طبق ماده ۱۰۹۲ قانون مدنی هر گاه شوهر قبل از نزدیکی همسر خود را طلاق دهد زن مستحق نصف مهریه خواهد بود و اگر شوهر بیش از نصف مهریه را قبلا پرداخته باشد حق دارد مازاد بر نصف را استرداد کند. بنابراین اصلی ترین حالت استرداد مهریه وقوع طلاق پیش از برقراری رابطه زناشویی است که زوج میتواند دادخواست استرداد نصف مهریه را مطرح نماید.
همچنین طبق ماده ۱۰۹۸ قانون مدنی در صورتی که عقد نکاح باطل بوده و بین زوجین نزدیکی واقع نشده باشد زن حق مطالبه مهریه را ندارد و اگر آن را دریافت کرده باشد شوهر میتواند برای استرداد تمام مهریه اقدام کند.
طبق ماده ۱۰۹۷ قانون مدنی در صورت فسخ نکاح قبل از نزدیکی نیز زن مستحق مهریه نیست و زوج میتواند مبلغ پرداختی را پس بگیرد مگر فسخ به دلیل ناتوانی جنسی مرد باشد که در این شرایط زن مستحق نصف مهریه است.
طرح دعوای استرداد مهریه نیازمند ارایه گواهی پزشکی قانونی مبنی بر عدم وقوع نزدیکی است و دادخواست مربوطه باید مطابق تشریفات قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی از طریق دفاتر خدمات قضایی جهت رسیدگی به دادگاه خانواده تقدیم شود.