طبق ماده ۳۰۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، هرگاه در تنظیم و نوشتن رای دادگاه سهو قلم رخ دهد، مانند از قلم افتادن کلمه ای، زیاد شدن آن و یا اشتباه در محاسبه، تا وقتی که از رای مذکور درخواست تجدیدنظر نشده است، دادگاه راسا یا به درخواست ذینفع، رای را تصحیح می کند. رای تصحیحی به طرفین ابلاغ میشود و دادن رونوشت از رای اصلی بدون ضمیمه کردن رای تصحیحی ممنوع است.
در امور کیفری نیز طبق ماده ۳۸۱ قانون آیین دادرسی کیفری، هرگاه در رای دادگاه اشتباه تایپی یا سهو قلمی صورت گیرد که به اساس رای لطمه ای وارد نکند، دادگاه صادرکننده رای آن را اصلاح و رای تصحیحی صادر می کند. طبق این ماده، تسلیم رونوشت رای اصلی بدون ضمیمه کردن رای تصحیحی ممنوع میباشد.
بنابراین برای اصلاح اشتباه، ذینفع باید درخواست تصحیح رای را به همان شعبه صادرکننده رای تقدیم کند. این درخواست مشمول هزینه دادرسی دعاوی نیست و دادگاه در وقت فوق العاده به آن رسیدگی و رای تصحیحی صادر می کند. اگر رای در مرحله تجدیدنظر باشد، طبق تبصره ماده ۳۰۹، دادگاه تجدیدنظر مرجع صالح برای تصحیح خواهد بود.
طبق قوانین جاری، تسلیم رونوشت یا کپی رای اصلی بدون ضمیمه کردن رای اصلاحی ممنوع است. اگر پرونده به دلیل تجدیدنظر خواهی از دادگاه بدوی خارج شده باشد، مرجع بالاتر یعنی دادگاه تجدیدنظر وظیفه اصلاح سهو قلم را بر عهده خواهد داشت. در امور کیفری نیز بر اساس ماده ۳۸۱ قانون آیین دادرسی کیفری، فرایند مشابهی وجود دارد و هرگاه در تنظیم یا کتابت رای اشتباهی رخ دهد که به اساس حکم لطمه ای وارد نکند، دادگاه صادرکننده رای یا مرجع بالاتر آن را اصلاح می کند.
برای انجام این کار، متقاضی باید درخواست خود را تحت عنوان تقاضای صدور رای اصلاحی به شعبه صادرکننده رای ارایه دهد. این درخواست نیاز به پرداخت هزینه دادرسی ندارد و دادگاه در وقت فوق العاده و بدون نیاز به تشکیل جلسه رسیدگی، نسبت به تصحیح حکم اقدام می کند. اعتبار رای اصلی همواره منوط به ضمیمه بودن رای اصلاحی است و اجرای احکام نیز بر اساس مندرجات اصلاح شده اقدام به اجرای حکم خواهد کرد.