طبق ماده ۴۱۷ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، چنانچه در خصوص دعوایی، رایی صادر شود که به حقوق شخص ثالثی خلل وارد آورد، آن شخص حق دارد به عنوان ثالث به رای صادره اعتراض کند. این اعتراض طبق ماده ۴۱۹ همان قانون به دو نوع اصلی و طاری تقسیم میشود:
۱. نحوه مطرح شدن و تقدیم دادخواست:
طبق بند الف ماده ۴۱۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، اعتراض ثالث اصلی آن است که شخص ثالث مستقلا و بدون اینکه دعوایی بین طرفین در جریان باشد، از رای صادر شده مطلع شده و به آن اعتراض می کند. این کار طبق ماده ۴۲۰ قانون مذکور، مستلزم تقدیم دادخواست به دادگاه صادرکننده رای قطعی است.
اما طبق بند ب ماده ۴۱۹ همان قانون، اعتراض ثالث طاری زمانی است که در جریان دادرسی بین دو نفر، یکی از طرفین برای اثبات ادعای خود به رایی استناد کند که قبلا صادر شده و به حقوق شخص ثالث (که اکنون طرف دعوا قرار گرفته) خلل وارد می کند. طبق ماده ۴۲۱ قانون مذکور، این اعتراض نیازی به دادخواست مستقل ندارد و در همان جلسه دادگاه اظهار میشود.
۲. مرجع رسیدگی کننده:
طبق ماده ۴۲۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، اعتراض ثالث اصلی باید به دادگاهی تقدیم شود که رای قطعی معترض عنه را صادر کرده است.
در مقابل، طبق ماده ۴۲۱ همان قانون، اعتراض ثالث طاری در دادگاهی که دعوا در آن مطرح است رسیدگی میشود؛ مگر اینکه رای مورد اعتراض از دادگاهی با درجه بالاتر صادر شده باشد که در این صورت، جریان دادرسی در دادگاه فعلی برای رسیدگی به اعتراض در دادگاه صادرکننده رای، موقتا متوقف میشود.
۳. هزینه دادرسی:
در اعتراض ثالث اصلی به دلیل تقدیم دادخواست مستقل اولیه، هزینه دادرسی مطابق تعرفه مرحله تجدیدنظر خواهی دریافت میشود، اما در اعتراض ثالث طاری به دلیل ماهیت آن که در جریان دعوای دیگر مطرح میشود، تشریفات و هزینه های متفاوتی اعمال میگردد.