نحوه تعیین مجازات مرتکب تکرار جرم

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۰۷/۱۰
برگزار شده توسط: استان سمنان/ شهر سمنان
موضوع
نحوه تعیین مجازات مرتکب تکرار جرم
پرسش
چنانچه در قوانین، مجازات خاصی برای کسی که مرتکب تکرار یک جرمی میشود پیش بینی شده باشد آیا می توان بر اساس قاعده مذکور در ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی مجازات او را تعیین کرد و آیا ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی معیار تعیین مجازات برای مرتکب تکرار جرم در همه جرایم است؟
مثال: شخصی مرتکب ارتکاب جرم رانندگی بدون گواهینامه در مرتبه دوم شده است، حال مجازات چنین شخصی چگونه تعیین خواهد شد؟ آیا بر اساس ملاک ماده ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) مجازات وی تعیین میشود یا آن که بر اساس معیار ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی مجازات چنین شخصی تعیین خواهد شد؟
نظر هیات عالی
اکثریت اعضای هیات عالی بخش کیفری عقیده دارند چنانچه در قوانین حاضر مجازاتی تعیین شده باید به قانون خاص مراجعه شود، معهذا در ارتباط با بزه رانندگی بدون پروانه مجازات مقرر برای تکرار بزه رانندگی بدون گواهینامه در ماده ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) مصوب ۱۳۷۵ با وضع قانون وصول برخی از درآمد های دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب ۱۳۷۳ با اصلاحات بعدی، به موجب بند یک ماده ۳ آن، منتفی شده است و با انتفای مجازات خاص مقرر برای تکرار، دلیلی بر عدم اعمال مجازات عام مقرر برای تکرار جرم در ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ وجود ندارد. بنابراین در صورت تکرار بزه رانندگی بدون پروانه باید جزای نقدی مقرر در بند یک ماده ۳ قانون یاد شده با لحاظ جدول پیوست بودجه سالانه مربوط، برابر ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ تشدید شود.
نظر اکثریت
در مواردی که قانونگذار در قوانین خاص، پیشاپیش تکلیف دادگاه ها را در اعمال مجازات تکرار جرم تعیین می کند، در این موارد دادگاه اصولاً تابع قواعد عام تشدید نیست و برای مثال مجازات سارق در صورت تکرار جرم حسب نوع سرقت حداکثر مجازات مقرر در قانون است (ماده ۶۶۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات های بازدارنده))؛ بنابراین تعیین مجازات بر اساس قاعده تکرار در ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ مجوز قانونی ندارد؛ این نظر خصوصاً آن جا قوت میگیرد که ما در تکرار جرم در سرقت موضوع ماده ۶۶۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) نمی توانیم به بیش از حداکثر مجازات، مجازاتی برای مرتکب تعیین کنیم، از طرف دیگر حکم ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی در مقام قانون عام است که ناسخ مجازات تعیین شده برای تکرار جرایم خاص مصرح در قوانین نیست.
نظر اقلیت
چون آخرین اراده قانونگذار در ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ بیان نحوه تعیین مجازات مرتکب تکرار جرم است، بنابراین مجازات های خاصی که برای تکرار جرم در مورد برخی از جرایم در نظر گرفته شده است همگی نسخ ضمنی شده اند و باید در تمامی موارد قاعده مندرج در ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی برای تعیین مجازات مرتکب جرم رعایت شود.
نظر ابرازی
با توجه به تصویب ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در تمامی جرایم مصرح در قانون مجازات اسلامی برای تعیین مجازات مرتکب تکرار جرم باید قاعده مندرج در این ماده را در نظر گرفت؛ اما مجازات مرتکب تکرار کننده جرم که در قوانین خاص پیش بینی شده است بر مبنای مجازاتی که در همان قوانین آمده است تعیین خواهد شد.