وضعیت مَهر عند الاستطاعه در عقد دائم از حیث بقای حق حبس

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۰/۰۷/۱۰
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر قائم شهر
موضوع
وضعیت مَهر عند الاستطاعه در عقد دائم از حیث بقای حق حبس
پرسش
اگر در هنگام انعقاد عقد دائم شرط شود که مَهر به صورت عند الاستطاعه پرداخت شود آیا زوجه حق حبس دارد یا اینکه با این شرط حق حبس منتفی میشود؟
نظر هیئت عالی
شرط عند الاستطاعه به منزله موجل شدن مَهر نیست تا مسقط حق حبس زوجه شود. بنا به مراتب با اثبات استطاعت زوج، زوجه حق حبس خواهد داشت و بنابر مستفاد از ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی، شرط مذکور، مانع اعمال حق حبس نیست.
نظر اکثریت
به موجب ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی در صورتی که مَهر حال باشد زوجه قبل از دریافت آن حق دارد از انجام وظایف زناشویی امتناع کند و این امتناع مسقط نفقه نیست که این حق معروف به حق حبس است و در صورتی که مَهر به صورت موجل باشد این حق حبس ساقط میشود. حال که مَهر به صورت عند الاستطاعه است هر چند قانونگذار صریحاً اظهارنظر نکرده است؛ ولیکن با استمداد از قانون مدنی و اصول حقوقی باید جواب داد که حق حبس ساقط میشود. چون حق حبس یک امر استثنایی است و در مواردی عمل میشود که یقین به وجود شرایط آن باشد. چون در این فرض موضوع مردد است به اینکه حق حبس وجود دارد یا خیر و یقین از بین رفته است؛ فلذا این حق نیز منتفی میشود. مضافاً به اینکه در ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی مقرر شد در صورتی که مَهر به صورت موجل باشد حق حبس منتفی میشود. چه تفاوتی وجود دارد که اجل به صورت قطعی تعیین شده باشد یا اینکه متغیر باشد و با حصول شرط، سرانجام آن مشخص شود. هنگامی که طرفین با هم توافق می کنند که مَهر به صورت عند الاستطاعه پرداخت شود، زوجه اگر ثابت کند که زوج در هنگام انعقاد عقد مستطیع بود از این حق می-تواند استفاده کند؛ ولیکن اگر قادر به اثبات این موضوع نباشد حق حبس منتفی میشود.
نظر اقلیت
حق حبس از حقوق زوجه است و میتواند در هر شرایطی از آن استفاده کند؛ مگر اینکه مَهر به صورت موجل باشد و چون در فرض عند الاستطاعه بودن، مَهر به صورت وعدهدار نیست بلکه مشروط است و حال محسوب میشود؛ بنابراین حق حبس باقی است و زوجه میتواند از این حق استفاده کند.