عقد فضولی به قراردادی گفته میشود که در آن شخصی بدون داشتن حق مالکیت و بدون داشتن سمت قانونی مانند وکالت ولایت یا وصایت از طرف مالک اقدام به انجام معامله ای برای او بنماید.
مستند به ماده ۲۴۷ قانون مدنی معامله فضولی غیر نافذ است. معنای غیر نافذ بودن این است که این قرارداد ذاتا باطل نیست بلکه اعتبار و نفوذ حقوقی آن کاملا منوط به اجازه و تایید مالک اصلی پس از انعقاد عقد میباشد. چنانچه مالک پس از اطلاع از قرارداد آن را تنفیذ و تایید کند معامله از زمان انعقاد صحیح و کامل میشود و در صورتی که آن را رد نماید قرارداد به طور کلی باطل و بی اثر خواهد شد.
در ادبیات حقوقی به شخصی که بدون اجازه معامله را انجام داده فضول به مالک مال مالک اصلی و به طرف دیگر قرارداد که با فضول معامله کرده است اصیل گفته میشود.