وبسایت حقوقی بهروز اصبحی
وکیل پایه یک دادگستری

رای وحدت رویه شماره ۱۵۲۱ مورخ ۱۳۳۷/۰۳/۱۹ هیات‌ عمومی دیوان ‌عالی ‌کشور | صلاحیت دادگاه‌ها در رسیدگی مستقیم به جرایم مرتبط با قاچاق مواد مخدر و ابزارهای مرتبط بدون نیاز به درخواست ادارات دولتی

راجع به بزه نگه داشتن اسباب و ادوات مخصوص شیره جوشانی و غیره موضوع ماده 23 قانون مجازات مرتکبین قاچاق از دو شعبه 3 و 8 دیوان عالی کشور دو حکم متناقض به شرح ذیل صادر شده است:
الف- شعبه سوم دیوان عالی کشور به شرح حکم شماره 4563 مورخ 1335/12/15 چنین استدلال کرده است:
دادگاه استان به استناد این که دادگاه جنحه حق رسیدگی به اتهام فاطمه متهمه را راجع به نگهداری آلات و ادوات شیره کش­خانه نداشته و حکم محکومیت او به پرداخت پانصد ریال جزای نقدی مخالف قانون است این قسمت از حکم دادگاه جنحه را گسیخته و اخذ جریمه مزبور را از تکالیف مامورین وصول درآمد دولت دانسته است در صورتی که طبق ماده 23 قانون مجازات مرتکبین قاچاق و تبصره ذیل ماده 24 قانون مزبور دادگاه کیفری باید به اتهام مزبور نیز رسیدگی کند و حکم مقتضی را بدهد بنابراین اعتراض دادیار استان بر این قسمت از رای فرجام­خواسته وارد است و این قسمت از رای نقض و تجدید رسیدگی به همان شعبه دادگاه استان نهم که رای فرجام خواسته را صادر کرده است ارجاع می­ شود.
ب- شعبه هشتم دیوان عالی کشور در حکم شماره 4617 مورخ 13/12/35 به شرح ذیل استدلال نموده است:
گرچه از طرف محکوم ­علیه فرجام خواه اعتراضی نشده است لیکن اشکالی که بر حکم دادگاه استان وارد به نظر می­رسد این است که دادگاه برای داشتن آلات شیره کش به استناد ماده 23 اصلاحی قانون مجازات مرتکبین قاچاق متهم را به پرداخت پانصد ریال و در مورد نگهداری شیره بر طبق شق 3 ماده 9 آیین نامه منع کشت خشخاش با رعایت ماده 2 الحاقی به آیین دادرسی کیفری و ماده 45 مکرر قانون مجازات عمومی به سه ماه حبس و غیره محکوم کرده است و حال آن که موضوع ماده 23 لایحه اصلاحی قانون مجازات مرتکبین قاچاق صرفاً جزای نقدی است که تصریح شده(دریافت خواهد شد) و ظاهرا از وظائف مامورین وصول درآمد است که بر طبق مقررات قانون مجازات مرتکبین قاچاق اقدام به وصول آن نمایند و چون محکومیت متهم در این خصوص در کیفر قانونی او موثر است حکم فرجام­ خواسته بر طبق ماده 430 قانون آیین دادرسی کیفری نقض و رسیدگی مجدد به شعبه دیگر دادگاه استان ششم ارجاع می­ شود.
موضوع مختلف ­فیه در هیات عمومی دیوان عالی کشور طرح گردیده و به اکثریت چنین رای داده ­اند: با توجه به ماده 23 قانون کیفر مرتکبین قاچاق که برای دارنده اسباب و ادوات مخصوص شیره جوشانی و تریاک مالی یا چراغ و آلات استعمال شیره یا اجزاء آن جزای نقدی مقرر داشته است تشریفات مقرر در قانون مزبور برای تعقیب و وصول جریمه از مرتکبین قاچاق اموال موضوع عایدات دولت یا اعمالی که در حکم قاچاق می ­باشد شامل این مورد که برای مرتکب جزای نقدی معین گردیده است نبوده و بالجمله قانون مذکور صراحتی در منع رسیدگی دادگاه ­ها به این قبیل امور مستقیماً و بدون اینکه از طرف ادارات و مامورین وصول عایدات دولت تقاضا شده باشد ندارد و بنابراین رای شعبه 3 دیوان کشور صحیح به نظر می‌رسد.