مطابق با آخرین اصلاحات قانون خدمت وظیفه عمومی و ابلاغیه های ستاد کل نیروهای مسلح، معافیت کفالت مادر به مشمولی تعلق میگیرد که تنها فرزند ذکور بالای ۱۸ سال و نگهدارنده مادر فاقد شوهر باشد. شرط اصلی این معافیت، «فقدان همسر» برای مادر است که شامل موادی چون فوت همسر یا طلاق قطعی میشود. در صورت طلاق، باید از تاریخ ثبت طلاق حداقل ۳۰ ماه (دو سال و نیم) گذشته باشد تا معافیت دائم صادر شود؛ در طول این ۳۰ ماه به مشمول معافیت موقت داده میشود.
شرط حیاتی دیگر این است که مشمول باید «تنها فرزند ذکور» بالای ۱۸ سال برای مادر باشد. وجود برادر یا برادران دیگری که زیر ۱۸ سال هستند مانع معافیت نیست، اما اگر مشمول دارای برادر بالای ۱۸ سال باشد، حتی اگر آن برادر در شهر دیگری ساکن باشد یا ازدواج کرده باشد، امکان دریافت معافیت وجود ندارد؛ مگر اینکه برادر دیگر به تشخیص شورای پزشکی وظیفه عمومی، به دلیل بیماری یا نقص عضو، توانایی نگهداری از مادر را نداشته باشد. همچنین مادر مشمول نباید دارای همسر (ناپدری) باشد. در صورت واجد شرایط بودن، مشمول باید از طریق دفاتر پلیس ۱۰ نسبت به ثبت درخواست و طی مراحل معاینه پزشکی و استعلامات ثبت احوال اقدام نماید.