طبق اصل ۱۰۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران شرایط و صفات رهبر به این شرح است:
۱. صلاحیت علمی لازم برای افتا در ابواب مختلف فقه.
۲. عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام.
۳. بینش صحیح سیاسی و اجتماعی تدبیر شجاعت مدیریت و قدرت کافی برای رهبری.
در صورت تعدد واجدین شرایط فوق شخصی که دارای بینش فقهی و سیاسی قوی تر باشد مقدم است.
در خصوص نحوه ارزیابی و احراز این ویژگی ها طبق اصل ۱۰۷ قانون اساسی تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است. اعضای مجلس خبرگان رهبری درباره همه فقهای واجد شرایط مذکور در اصول ۵ و ۱۰۹ بررسی و مشورت می کنند و هرگاه یکی از آنان را اعلم به احکام و موضوعات فقهی یا مسائل سیاسی و اجتماعی یا دارای مقبولیت عامه یا واجد برجستگی خاص در یکی از صفات مذکور در اصل ۱۰۹ تشخیص دهند او را به رهبری انتخاب می کنند. بنابراین مرجع قانونی ارزیابی و تایید این ویژگی های اخلاقی مذهبی و سیاسی منحصرا مجلس خبرگان رهبری می باشد.