نحوه صدور رای در صورت زایل شدن سمت قاضی پس از اعلام ختم دادرسی

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۵/۰۲/۱۴
برگزار شده توسط: استان آذربایجان شرقی/ شهر تبریز
موضوع
نحوه صدور رای در صورت زایل شدن سمت قاضی پس از اعلام ختم دادرسی
پرسش
بعد از اعلام ختم دادرسی در یک پرونده، سمت قاضی پرونده به جهتی از جهات قانونی در آن دادگاه زایل شده است. اولاً: آیا قاضی بعدی تکلیفی در انشای رای ظرف یک هفته قانونی دارد یا اینکه این تکلیف صرفاً مربوط به قاضی اعلام کننده ختم رسیدگی است؟ ثانیاً: آیا قاضی بعدی مکلف به تبعیت از نظر قاضی قبلی در اعلام ختم رسیدگی است؟
نظر هیئت عالی
به موجب ماده ۲۹۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مقرر است در صورتی که رسیدگی به دعوا خاتمه یافته و پرونده معد به صدور رای باشد قاضی مربوط اقدام به صدور رای مینماید. قانونگذار برای دقت در صدور رای و استحکام آن به قاضی اجازه داده پس از ختم رسیدگی حداکثر ظرف یک هفته انشای رای نماید. در مورد سوال مطروحه قاضی دادگاه که در پرونده ختم رسیدگی را
اعلام و ظرف مهلت یک هفته قادر صدور رای نشده و سمت قضایی وی در آن شعبه خاتمه یافته و دادرس دیگری به جای وی منصوب شده تصمیم دادرس قبلی به ختم رسیدگی برای قاضی دیگر لازم الرعایه نیست زیرا ممکن است دادرس بعدی رسیدگی های انجام شده را کافی ندانسته و برای رفع نقایص رسیدگی، تصمیماتی اتخاذ کند. بدیهی است در صورتی که رسیدگی های دادرس قبلی کافی باشد پس از مطالعه پرونده قاضی منصوب ختم رسیدگی را اعلام می کند و آن وقت مکلف است ظرف یک هفته رای مقضی را صادر کند.
نظر اکثریت
اولاً، با توجه به اینکه اعلام ختم دادرسی از جمله تصمیماتی نیست که موجب فراغ شده و غیر قابل عدول باشد، همچنان که خود قاضی اعلام کننده ختم دادرسی میتواند از این تصمیم عدول کند قاضی بعد از او نیز که دارای همان حقوق و اختیارات میباشد از چنین حقی برخوردار است و در صورت نقص تحقیقات و معد نبودن پرونده جهت اتخاذ تصمیم میتواند از تصمیم متخذه عدول کند. ثانیاً: تکلیف به صدور رای ظرف یک هفته تکلیف دادگاه و کلیه قضات است و قانونگذار خواسته است تا به محض معد بودن جهت صدور رای، تصمیم نهایی دادگاه به فوریت اتخاذ شود ماده ۲۹۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی نیز از لفظ «دادگاه» استفاده کرده نه قاضی. بنابراین، با توجه به اینکه قاضی بعدی قائم مقام قاضی قبلی است و حقوق و تکالیف قاضی قبلی به قاضی بعد از او منتقل میشود در صورتی که قاضی بعدی اعتقاد به عدول از ختم دادرسی و تجدید جلسه نداشته باشد او نیز مکلف است ظرف یک هفته از تاریخی که پرونده در اختیارش بوده مبادرت به صدور رای کند.
نظر اقلیت
تکلیف به صدور رای ظرف یک هفته، تکلیف قاضی اعلام کننده ختم دادرسی است و قاضی بعد از او اگرچه میتواند از تصمیم ختم دادرسی عدول نماید، در صورت عدم عدول از آن تصمیم، تکلیفی به صدور رای ظرف یک هفته قانونی ندارد زیرا نامبرده ختم دادرسی را اعلام کرده است و عدم صدور رای در مهلت قانونی توسط قاضی قبلی نباید قاضی بعدی را دچار تعسر و حرج نماید و جبران اشتباه دیگران نباید از او خواسته شود. در غیر این صورت ممکن است قاضی بعدی دچار عسر و حرج گردد و یا با مسئولیت انتظامی و حتّی کیفری مواجه گردد که یقیناً منظور مقنن از وضع ماده ۲۹۵ این نبوده است.