تلفظ صحیح کلمه صلاحیت در ادبیات حقوقی و قانونی به صورت صَلاحیَّت (sa-la-hi-yat) است که در پایان آن حرف ی دارای تشدید میباشد. این واژه در قانون به معنای اختیار و تکلیفی است که مراجع قضایی یا اداری برای رسیدگی به دعاوی و امور مختلف دارند.
در نظام حقوقی ایران بر اساس قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، صلاحیت به دو بخش اصلی تقسیم میشود:
۱. صلاحیت ذاتی: که مربوط به صنف، نوع و درجه مرجع رسیدگی کننده است. برای مثال صلاحیت دادگاه عمومی نسبت به دادگاه انقلاب یک صلاحیت ذاتی است و قواعد آن با نظم عمومی گره خورده است.
۲. صلاحیت محلی یا نسبی: که مربوط به قلمرو جغرافیایی مرجع قضایی است. به این معنا که دادگاه کدام شهر یا منطقه جغرافیایی حق رسیدگی به پرونده را دارد.
از نظر قانونی، تشخیص صلاحیت یا عدم صلاحیت با خود دادگاهی است که دعوا در آن مطرح شده است. همچنین در حقوق اداری، صلاحیت به توانایی قانونی مامور یا نهاد دولتی برای اتخاذ تصمیمات اداری اطلاق میشود که فراتر رفتن از آن، موجب ابطال تصمیمات در دیوان عدالت اداری خواهد شد. بنابراین تلفظ و کاربرد دقیق این واژه نشان دهنده شایستگی قانونی یک مقام برای ورود به یک موضوع مشخص است.