طبق ماده ۱۱۸۰ قانون مدنی طفل صغیر یا غیر رشید یا مجنونی که جنون و عدم رشد او متصل به زمان صغر باشد تحت ولایت قهری پدر و جد پدری خود میباشد. ولایت قهری سمتی است که مستقیما از طرف قانون به پدر و جد پدری داده میشود و نیازی به حکم یا تایید دادگاه ندارد.
در مقابل طبق ماده ۱۲۱۸ قانون مدنی برای اطفالی که ولی خاص یعنی پدر یا جد پدری یا وصی منصوب از طرف آن ها را ندارند و همچنین برای مجانین و اشخاص غیر رشید قیم معین میشود. قیم فردی است که توسط دادگاه برای سرپرستی و اداره امور مالی این اشخاص انتخاب و منصوب میگردد.
تفاوت اصلی در منشا تعیین و میزان اختیارات است. ولی قهری به صورت طبیعی و قانونی دارای این سمت است و اختیارات وسیعی در اداره اموال مولی علیه دارد اما قیم در صورت فقدان ولی قهری توسط قاضی دادگاه منصوب میشود و اختیارات او محدودتر است به طوری که طبق ماده ۱۲۴۱ قانون مدنی قیم برای انجام معاملات مهم مانند فروش اموال غیر منقول نیاز به اجازه کتبی دادستان و نظارت دادگاه دارد.