طبق ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی، هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند، ناشزه نامیده میشود. وظایف زوجیت شامل تمکین عام (حضور در منزل مشترک و پذیرش ریاست شوهر بر خانواده) و تمکین خاص (روابط زناشویی متعارف) است.
حقوقی که از زن ناشزه سلب میشود عبارتند از:
۱. حق نفقه: طبق ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی، به محض اثبات عدم تمکین و ناشزه شدن زن، حق وی نسبت به دریافت نفقه (شامل مسکن، پوشاک، غذا و هزینه های درمانی) ساقط میشود.
۲. شرط تنصیف دارایی: در صورت درخواست طلاق از طرف زوج به دلیل عدم تمکین زوجه، شرط نصف شدن دارایی های مرد که در عقدنامه های رسمی درج شده است، به زن تعلق نمی گیرد.
۳. تجویز ازدواج مجدد برای مرد: شوهر میتواند با اثبات نشوز زن در دادگاه، حکم تجویز ازدواج مجدد را دریافت کند.
نکته مهم این است که طبق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، مهریه زن با ناشزه شدن ساقط نمی شود و مرد همچنان موظف به پرداخت آن است.