صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۰/۰۱/۲۵
برگزار شده توسط: استان هرمزگان/ شهر حاجی آباد
موضوع
مسئولیت پرداخت دیه فرد غیر رشید
پرسش
نوجوان ۱۶ ساله‌ای طی حکم قطعی به جهت ضرب و جرح عمدی به پرداخت دیه محکوم می‌گردد. متعاقباً به جهت عدم دسترسی به اموال و اخذ دیه شاکی درخواست اعمال ماده ۶۹۶ قانون تعزیرات می‌نماید.۱- مسئولیت پرداخت دیه بر عهده چه کسی می‌باشد؟ ۲- آیا اعمال ماده ۶۹۶ در فرض سوال متصور می‌باشد؟ در صورت عدم تصور تکلیف دادگاه چیست؟ ۳- چنانچه با لحاظ ماده ۴۶۷ هیچ مالی از وی تحصیل نگردد تکلیف پرداخت دیه و اعمال ماده ۶۹۶ تعزیرات چه می‌باشد؟ ۴- در فرض سوال چنانچه شخص طفل ۱۴ ساله باشد به چه نحو است؟
نظر هیات عالی
در فرض سوال به لحاظ غیر رشید بودن مرتکب، مسئولیت پرداخت دیه از اموال وی، بر عهده ولی اوست. نتیجتاً چون مشارالیه اهلیت قانونی برای پرداخت دیه را ندارد. ممتنع محسوب نمی‌شود. فلذا، تقاضای بازداشت وی، به استناد ماده ۳ قانون نحوه محکومیتهای مالی موجه نیست. و در خصوص ارتکاب جنایت به وسیله طفل مذکر ۱۴ ساله پرداخت دیه بر اساس مواد ۲۹۲ – ۴۶۶ و ۴۶۷ قانون مجازات اسلامی ۹۲ انجام خواهد شد.
نظر اکثریت
۱- وفق ماده ۴۶۷ قانون مجازات عاقله مکلف به پرداخت دیه جنایت‌های کمتر از موضحه نیست هرچند مرتکب نابالغ یا مجنون باشد و چنانچه دیه کمتر از موضحه باشد خود طفل مسئول است و در فرض سوال که شخص طفل محسوب نمی‌شود، در هر حال خودش مسئول است. ۲- شخص ۱۶ ساله غیر رشد محسوب می‌شود و چنین شخصی از دخالت در امور مالی منع گردیده حال آنکه ماده ۶۹۶ قانون آیین دادرسی کیفری در فرضی است که شخص راساً و با دارا بودن اهلیت و توانایی تصرف، اقدام به امتناع نماید و پرونده در نوبت احتیاطی مانده تا شخص به ۱۸ سال تمام رسیده تا متعاقباً اقدام گردد. ۳- با رسیدن شخص به ۱۸ سال تمام چنانچه اموال یافت نگردد شاکی می‌تواند درخواست اعمال ماده ۱۸ قانون نحوه محکومیت‌های مالی نموده و محکوم‌علیه نیز می‌تواند درخواست اعسار نماید.
نظر اقلیت
قسمت ۲: ید مشمول بودن شخص ملازمه با پرداخت دیه از سوی وی دارد و اعمال ماده ۶۹۶ نسبت به چنین شخصی (با لحاظ نگهداری در کانون اصلاح و تربیت) موضوعیت دارد.
قسمت ۳: با قائل بودن به اعمال ماده ۶۹۶ نسبت به بالغ غیر رشد فرض سوال منتفی است.