وصی فردی است که به موجب وصیت تملیکی یا عهدی، از طرف شخص وصیت کننده (موصی) برای انجام امور مشخصی پس از مرگ او تعیین می شود. بر اساس مواد ۸۲۵ تا ۸۶۰ قانون مدنی، جایگاه و وظایف وصی به شرح زیر تبیین شده است:
۱. منشا انتصاب: وصی تنها به اراده شخص موصی (وصیت کننده) انتخاب می شود. این انتخاب می تواند برای اداره اموال، پرداخت دیون، اجرای ثلث وصیت یا سرپرستی و نگهداری از فرزندان صغیر باشد.
۲. انواع وصی: وصی ممکن است برای انجام کار های اجرایی مانند پرداخت بدهی ها و اجرای وصیت نامه باشد (وصایت بر ثلث) یا برای اداره امور صغار و محجورین تعیین شود (وصایت بر اطفال). طبق ماده ۱۱۸۸ قانون مدنی، هر یک از پدر و جد پدری بعد از وفات دیگری می تواند برای اولاد خود که تحت ولایت او هستند وصی معین کند تا بعد از فوت خود، در نگاهداری و تربیت آن ها مواظبت کرده و اموال آن ها را اداره نماید.
۳. پذیرش یا رد وصایت: طبق ماده ۸۳۴ قانون مدنی، در وصایت عهدی، وصی می تواند تا زمانی که موصی زنده است وصایت را رد کند. اما اگر تا زمان فوت موصی آن را رد نکرد، پس از مرگ او دیگر حق رد کردن ندارد، حتی اگر از وجود وصیت بی خبر بوده باشد.
۴. حدود اختیارات: وصی باید دقیقا مطابق با متن وصیت نامه و در چارچوب غبطه و مصلحت عمل کند. او امین محسوب می شود و در صورتی که بر خلاف وصیت یا مصلحت رفتار کند و باعث ضرر شود، ضامن خواهد بود. همچنین اگر وصی خائن شناخته شود، توسط دادگاه عزل می گردد.
۵. تفاوت با قیم: وصی توسط خود فرد (پدر یا جد پدری) انتخاب می شود و بر قیم که توسط دادگاه انتخاب می شود اولویت دارد. یعنی تا زمانی که وصی منتخب پدر یا جد پدری وجود داشته باشد، دادگاه برای صغیر قیم تعیین نمی کند.
در مجموع، وصی نماینده بعد از وفات موصی است که مسئولیت اجرای آخرین اراده قانونی متوفی یا سرپرستی بازماندگان صغیر او را بر عهده می گیرد.