اطلاعات، رئیس اندرزگاه مربوط و یک نفر مددکار با انتخاب رئیس زندان، تصمیم‏ های اتخاذی با اکثریت آراء قابل اجراست.
ماده ۱۷۵
– تنبیه‏ های انضباطی عبارتند از:
۱- محرومیت از ملاقات حداکثر سه نوبت.
۲- محرومیت از مرخصی تا ۳ ماه.
۳ – عدم پیشنهاد عفو و آزادی مشروط حداکثر تا ۶ ماه.
۴- نگهداری در واحدهای تک نفره حداکثر تا بیست روز.
تبصره ۱
– اعمال ۳/ ۱ از هر یک از تنبیه ‏های ذکر شده به طور مستقیم از سوی شورای انضباطی امکان ‏پذیر بوده و بیش از آن موکول به موافقت قاضی ناظر می ‏باشد.
تبصره ۲
– رئیس زندان و در غیاب وی بالاترین مقام مسئول در موسسه یا زندان می‏ تواند خارج از وقت اداری و یا در ایام تعطیل نسبت به معرفی محکومانی که در نظم اخلال نموده ‏اند به واحدهای تک نفره تا آغاز وقت اداری اقدام نموده؛ مراتب را به منظور اتخاذ تصمیم مناسب به شورای انضباطی منعکس نماید.
ماده ۱۷۶
– شورای انضباطی پس از اتخاذ تصمیم می‏ تواند تنبیه ‏های مقرر شده را به اکثریت آراء به طور کلی یا جزیی به مدت شش ماه تعلیق نماید هرگاه در این مدت محکوم مرتکب تخلف یا جرمی نشود تنبیه‏ های ذکر شده اجرا نمی ‏گردد. در غیراین صورت افزون بر مجازات تخلف یا جرم ارتکابی اخیر، تنبیه ‏های مقرر شده در شورای انضباطی نیز به مورد اجرا گذارده خواهد شد.
ماده ۱۷۷
– آرای شورای انضباطی در مورد تنبیه محکومان یا متهمان به دستور رئیس زندان یا جانشین او اجرا و صورتمجلس حاکی از ذکر نوع تنبیه و اجزای آن تنظیم و در پرونده محکوم درج و بایگانی می ‏گردد. هرگاه محکوم متخلف از تاریخ آخرین تخلف خود به مدت یک سال مرتکب تخلف یا جرم دیگری نشود و از خود به طور مستمر حسن اخلاق و رفتار نشان دهد آثار تبعی تنبیه مقرر منتفی می ‏گردد. در غیراین صورت در مواقع عفو و بخشودگی در جدول رفتار محکوم به عنوان امتیاز منفی منظور و موردنظر قرار خواهد گرفت.
ماده ۱۷۸
– هرگاه اعمال ارتکابی محکوم افزون بر تخلف انضباطی واجد وصف جزایی یا حقوقی باشد، ضمن محکومیت به تنبیه‏ های مندرج در آیین ‏نامه مراتب به قاضی ناظر به منظور اتخاذ تصمیم گزارش می ‏گردد.
ماده ۱۷۹
– محکوم یا متهم مکلف است کلیه خسارتهایی را که مراکز حرفه ‎‎آموزی و اشتغال یا زندان و موسسه ‏های وابسته وارد می ‏کند جبران نماید و در صورت عمدی بودن یا عدم جبران بنا بر مقررات قانونی به قاضی ناظر معرفی می‏ گردد. همچنین در صورتی که وجه خسارت تا مبلغ یک‏ میلیون ریال باشد رئیس موسسه یا زندان یا جانشین او می‏ تواند با موافقت قاضی ناظر وجه ذکر شده را از حساب یا وجه مربوط به محکوم یا متهم برداشت نموده و موضوع را به طور کتبی به محکوم ابلاغ نماید.
بخش سوم
– رابطه محکوم با خارج از مراکز حرفه‏ آموزی و اشتغال یا زندان
فصل نخست
: ملاقات
ماده ۱۸۰
– کلیه محکومان و متهمان تحت نظارت کامل و طبق مقررات این آیین ‏نامه مجاز به داشتن ارتباط با بستگان و آشنایان خود می ‏باشند و این ارتباط به وسیله ملاقات و مکاتبه‏ ها انجام می‏ پذیرد.
تبصره
– چنانچه ملاقات یا مکاتبه متهمی خلاف حُسن جریان محاکمه باشد قاضی مربوط می ‏بایست به طور کتبی ملاقات با محکوم یا مکاتبه وی را ممنوع اعلام کند. در این صورت و در مدت ممنوعیت حسب مورد ملاقات با محکوم و یا مکاتبه او تنها با اجازه کتبی مراجع قضایی صلاحیت ‏دار مجاز می‏ باشد. تخلف از مفاد این تبصره موجب تعقیب انتظامی یا اداری متخلف خواهد بود ولی پس از آغاز محاکمه وکیل مدافع شخص بازداشت شده حق خواهد داشت که با او ملاقات نماید و هیچ یک از ماموران انتظامی یا اداری و قضایی نمی ‏توانند به هیچ وجه از ملاقات جلوگیری نمایند.
ماده ۱۸۱
– محل ملاقات عمومی محکومان دست کم بایستی مجهز به دیوارهای شیشه‏ ای نشکن و وسایل تلفن و لوازم ضد صوت باشد و وسایل ذکر شده باید طوری تعبیه گردد که هنگام ملاقات و مکالمه محکومان با اشخاص، مزاحمت برای سایر اشخاص فراهم نگردد و مکالمه‏ ها به سهولت انجام پذیرد.
تبصره
– مسئولان موسسه‏ ها و زندان ‏ها می ‏توانند برای ایجاد چنین محلهایی که در جهت رفاه خانواده محکومان احداث می‏ گردد از اعتبارات انجمنهای حمایت از زندانیان محل استفاده نمایند.
ماده ۱۸۲
– زوج یا زوجه، پدر، مادر، برادر، خواهر و فرزندان محکوم یا متهم و همچنین پدر و مادر همسر وی حق دارند بر اساس شرایط ملاقاتهای هفتگی با محکوم ملاقات کنند و سایر بستگان و دوستان محکوم در صورت درخواست با کسب اجازه از طرف رئیس موسسه یا زندان یا قاضی ناظر می ‏توانند ملاقات کنند.
ماده ۱۸۳
– محکومانی که حُسن رفتار و کردار داشته باشند با صلاحدید رئیس موسسه یا قاضی ناظر می ‏توانند با همسر و فرزندان و پدر و مادر و برادر و خواهر و پدر و مادر همسر خود با حضور مامور مراقب ملاقات حضوری نمایند.
ماده ۱۸۴
– محکومان کارگاه‏ های حرفه ‏آموزی خارج از زندان نیز می ‏توانند دست کم هفته ‏ای یک بار با اشخاص ذکر شده در ماده ۱۸۲ ملاقات نمایند. محل ملاقات این گروه از محکومان در محل مناسبی که به این منظور اختصاص داده می ‏شود انجام خواهد شد در این صورت حضور یک مامور مراقب ضروری است.
ماده ۱۸۵
– محکومان یا متهمان با موافقت رئیس موسسه یا زندان یا قاضی ناظر در مواردی می‏توانند ملاقات خصوصی بدون حضور مراقب با همسر و فرزندان خود داشته باشند.
ماده ۱۸۶
– اداره کل شوراهای حل اختلاف کشور می ‏تواند در هر مرکز حرفه ‏آموزی و اشتغال یا زندان با نظر سازمان و در چارچوب قانون و آیین ‏نامه اجرایی شوراهای حل اختلاف، شعبه‏ ای برای حل اختلاف محکومان و شاکیان خصوصی آنان ایجاد نماید. رئیسان زندان ‏ها، بازداشتگاهها و مراکز حرفه‏ آموزی اشتغال نیز مکلفند برای انجام این امر اقدام و در حد توانایی ‏ها همکاری لازم به عمل آورند.
ماده ۱۸۷
– وکلای دادگستری در صورت داشتن وکالتنامه رسمی برای حفظ حقوق موکل خود می ‏توانند با اخذ مجوز کتبی از قاضی مربوط یا قاضی ناظر در ساعت‏ های اداری به زندان مراجعه و با ارایه وکالتنامه رسمی به رئیس زندان، در صورت امکان در اتاق مخصوص و مجزی از اتاق ملاقات عمومی با موکلان خود ملاقات نمایند و در صورت ممنوع‏ الملاقات بودن محکوم، ملاقات با نظر مقام‏ های قضایی مربوط انجام می ‎گیرد. بدیهی است مقدمات تنظیم وکالتنامه رسمی توسط مسئولان موسسه یا زندان فراهم خواهد شد.
تبصره ۱
– کانون وکلا میتواند در هر زندان به هزینه خود با نظر سازمان اتاقی بسازد که برای ملاقات وکلای دادگستری با موکلان آنها اختصاص داده شود.
تبصره ۲
– مفاد این ماده نسبت به وکلا و مشاوران حقوقی قوه قضاییه نیز قابل تسری است.
ماده ۱۸۸
– برنامه ملاقات عمومی در هر موسسه یا زندان از نظر روز و ساعت متناسب با فصل های سال و نیاز هر محل به وسیله رئیس موسسه یا زندان تهیه و با تصویب مدیرکل مربوط آگهی میشود.
تبصره ۱
– برنامه ملاقات باید به گونه ای تنظیم شود که زنان و مردان ملاقات کننده و ملاقات شونده بتوانند به طور جداگانه با یکدیگر ملاقات نمایند.
تبصره ۲
– برنامه ملاقات عمومی باید به گونه ای تنظیم شود که هر محکوم دست کم هفته ای یکبار ملاقات داشته باشد و مدت آن کمتر از ۲۰ دقیقه نباشد.
ماده ۱۸۹
– افزون بر مقام های قضایی صلاحیت دار رئیس موسسه یا زندان و مدیرکل زندان های استان نیز در صورت تشخیص ضرورت می توانند اجازه ملاقات با محکوم را با اشخاص مجاز در آیین نامه صادر نمایند.
تبصره
– در صورتی که برای محکوم از سوی شورای انضباطی محدودیت ملاقات در نظر گرفته شود و قاضی ناظر نیز تایید نموده باشد، موضوع با ذکر دلیل به مراجع ذکر شده در ماده پیش اعلام میگردد تا از دادن ملاقات خودداری نمایند.
ماده ۱۹۰
– رئیس زندان میتواند تسهیلات ملاقات محکومان بیمار را که در بیمارستان بستری بوده یا قادر به حرکت نیستند با نظر پزشک فراهم آورد.
ماده ۱۹۱
– رد و بدل کردن نامه و اشیاء مجاز بدون اجازه رئیس زندان یا نماینده وی به هرگونه که باشد، میان ملاقات کننده و محکوم به کلی ممنوع است و مامور ملاقات موظف به حفظ انتظام، انضباط کامل و اجرای دقیق مقررات ملاقات خواهد بود.
تبصره
– تخلف مامور ملاقات و یا قصور و تقصیر وی موجب تعقیب انتظامی یا اداری خواهد بود.
ماده ۱۹۲
– ملاقات اتباع بیگانه با خانواده و غیر آن باید با حضور یک نفر مترجم مورد اعتماد انجام شود مگر آنکه مکالمه ها به زبان فارسی انجام گیرد، پرداخت دستمزد با سازمان است.
ماده ۱۹۳
– ملاقات نماینده سیاسی و کنسولی با اتباع محکوم خود با معرفی وزارت امور خارجه و با اجازه دادستان، قاضیان رسیدگی کننده یا ناظر زندان میباشد.
تبصره
– محکومانی که کشور آنها در ایران نماینده سیاسی ندارند می توانند با رعایت ماده پیش با نماینده سیاسی و کنسولی دولتی که حافظ منافع آنان میباشد ملاقات نمایند.
ماده ۱۹۴
– در تمام مواردی که شخص خارجی با محکوم یا متهم ملاقات مینماید باید با حضور یک نفر از کارکنان زندان که دست کم به زبان محکوم آشنایی داشته باشد صورت گیرد و صحبت باید بدون نجوا و با صدای بلند باشد. اگر مامور مسئول ملاقات موضوع مذاکره طرفین را بر خلاف مقررات و نظام نامه های داخلی موسسه یا زندان تشخیص دهد باید فوری به ملاقات خاتمه دهد و چگونگی امر را به رئیس زندان گزارش نماید.
ماده ۱۹۵
– رئیسان مراکز حرفه آموزی و اشتغال یا زندان ها باید ترتیبی اتخاذ نمایند تا سالن انتظار جهت استقرار ملاقات کنندگان مجهز به سرویس، فروشگاه و سایر وسایل رفاهی باشد و تدابیری اتخاذ گردد تا ملاقات کنندگان از مسیر مخصوص جدای از محوطه عمومی موسسه یا زندان به قسمت محل ملاقات هدایت شوند.
ماده ۱۹۶
– در تمامی موارد تنظیم برنامه ملاقات از نظر روز و ساعت و طول مدت ملاقات و چگونگی و کیفیت آن با نظر رئیس موسسه یا زندان خواهد بود.
ماده ۱۹۷
– در صورت وجود امکانات، قاضیان ناظر باید در مراکز حرفه آموزی و اشتغال و زندان ها مستقر گردند تا از نزدیک نسبت به انجام وظایف خود منجمله رفع مشکلات محکومان اقدام نمایند. در غیراین صورت باید دست کم در هفته سه بار برای بازدید از موسسه یا زندان محل خدمت خود سرکشی نمایند.
فصل دوم
– ارسال مراسله های پستی
ماده ۱۹۸
– متهم یا محکومی که ممنوع الملاقات نباشد میتواند در هر هفته دو نامه به عنوان همسر و فرزندان، والدین، وکیل رسمی و یا به دیگر بستگان، دوستان و مقام های قضایی و در هر ماه یک نامه به عنوان مقام های رسمی کشور، با رعایت موازین شرعی و قانونی نوشته و ارسال دارد. این نامه ها باید با حضور مسئول قسمت ارسال نامه ها امضا و انگشت زده شده و پس از گواهی مسئول یاد شده به مهر قسمت مربوط ممهور گشته، پس از ثبت در دفتر مراسله ها ارسال میگردد.
تبصره
– متهم یا محکوم ممنوع الملاقات میتواند با اجازه دادستان یا مقام قضایی رسیدگی کننده در صورت لزوم نامه سرگشاده به خانواده و وکیل رسمی نوشته و پس از تایید مقام قضایی ارسال دارد.
ماده ۱۹۹
– در مواقع ضروری و فوق العاده محکوم یا متهم میتواند با اجازه قاضی ناظر یا رئیس زندان بیش از حد مقرر با بستگان خود یا مقام های صلاحیتدار قانونی یا کسانی که به نحوی از انحاء در تعلیم و تربیت و حل مشکلات شخصی و خانوادگی و اجتماعی او صالح و موثر باشند با رعایت مقررات مربوط مکاتبه نمایند.
ماده ۲۰۰
– نامه های صادر شده و وارد شده محکوم یا متهم باید به وسیله مسئول ارسال نامه های محکومان که از میان ماموران مجرب و مورد اعتماد موسسه یا زندان انتخاب میشود به دقت بررسی و مطالعه شده، پس از امضا و مهر قسمت ذکر شده به مقصد ارسال شود.
ماده ۲۰۱
– نامه هایی که نوشته های آن مفسده انگیز یا مخالف با آیین نامه های موسسه یا زندان یا خلاف نظم و عفت عمومی و اخلاق حسنه بوده یا موجب هتک حرمت اشخاص شود یا متضمن الفاظ رکیک و مستهجن و ناسزا، تهدید و یا تهمت و افترا باشد و همچنین عرض حالهای ناموجه و مکرر درباره موضوع هایی که از پیش مورد رسیدگی قرار گرفته و تهیه و ارسال آنها صرفاً به منظور مزاحمت باشد به دستور رئیس موسسه یا زندان ضبط شده و نویسنده نامه بر اساس مقررات آیین نامه تنبیه انضباطی و یا تحت تعقیب جزایی قرار خواهد گرفت.
ماده ۲۰۲
– متن نامه ها باید با خط خوانا و روشن و به زبان فارسی نوشته شده و موضوع آن درباره بیان حقایق مربوط به اوضاع و احوال خانوادگی و شخصی و جریان دعوا مربوط به نویسنده نامه باشد.
ماده ۲۰۳
– کلیه نامه های صادر شده باید در دفتر مخصوص ثبت و نام و نام خانوادگی و مشخصات کامل، شماره قرار یا دادنامه، شماره محکوم، شماره آسایشگاه نویسنده نامه و نشانی و عنوان گیرنده با خط خوانا روی پاکت نوشته شده تا در صورت برگشت آن با استفاده از نوشته های دفتر ذکر شده عیناً به نویسنده نامه مسترد شود.
ماده ۲۰۴
– نامه هایی که به زبان خارجی نوشته میشود اگر در محل برای ترجمه و بررسی آن وسیله ای موجود نباشد بایستی عیناً به اداره کل زندان ها و در نهایت به سازمان ارسال گردد تا پس از بررسیهای لازم چنانچه ارسال آن به مقصد بدون مانع باشد به منظور ارسال به زندان مربوط اعاده شود.
ماده ۲۰۵
– متهمان و محکومان اتباع خارجه می توانند به وسیله وزارت امور خارجه با نماینده سیاسی و کنسولی خود مکاتبه نمایند و نامه های آنها باید بنا بر مقررات این آیین نامه بررسی و به مقصد فرستاده شود.
ماده ۲۰۶
– در مواقع ضروری ارتباط محکوم به وسیله تلگراف یا تلفن با اشخاص یا مقام های رسمی با رعایت مقررات آیین نامه با هزینه شخصی محکوم بی اشکال است.
تبصره
– مکالمه تلفنی محکومان اتباع خارجی با حضور مترجم مورد اعتماد سازمان بی مانع است.
ماده ۲۰۷
– واحدهای بازرسی اداره های کل موظفند برای هر زندان صندوق شکایت ها تهیه و در دسترس محکومان قرار دهند تا در صورتی که محکومان از امور بازداشتگاه یا موسسه یا زندان شکایت داشته باشند بتوانند شکایت خود را با ذکر دلیل ضمن نامه ای که هویت دقیق محکوم روی پاکت قید شده باشد به طور مستقیم در صندوق ذکر شده قرار دهند این صندوق هر هفته یک بار توسط بازرسی اداره کل باز و شکایت آن به وسیله واحد بازرسی مورد بررسی قرار میگیرد.
ماده ۲۰۸
– توزیع و قبول نامه های محکومان از ساعت ۱۱ صبح الی ۱۴ میباشد. جز در موارد اضطراری، با وصول تلگراف یا هر نامه بایستی حداکثر ظرف دو روز از تاریخ وصول به دست محکوم یا مرجع مربوط برسد.
ماده ۲۰۹
– در صورتی که محکوم از نحوه اجرای بازداشت یا حبس خود و یا هر امر دیگری از امور بازداشتگاه، موسسه و زندان شکایت داشته باشد میتواند شکایت خود را با ذکر دلیل ضمن نامه ای سربسته به طور مستقیم به رئیس موسسه یا زندان اعلام نماید و نام برده مکلف است این قبیل نامه ها را به مراجع مربوط ارسال دارد.
ماده ۲۱۰
– متهم یا محکوم میتواند کتابهای مذهبی، علمی، تحصیلی و هر کتاب یا نشریه مجاز را با نظر مسئول بازپروری دریافت و مطالعه نماید.
ماده ۲۱۱
– ورود لباس ها و پتو و مواد خوراکی توسط متهمان و محکومان بر اساس دستورالعمل صادره از سازمان خواهد بود.
تبصره
– هر محکوم میتواند ۱۰ روز پیش از آزادی از خارج از زندان لباس دریافت نماید و این لباس به انبار تحویل میگردد تا محکوم هنگام خروج از آن استفاده نماید.
ماده ۲۱۲
– مرسوله هایی که توسط پست برای متهم یا محکوم ارسال میشود به وسیله ماموران مجرب و مورد وثوق زندان بازدید و تحویل گرفته میشود. چنانچه مرسوله ها از اشیایی باشد که نگهداری آن جرم محسوب میگردد، مراتب ضمن گزارش جهت اتخاذ تصمیم به مقام قضایی صلاحیت دار اعلام و در صورتی که نگهداری آنها در داخل زندان ممنوع باشد به خانواده متهم یا محکوم مسترد و یا جزو اموال محکوم محسوب و تا آزادی وی ضبط خواهد شد.
فصل سوم (اصلاحی ۱۳۸۹/۰۲/۲۱)
: مرخصی زندانیان
ماده
۲۱۳
– در موارد ازدواج، فوت بستگان نسبی و سببی درجه نخست از طبقه نخست یا ابتلاء آنان به بیماری حاد که به سبب آن برای مدت طولانی قادر به حرکت نباشند، یا بروز هرگونه حادثه غیرمترقبه و یا معضلی که اعزام محکوم به مرخصی را ایجاب نماید محکوم با اخذ تامین متناسب به شرح تبصره۲ ماده ۱۲۴ به مدت یک هفته به مرخصی اعزام میشود.
ماده ۲۱۳
– به منظور کمک به تحکیم مبانی و روابط خانوادگی و اجتماعی زندانیان، رفع مشکلات ضروری فردی، خانوادگی و قضائی، بازتوانی اجتماعی و فراهم نمودن زمینه بازگشت مجدد به جامعه و همچنین مشارکت فعال در برنامه های اصلاحی، تربیتی، فرهنگی و ورزشی، حرفه آموزی و اشتغال، به زندانیان در چهارچوب مواد مربوط به این فصل مرخصی اعطاء میگردد.
تبصره (الحاقی ۱۳۸۹/۰۲/۲۱)
– اعطای مرخصی به زندانیان به عنوان یک حق تلقی نمی گردد و برخورداری از آن موکول به رعایت مقررات زندان و کسب امتیازات لازم میباشد.
ماده ۲۱۴ (اصلاحی ۱۳۸۹/۰۲/۲۱)
– شرایط اعطای مرخصی:
الف)(الحاقی ۱۳۸۹/۰۲/۲۱)
محکومین به حبس تا ۱۵ سال باید حداقل ۶/۱ (یک ششم) از مدت حبس و محکومین بیش از ۱۵ سال و حبس ابد حداقل سه سال از مدت محکومیت خود را سپری کرده باشند. محکومینی که دارای سابقه محکومیت در جرائم عمدی باشند، به ازای هر سابقه محکومیت یک ماه به نصاب مذکور اضافه میشود.
ب)(الحاقی ۱۳۸۹/۰۲/۲۱)
محکومینی که به لحاظ عدم پرداخت جزای ن