خروج از قیمومیت به معنای پایان یافتن تسلط قانونی قیم بر امور مالی و غیر مالی شخص محجور صغیر مجنون یا سفیه است و زمانی رخ میدهد که شخص به سن بلوغ و رشد عقلی رسیده یا علت حجر او برطرف شده باشد. با این اقدام شخص از نظر قانونی مستقل شده و کنترل کامل اموال و حقوق خود را در دست میگیرد.
نحوه خروج از قیمومیت طبق قانون مدنی و قانون امور حسبی شامل مراحل زیر است:
۱. ثبت دادخواست: شخص باید با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی دادخواست صدور گواهی رشد یا اثبات رفع حجر را به طرفیت دادستان و قیم خود ثبت کند.
۲. ارجاع به دادگاه: پرونده حسب مورد به دادگاه خانواده یا دادگاه امور حسبی ارجاع داده میشود.
۳. بررسی پزشکی قانونی: دادگاه معمولا شخص را برای بررسی سلامت روان و میزان رشد عقلی به کمیسیون پزشکی قانونی معرفی می کند تا اهلیت وی تایید شود.
۴. صدور حکم: در صورت تایید پزشکی قانونی مبنی بر رسیدن به رشد عقلی برای افراد زیر ۱۸ سال یا برطرف شدن جنون و سفاهت دادگاه حکم رفع حجر و خروج از تحت قیمومیت را صادر می کند.
بر اساس تبصره ۲ ماده ۱۲۱۰ قانون مدنی و رویه قضایی فعلی رسیدن به سن ۱۸ سال تمام شمسی نشانه رشد مالی است و خروج از قیمومیت به صورت خودکار انجام میشود اما اگر فردی بخواهد قبل از این سن به اموال خود دسترسی پیدا کند گرفتن حکم رشد از دادگاه الزامی است.