صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۲/۰۱/۲۷
برگزار شده توسط: استان بوشهر/ شهر بوشهر
موضوع
نفقه زوجه در صورت عدم تمکین او به لحاظ حق حبس
پرسش
در صورتی‌که زوجه حق حبس راجع به مَهر خود را با استفاده از ماده ‌۱۰۸۵ قانون مدنی اعمال نماید و به ‌لحاظ عدم پرداخت مَهر از شوهرش تمکین نکند، آیا مستحق نفقه ایام مذکور است؟ و آیا شوهر به ‌لحاظ نپرداختن نفقه قابل تعقیب کیفری می‌باشد؟
نظر هیات عالی
گرچه طبق ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی مادام‌که مَهر زوجه تسلیم نشده، در صورت حال بودن مَهر، زن می‌تواند از ایفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند و این امتناع مسقط حق نفقه نخواهد بود،… از نقطه نظر جزایی به ‌لحاظ مدلول ماده ۶۴۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات‌های بازدارنده) مصوب ۱۳۷۵/۳/۲ که به ‌موجب آن حکم به مجازات شوهر به‌ علت امتناع از تادیه نفقه زن به تمکین ولو به اعتذار استفاده از اختیار حاصله از مقررات ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی حکم به مجازات شوهر نخواهد شد…» بنابراین، در مورد سوال زوجه استحقاق نفقه ایام مذکور را دارد ولیکن شوهر به ‌لحاظ نپرداختن نفقه قابل تعقیب کیفری نخواهد بود.
نظر اکثریت
به محض ایجاد رابطه زوجیت، زوجه مستحق نفقه می‌باشد و اعمال حق حبس بر اساس ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی امتیاز ویژه‌یی است که قانون برای زوجه قائل شده است که شرط تمکین را پرداخت مَهر ذکر کرده و اعمال حق حبس منافاتی با نفقه ندارد و زوجه می‌تواند مطالبه نفقه خود را نیز از دادگاه بنماید ولی با توجه به ‌نظریه شماره ۳۰۴۹/۷ مورخ ۱۳۶۵/۷/۲۱ و ۳۰۹/۷ مورخ ۱۳۷۶/۶/۱۳ اداره حقوقی چون تعقیب کیفری زوج مستلزم تمکین وی می‌‌باشد بنابراین تعقیب کیفری زوج وجاهت قانونی ندارد.
نظر اقلیت
پرداخت مَهر از طرف زوج بر اساس ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی، حق مطلقی است که در اختیار زوجه می‌باشد و با عدم پرداخت و (در صورت اعمال حق حبس)، زوجه را از دریافت نفقه محروم نخواهد کرد و در صورت استطاعت زوج برای پرداخت نفقه در هر حال زوج برابر ماده ۶۴۲ قانون مجازات اسلامی تعزیرات قابل تعقیب کیفری است.