طبق ماده ۱۱۹۶ قانون مدنی الزام به انفاق فقط نسبت به اقارب نسبی در خط عمودی اعم از صعودی یا نزولی محقق میشود. بنابراین نفقه اقارب تنها شامل خویشاوندان مستقیم یعنی پدر، مادر، اجداد (صعودی) و فرزندان و نوه ها (نزولی) می باشد و خویشاوندان خط اطراف مانند برادر، خواهر، عمو و خاله را در بر نمی گیرد.
برای استحقاق دریافت این نفقه شروطی لازم است. در درجه اول طبق ماده ۱۱۹۷ قانون مدنی کسی مستحق نفقه است که ندار بوده و نتواند به وسیله اشتغال به شغلی وسایل معیشت خود را فراهم سازد. از سوی دیگر برای پرداخت کننده نیز شرط تمکن مالی مطرح است و طبق ماده ۱۱۹۸ قانون مدنی کسی ملزم به انفاق است که متمکن از دادن نفقه باشد یعنی بتواند نفقه بدهد بدون اینکه از این حیث در وضع معیشت خود دچار مضیقه گردد.
در خصوص اینکه نفقه اقارب شامل چه مواردی است، طبق ماده ۱۲۰۴ قانون مدنی نفقه اقارب عبارت است از مسکن و البسه و غذا و اثاث البیت به قدر رفع حاجت با در نظر گرفتن درجه استطاعت منفق. تفاوت اصلی این نفقه با نفقه زوجه در این است که نفقه اقارب مربوط به زمان حال و آینده است و طبق ماده ۱۲۰۶ قانون مدنی اقارب فقط نسبت به آتیه می توانند مطالبه نفقه نمایند و بر خلاف زوجه حق مطالبه نفقه گذشته را ندارند.