طبق ماده ۴۴۱ قانون مدنی خیار تبعض صفقه وقتی حاصل میشود که عقد بیع نسبت به بعض مبیع به جهتی از جهات باطل باشد؛ در این صورت مشتری حق دارد بیع را فسخ نماید یا قسمتی را که بیع نسبت به آن صحیح است قبول کند و نسبت به قسمتی که بیع باطل بوده است ثمن را استرداد کند.
مطابق ماده ۴۴۲ قانون مدنی در مورد تبعض صفقه قسمتی از ثمن که باید به مشتری برگردد به این ترتیب حساب میشود که آن قطعه از مبیع که در مقابل ثمن قرار گرفته با ملاحظه تمام مبیع قیمت گذاری میشود و به نسبت قیمت آن از ثمن کل کسر میگردد. به عنوان مثال اگر فردی ۲ دستگاه خودرو را به قیمت ۸۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان بخرد و مشخص شود معامله نسبت به یکی از آنها باطل است، قیمت خودروی صحیح نسبت به مجموع سنجیده شده و مابه التفاوت مسترد میشود.
بر اساس ماده ۴۴۳ قانون مدنی خیار تبعض صفقه وقتی برای مشتری ثابت میشود که مشتری در حین معامله عالم به بطلان بیع نسبت به بعض مبیع نباشد. در صورتی که مشتری آگاهی داشته باشد که بخشی از مورد معامله متعلق به دیگری است یا معامله در آن بخش باطل است، حق فسخ برای او ایجاد نخواهد شد. این قاعده جهت جلوگیری از ضرر مشتری ناآگاه در آیین دادرسی مدنی و روابط قراردادی وضع شده است.