طبق ماده ۲۳۴ قانون مدنی، شروط ضمن عقد به سه دسته شرط صفت، شرط نتیجه و شرط فعل تقسیم می شوند. تفاوت های اصلی شرط صفت و شرط نتیجه به شرح زیر است:
اول- تعریف و ماهیت:
طبق ماده ۲۳۴ قانون مدنی، شرط صفت عبارت است از شرطی که راجع به کیفیت یا کمیت مورد معامله باشد، مانند خرید یک دستگاه خودرو به شرط داشتن رنگ سفید. اما شرط نتیجه آن است که تحقق اثر یک عمل حقوقی در ضمن عقد شرط شود، مانند اینکه شرط شود خریدار وکیل فروشنده در فروش ملک دیگری باشد.
دوم- نحوه تحقق:
طبق ماده ۲۳۶ قانون مدنی، شرط نتیجه در صورتی که حصول آن موقوف به سبب خاصی نباشد، به نفس اشتراط یعنی به محض انعقاد عقد، خود به خود حاصل میشود و نیاز به اقدام دیگری ندارد. در مقابل، شرط صفت مربوط به وضعیت موجود مال در زمان عقد است و جنبه ایجاد شدنی ندارد، بلکه یا در مال موجود است یا نیست.
سوم- ضمانت اجرای تخلف از شرط:
طبق ماده ۲۳۵ قانون مدنی، هرگاه شرط صفت باشد و معلوم شود آن صفت در مال موجود نیست، کسی که شرط به نفع او شده است تنها حق فسخ معامله را خواهد داشت و نمی تواند متعهد را به ایجاد آن صفت اجبار کند. در شرط نتیجه، به دلیل تحقق همزمان با عقد، تخلف از شرط معنا ندارد، مگر اینکه انجام آن غیرممکن باشد که در این صورت طبق ماده ۲۴۰ قانون مدنی برای مشروط له حق فسخ ایجاد میشود.
چهارم- قابلیت اسقاط:
طبق ماده ۲۴۴ قانون مدنی، شرط نتیجه پس از انعقاد عقد قابل اسقاط نیست، زیرا اثر حقوقی مورد نظر بلافاصله ایجاد شده و پایان یافته است. اما حق فسخ ناشی از فقدان شرط صفت، طبق همین ماده قابل اسقاط است.