طبق مقررات قانون مدنی، تفاوت های اصلی خیار مجلس و خیار تبعض صفقه به شرح زیر است:
۱. مبنا و علت ایجاد خیار
طبق ماده ۳۹۷ قانون مدنی، خیار مجلس به دلیل حضور طرفین معامله در جلسه عقد ایجاد میشود و هدف آن دادن فرصت تفکر بیشتر به خریدار و فروشنده است. اما طبق ماده ۴۴۱ قانون مدنی، خیار تبعض صفقه زمانی ایجاد میشود که عقد بیع نسبت به بعض معامله به جهتی از جهات باطل باشد؛ در این حالت خریدار حق دارد معامله را نسبت به بخش صحیح قبول کند و نسبت به بخش باطل پول خود را پس بگیرد، یا اینکه کل معامله را فسخ کند.
۲. اختصاص به عقد بیع
طبق ماده ۳۹۷ قانون مدنی، خیار مجلس مختص عقد بیع (خرید و فروش) است و در سایر عقود وجود ندارد. در حالی که خیار تبعض صفقه بر اساس قواعد عمومی قراردادها، هرچند در باب بیع ذکر شده، اما در سایر عقود معوض نیز قابل اجرا است.
۳. مهلت زمان اعمال خیار
مهلت اعمال خیار مجلس تا زمانی است که طرفین از هم جدا نشده باشند و مجلس عقد بهم نخورده باشد (ماده ۳۹۷). در مقابل، خیار تبعض صفقه پس از آگاهی خریدار از باطل بودن بخشی از معامله ایجاد میشود و طبق ماده ۴۴۳ قانون مدنی، فوریت در اعمال آن شرط است.